Zij-instromer Margot: ‘Overwerken? Om half zes gaat het gebouw dicht.’

Wat deed je voordat je les ging geven?
‘Ik heb aan de HvA Technische Bedrijfskunde gestudeerd. Ik heb met deze studie nooit een baan kunnen vinden. Deels lag dat aan de magere arbeidsmarkt in 2002, maar meer nog aan het feit dat ik geen idee had wat ik nou wilde. Vacatures in kranten, met hun onduidelijke terminologie en karaktereisen, hielpen niet. Via allerlei uitzendbaantjes kwam ik bij marktonderzoekbureau TNS Nipo terecht. Het was heel gezellig met de collega’s, maar het bleek dat ik toch te weinig had met het controleren en analyseren van ellenlange tabellen met data.

Toen werd ik zwanger, nogal onverwachts. Het paste kennelijk ook niet in de planning van mijn manager want ik was nog maar net met verlof toen mijn projecten en klanten werden verdeeld. Zelfs mijn bureau en pc stonden er niet lang meer. Tijd om op te stappen, dacht ik.

Toen mijn dochter 3 maanden oud was, ging ik op zoek naar een nieuwe carrière. De stap om ook in het onderwijs te gaan werken was een logische stap; ik kom uit een echte onderwijsfamilie. Ik solliciteerde bij diverse scholen in Amsterdam en kon vrijwel meteen beginnen als vervangend docent wiskunde op het TEC Amsterdam. Ja, de school die uitgebreid in het nieuws is geweest vanwege het steekincident en recent de vermoorde stagiair. Maar dat was na mijn tijd; ik werk nu ergens anders. Tegelijkertijd meldde ik me aan bij Educatieve Hogeschool van Amsterdam (EhvA).'

Hoeveel lesuur geef je?
‘Momenteel geef ik 19 lesuren van 40 minuten per les. De lessen worden in blokuren aangeboden, dus 9 blokken en één enkele les. Mijn lessen zijn verdeeld over drie dagen.’

Wat verdien jij nou?
‘Helemaal niet slecht, vind ik zelf. Meer dan toen ik projectleider was in ieder geval. Oké, vrienden in de IT en Logistiek hebben hogere salarissen, maar werken ook meer uren en hebben minder vrijheid. Omgerekend per uur zitten we niet ver uit elkaar, denk ik. Op fulltime basis zo’n 2700 euro. Ik werk nu drie dagen en heb 0,63 fte.‘

Heb je nog andere taken dan alleen lesgeven?
‘Op dinsdag volg ik ’s middags en ’s avonds colleges aan de EhVA voor het behalen van mijn bevoegdheid. Zodra ik die heb zal ik ook wel andere taken willen krijgen. Te beginnen met een mentorklas, later misschien jaarcoördinator, leerlingbegeleider, teamleider of sectievoorzitter. Er zijn legio mogelijkheden.’

Hoe is de begeleiding vanuit je opleiding?
‘Mijn begeleider is vorig jaar twee keer op bezoek geweest om een les te observeren. Gelukkig deed hij dat intensief en kreeg ik prima feedback. Ik hoor ook wel verhalen van studenten die aan het eind van het studiejaar één bezoekje hebben gehad. Handtekening op het formulier en klaar. Tijdens de colleges is wel veel ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en krijgen we ook praktische tips van docenten. We moeten ook lessen opnemen op film en die laten zien in de groep. Mijn jaargroep had een goede mentor. Die heeft zijn nek behoorlijk voor me uitgestoken toen ik maar geen begeleiding kreeg op mijn school.’

Hoe is die begeleiding op je school?
‘Op mijn huidige school is die, denk ik, heel goed. Het jaar is nog maar net begonnen, dus ik kan er nog weinig over vertellen. Ik heb een coach en daar heb ik elke week een gesprek mee. Verder is er een traject voor nieuwe docenten met bijeenkomsten en lesobservaties.

