Internationale ambities? Verdiep je dan goed in de landen waarin je zaken wilt doen. Ondanks vervagende Europese grenzen, is succes in het ene land dichterbij dan in het andere.

Hoeveel kilometer liggen hoofdsteden uit elkaar? Grensen landen aan elkaar? Hoe groot is het inkomensverschil? Wat vinden inwoners van landen van elkaar? Al deze factoren beïnvloeden de handel tussen landen.

Met Herman van Rompuy als eerste president van Europa is de Europese eenwording weer een stapje verder. Maar ondanks de vervagende grenzen zijn er wel degelijk vertrouwenskloven in Europa. Die kloven blijken invloed te hebben op de handel en het investeringsklimaat binnen Europa.

Laat ik beginnen met de mededeling dat Nederland het erg goed doet. Wij vertrouwen veel van onze Europese buren en krijgen dit vertrouwen ook ruimschoots terug. Alleen de Scandinavische landen genieten een groter vertrouwen.

De onderzoekers Guiso, Sapienza en Zingales hebben allereerst gekeken naar een onderzoek waarin inwoners van veertien Europese landen aangeven hoe groot hun vertrouwen is in de inwoners van hun eigen land en in inwoners van de andere landen.

Vertrouwen
Het gemiddelde van de antwoorden op deze vraag levert een ‘bilaterale vertrouwensindex’ op. Met die index verklaren Guiso, Sapienza en Zingales waar het vertrouwen of wantrouwen tussen landen vandaan komt.

In de eerste plaats bestaat het vertrouwen uit twee constante effecten: de een geeft weer dat sommige landen structureel een groter vertrouwen krijgen van de andere landen en het tweede effect geeft weer dat sommige landen structureel meer of minder vertrouwen geven aan alle andere landen.

Zoals gezegd staat Nederland hoog in deze beide lijstjes. Bovenaan staan de Zweden, die geven gemiddeld genomen het hoogste vertrouwen aan andere landen en worden ook het meest vertrouwd door de andere landen.

Onderaan de lijst staan Italië, als land dat het minst vertrouwen geniet van andere landen, en Griekenland, als land dat andere landen gemiddeld genomen het minst vertrouwt.

Inkomen en afstand
Er is ook een deel van het onderlinge vertrouwen dat niet verklaard wordt door de twee constante effecten. De onderzoekers hebben hiervoor een lijst van verklarende variabelen opgesteld. Onder meer gelijkenis in taal, afstand tussen de hoofdsteden, of de landen een gezamenlijke grens hebben, gelijkenis in inkomen, genetische overeenkomst van inwoners, somatische overeenkomst (een maatstaf voor gelijkenis in huidskleur, haarkleur, etc.) en religie.

Overeenkomsten in religie, somatische kenmerken en inkomen verklaren een groot deel van het vertrouwen. Het grootste negatieve effect op onderling vertrouwen komt echter van een variabele die weergeeft hoeveel jaar oorlog er sinds het jaar 1000 tussen landen is geweest.

Het belangrijkste voorbeeld hiervan zijn Engeland en Frankrijk met een record van bijna twee eeuwen oorlog. Al laat het volgende filmpje zien dat het tussen de Engelsen en Duitsers ook niet altijd vlekkeloos verloopt.

Handel blijft oorlog
Daarnaast hebben de onderzoekers ontdekt dat deze vertrouwenskloof invloed kan hebben op de handel tussen de landen. Ze laten zien dat het vertrouwen een negatief invloed heeft op de export. Dit hangt nog wel van het product af, zo vergroten Engelsen tijdelijk hun vertrouwen in Fransen als het om een lekker Frans kaasje gaat.

Een groter negatief effect van vertrouwen vinden de onderzoekers als ze kijken naar investeringen. Engelsen zijn dus veel minder geneigd om in een Frans of Italiaans bedrijf te investeren dan in een Nederlands bedrijf.