Westerse banken liggen nog voor op Chinese

Voor het eerst staat een Chinese topbankierster, Xiaoyan Yan, een westerse journalist te woord. Gaan Chinese banken innovatie financieren, zoals de staat wil? 'Alleen als het winst oplevert.'

Het Chinese bankwezen maakt een spannende fase door. China overleefde de kredietcrisis met vlag en wimpel - met een omvangrijk stimuleringsprogramma van de economie werd de schade beperkt gehouden. Via zijn banken, allemaal onder staatscontrole, zorgde de Chinese staat ervoor dat de kredietverlening op peil bleef.

Maar hebben al die kredieten niet gezorgd voor een reusachtige luchtbel die nog altijd moet klappen? De vrees daarvoor is in buitenlandse financiële kringen groot. Tegelijkertijd zien de Chinese banken zich voor een nieuwe uitdaging geplaatst. Want de staat wil dat ze innovatie gaan financieren. Dat moet het land brengen wat het volgens het laatste vijfjarenplan wil bereiken: een volwaardige kenniseconomie. Maar innovatie betekent wel: meer risico's nemen.

Topbankierster Xiaoyan Yan, de president van de Bank of Beijing, laat haar licht over deze kwesties schijnen in een zeldzaam interview.

Maar de eerste vraag ging over een ander opmerkelijk feit, namelijk dat zij als vrouw tot de top van haar bank behoort, terwijl ook de hoogste financieel verantwoordelijke en de risicomanager van de Bank of Beijing vrouwen zijn. Met een balanstotaal van 32 miljard euro geldt de bank als een middelgrote speler in het twintig miljoen inwoners tellende Peking - het aantal vrouwen in de top is niet significant groter dan bij andere Chinese banken. Kan Nederland, waar vrouwen in het bankwezen vrijwel nooit de top halen, in dit opzicht iets van China leren?

Dit onderwerp, bedoeld als een vriendelijke binnenkomer, brengt de bankpresidente lichtelijk in verwarring. Het wijkt dan ook af van de vooraf op verzoek ingediende vragen. De antwoorden daarop liggen keurig voor haar in een dik pak papier. Gedurende het interview worden die niet meer geconsulteerd en komt ze steeds meer los. Maar over de rol van de vrouw in het bankwezen zegt ze: 'Dit is een vreemde vraag.' Na enige verduidelijking legt ze uit: 'Ik denk dat vrouwen in China goede kansen hebben om promotie te maken. Maar er zijn geen regels of quota voor. Zelf heb ik denk ik geluk gehad.'

Is de ambitie van China om een kenniseconomie te worden realistisch?
'Dat is een hele complexe vraag en ik ben misschien niet de beste persoon om die te beantwoorden. We hebben er in ieder geval een goed fundament voor gelegd. De mensen worden rijker en dat stelt ze in staat meer kennis en vaardigheden op te doen. Vooral de jongere generaties zijn er erg op gebrand te leren van landen die al verder zijn dan wij. En we staan er om bekend dat we hard willen werken. Ik heb er dus alle vertrouwen in. Maar het onderwijssysteem in China heeft nog wel een lange weg te gaan.'

Voor een kenniseconomie is innovatie essentieel. Welke rol moeten en kunnen in uw ogen de Chinese banken spelen?
'Dat is iets waar we hier dagelijks over nadenken. Want het is belangrijk, maar er zijn ook risico's aan verbonden. Vooral is het de vraag of innovatie ook aan de winst van de bank bijdraagt. Als dat zo is, dan doen we het. Gelukkig staan we als Chinese banken minder onder druk om innovatief te financieren dan westerse banken.

Dankzij het beschermingsbeleid is de Chinese markt nog altijd een afgeschermde markt (buitenlandse banken kunnen geen meerderheid in een Chinese bank kopen, red.). Dus is de druk minder groot. Dat is goed, want kijk maar wat er op de Amerikaanse subprime-markt is gebeurd en de kredietcrisis die dat tot gevolg heeft gehad. (Door de stagnerende huizenmarkt in de Verenigde Staten werden de als obligaties verpakte gebundelde hypotheken in het laagste segment (subprime) in een hoog tempo minder waard. Financiële instellingen kwamen hierdoor in ernstige problemen en moesten honderden miljarden dollars afschrijven op obligaties. Een aantal banken legde het loodje, red.) Ik zie dat als het resultaat van doorgeschoten innovatiedrang. Daar moeten we een les uit trekken.'

Chinese banken krijgen de kritiek dat ze liever hun kredieten aan grote staatsbedrijven geven dan aan het midden- en kleinbedrijf (mkb). Terwijl dat laatste juist voor innovatie kan zorgen. Is dat een terechte klacht?
'Inderdaad bestaan die klachten. U moet begrijpen dat staatsbedrijven voor ons als commerciële banken relatief veilig zijn om aan te lenen; het risico is laag en de betalingen vinden op tijd plaats. Het is dus voor ons gemakkelijk.'

'Bovendien schrijft onze regering ons soms voor bepaalde staatsbedrijven met kredieten te helpen. Bij het mkb moeten we daarentegen veel meer nadenken, bijvoorbeeld of het onderpand dat we krijgen wel goed is. Maar er zijn ook grote veranderingen op dit vlak gaande. Eigenlijk zijn alle banken bezig zich meer op het mkb te richten en zelfs microfinanciering begint in beeld te komen. Zelf hebben we onze procedures versneld, dus het duurt geen maanden meer voordat een kredietbesluit wordt genomen, maar nog maar een week. Wij hebben het altijd ook als onze sociale verantwoordelijkheid gezien aan het mkb leningen te verstrekken. Die maken nu ongeveer 35 procent van al onze kredieten uit.'