Mijn ervaring is, na drie scholen, dat over het algemeen de begeleiding te wensen over laat. Af en toe een gesprekje met een daartoe aangewezen persoon en verder moet je het maar uitzoeken. Je wordt echt voor de leeuwen gegooid. Ook de zogenaamde opleidingsscholen hebben mij zwaar teleurgesteld. Ik kreeg de indruk dat zelfs de opleidingsmanager geen idee had wat nou precies de functie is van een opleidingsschool en wat de eisen zijn die aan beide partijen – docent en school – worden gesteld. Na lang zeuren kreeg ik een begeleider die mijn lessen kwam observeren en me feedback gaf. Mijn opleidingsmanager noemde mij een stagiair of LIO-er. Hij had kennelijk geen idee.

Ik heb vanuit de EHvA het advies gekregen een andere werkgever te zoeken, mede in het kader van een gedegen begeleiding. Tot zover bevalt het goed.’

Wat is je meegevallen in je nieuwe carrière?
‘De vrijheid. Wat is het heerlijk om niet van 9 tot 5 in een duf gebouw te hoeven wegkwijnen. Overwerken? Om half zes gaat het gebouw dicht. We kregen laatst een mail met de mededeling dat we dan echt weg moesten zijn. Klinkt als de omgekeerde wereld, niet? Geen pottenkijkers of nekhijgers. Tuurlijk, op een goede school komt je coach, begeleider of leidinggevende je les observeren en heb je functioneringsgesprekken, maar meestal run je je eigen “show”. Een docent heeft zijn of haar eigen bedrijfje met eigen regels. En dan: geen pc, geen rsi, geen telefoon die non-stop gaat. Het contact met de jeugd. Kletsen, spelletjes doen, beseffen dat wat ik heel normaal vind door mijn leerlingen nog geleerd moet worden. Humor in de klas, geweldig, we lachen wat af.’

Wat is je tegengevallen in je nieuwe carrière?
‘Slechte organisatie. Ik ging van een commerciële omgeving, waarin deadlines, ISO-certificaten, omzet en winst centraal stonden, naar een wereld vol inefficiëntie en non-professionaliteit. Is daar geen behoefte aan? Vergaderingen waar niet werd voorgezeten en/of genotuleerd. Afspraken werden dus niet gemaakt en lagen al helemaal niet vast. Tijdsverspilling, lijkt mij. Over écht belangrijke en dringende zaken werd vrijwel niet overlegd. Ook het geklaag van collega’s aan de koffietafel staat me tegen. Maar niemand die actie onderneemt. Zodra de bel gaat ‘vlucht’ ieder weer naar zijn lokaal.

Een groot nadeel voor mij is dat mijn carrièreperspectieven zo beperkt lijken. Ik ben dol op het onderwijs, maar wil niet eeuwig voor de klas blijven staan. Zeker niet fulltime, terwijl ik straks wel meer dagen wil gaan werken. Daarmee zit er na 18 jaar een einde aan de salarisschaal. Ook geen spannend vooruitzicht.‘

Vijf adviezen van Margot

1. ‘Ga eerst eens sfeerproeven op verschillende scholen. Vraag of je eens een aantal lessen mag bijwonen. Dan krijg je een indruk van het type leerling en hoe er lesgegeven wordt.'

2. 'Denk aan je klassenmanagement: hoe ga je orde houden? Ik denk dat veel beginnende docenten afknappen omdat ze over zich heen laten lopen en dan wordt het al snel een chaos.'

3. 'Volg een opleiding of colleges. Vooral fijn om lotgenoten te ontmoeten. Je steekt er flink wat van op!'

4. 'Maak van tevoren duidelijke afspraken over je baan, de begeleiding, uren, taken. Sollicitaties zijn ook niet altijd heel professioneel en je komt met wat pech voor nare verassingen te staan.'

5. 'Wees oprecht. Ga niet het onderwijs is voor de vrije tijd en de ellenlange vakanties. Je moet wel echt interesse hebben in onderwijs en jeugd of je studenten. Anders houd je het niet vol.’