De staatscontrole over banken is een groot verschil tussen Chinese en westerse banken. Heeft dat de Chinese banken door de crisis geholpen en is daarmee het Chinese model in uw ogen een aanrader voor Europa?
'In het geval van de kredietcrisis hielp de regering ons zeer, want dankzij de regering hield het publiek vertrouwen in de banken. De spaarders weten dat zij bij staatsbanken altijd hun geld terugkrijgen. Dat betekent overigens niet dat je als bank achterover kunt gaan zitten, want je moet in de strijd met de andere banken toch je best op de markt doen. Ik weet niet of je het een Chinees model kunt noemen. Het werkt hier goed. Wat andere landen doen is aan hen. U heeft veel interessante vragen.'

Nog een dan: heeft alle krediet dat de banken in opdracht van de regering tijdens de kredietcrisis hebben verstrekt niet geleid tot een grote luchtbel in de economie die nog altijd uit elkaar moet klappen? Dat is de vrees in financiële kringen.
'Er zijn inderdaad met name vastgoedprojecten die problemen hebben omdat ze wel zijn of worden gebouwd, maar waar nog geen inkomstenstroom voor is. Dat is zeker problematisch. Maar op de hele economie van China zal dat geen wissel trekken, die is daar eenvoudigweg te groot voor. Ik denk dus dat het risico wel onder controle valt te houden. Wat denkt u?'

Ik stel alleen maar moeilijke vragen. Buitenlandse banken mogen van de Chinese autoriteiten geen meerderheidsaandeel in Chinese banken kopen. Vindt u dit protectionisme gerechtvaardigd?
'Jazeker. U moet begrijpen dat de Chinese bankenmarkt in vergelijking met westerse banken niet volledig is ontwikkeld. Als je hem morgen zou openstellen, zou dat een enorme schok teweegbrengen. Net zoals kleinere Chinese banken, zoals wij, extra bescherming nodig hebben van de regering tegen de grote. Wij vragen daar ook om. We willen van de regering fiscaal voordeel, omdat we relatief meer kredieten aan het mkb geven.'

Maar hoezo een grote schok? De grote Chinese banken staan toch in de top tien van de wereld?
'Maar banken als het Amerikaanse Citibank of HSBC zijn veel geavanceerder dan de grootste Chinese banken, als je kijkt naar hun technologie en management. Als dat soort westerse banken allemaal overnames mogen doen dan verliezen onze banken de concurrentieslag! Dat Chinese banken qua omvang nu hoog in de top tien van de wereld staan, houdt ook verband met de financiële crisis. Het is dus niet iets waar we trots op moeten zijn, het is niet dat wij nu zo goed zijn. Onze banken hebben maar een heel korte geschiedenis.'

Zou ING, dat nu 20 procent heeft, ooit uw meerderheidsaandeelhouder kunnen worden?
'Onze aandeelhouders zijn divers en dat is beter. Maar ik hoop wel dat ING onze grootste private aandeelhouder blijft.'

Wat heeft hun aandeelhouderschap u dan opgeleverd?
'Oh, we hebben veel, heel veel van ze geleerd. Op het vlak van het toezicht aan de top, het risicomanagement, onze strategische besluitvorming. En we zijn het belang van marketing naar klanten gaan inzien, dat deden we daarvoor nauwelijks. Ook op het vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen hebben we veel aan ze te danken. We hebben hier premier Balkenende op bezoek gehad en die vond ons een voorbeeld voor Chinees-Nederlandse en zelfs voor Chinees-Europese samenwerking.'

En hebt u, net als ING, ook een discussie over de bonussen voor topbankiers gevoerd?
'We hebben hier ook een renumeratiecommissie die hun hoogte vaststelt. De bonussen zijn gelieerd aan prestaties van de bank als geheel en individuele prestaties. Nee, op hun hoogte kan ik niet ingaan.'

Na een paar minuten antichambreren, schrijdt de president de reusachtige balzaal binnen
Een interview met een Chinese topbankier is niet eenvoudig te regelen. Dat het de Volkskrant lukte, was te danken aan ING, met 20 procent de grootste minderheidsaandeelhouder van de Bank of Beijing. Ronald Scherpenhuijsen Rom, bestuurslid van de Chinese bank, vond het een 'prikkelende gedachte' dat bankpresident Xiaoyan Yan voor het eerst een westers medium te woord zou staan.
Tijdstip en datum werden pas laat definitief vastgesteld. Zo planmatig als de Chinese regering te werk gaat, zo geïmproviseerd is het dagelijks leven in de bankwereld. 'Ik heb vanaf dag één hier geleerd om zonder agenda te werken', vertelt Scherpenhuijsen Rom. Topbankiers kunnen altijd door een hoger geplaatste worden opgetrommeld, vooral politici en topambtenaren.

Op het uiteindelijk overeengekomen tijdstip wacht een eerste delegatie op de benedenverdieping van het westers glanzende bankgebouw. Een tweede delegatie staat op een hoger gelegen verdieping. De gast wordt vervolgens naar een reusachtige balzaal geleid. Na een paar minuten antichambreren, schrijdt de president binnen - een frêle, levendige vrouw van 58 jaar, bescheiden gekleed. Twee tolken nemen achter haar stoel en die van de verslaggever plaats, zoals doorgaans bij staatsbezoeken te zien valt, waarna het interview in aanwezigheid van een vijftal topofficials van de bank plaatsvindt.

Na afloop worden er foto's genomen en krijgt de gast een fraai boek over de noodzaak van bescherming van de panda overhandigd. Decent in een tasje zit het jaarverslag. Chinese journalisten worden heel anders behandeld. Zij worden groepsgewijs in een half uur tot drie kwartier te woord gestaan, waarbij één vraag per persoon de regel is. (Tekst Fokke Obbema)

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen