banen met inhoud

Welke Europeanen zijn het gelukkigst?

25/02/2010

Welke Europeanen zijn gemiddeld het gelukkigst? Daar doet emeritus professor Ruut Veenhoven (66) van de Rotterdamse Erasmusuniversiteit al veertig jaar onderzoek naar.

Hallo, met de onderzoeksgroep geluk
Tegenwoordig runt Veenhoven, inmiddels emeritus-professor ‘sociale condities voor menselijk geluk’ en onder collega's wel eens gekscherend Guus Geluk genoemd, met een paar betaalde medewerkers en een groepje vrijwilligers de onderzoeksgroep ‘geluk’ aan de Erasmusuniversiteit, waar hij nog dagelijks te vinden is. ‘De meeste mensen weten heel goed of ze gelukkig zijn of niet. Je kunt het ze gewoon vragen, en een paar weken later krijg je weer dezelfde resultaten.’

Zijn onderzoeksgroep geeft het wetenschappelijke tijdschrift The Journal of Happiness Studies uit, en bundelt op haar website World Database of Happiness alle mogelijke onderzoeken naar geluk. ‘Omdat ze uit verschillende bronnen komen, zijn de onderzoeken niet altijd vergelijkbaar. Maar de Eurobarometer bijvoorbeeld, die in alle EU-lidstaten gehouden wordt, bevat de vraag: ‘Hoe tevreden bent u met het leven dat u leidt?’

Een goed familieleven en een goede gezondheid zijn het allerbelangrijkste voor individueel geluk. Werk en inkomen komen pas daarna, zegt Rob Anderson, hoofd van de onderzoeksgroep ‘Living Conditions en Quality of Life’ bij Eurofound, de stichting die onderzoek doet naar de levens- en arbeidsomstandigheden van EU-inwoners.

Uit de gegevens van de Eurobarometer blijkt dat België en Portugal de enige landen zijn die in de loop der jaren gemiddeld minder gelukkig zijn geworden. Italië blijkt de sterkste stijger uit de ‘collectie’. Het gelukkigste land is Denemarken, waar het geluksgevoel bovendien nog altijd stijgt.

Waarom sommige landen tevredener zijn dan andere, weten de wetenschappers niet met zekerheid. Wel heeft het decennialange onderzoek naar geluk een paar (wetenschappelijk onderbouwde) vuistregels opgeleverd.

1. Hoe rijker een land, hoe hoger het bruto nationaal product, hoe gelukkiger de bevolking.

Vroeger was die correlatie haast 1-op-1, dat is nu niet meer zo. Veenhoven en zijn medewerkers vermoeden daarom dat niet de welvaart zélf het geluk veroorzaakt, maar wel de moderniteit waarvan welvaart onderdeel uitmaakt. Rijkdom hangt in de meeste gevallen samen met een grotere vrouwenemancipatie, maar niet in landen als Japan en Saoedi-Arabië. Dat soort landen zijn gemiddeld duidelijk ongelukkiger dan progressievere landen met vergelijkbare welstand. Ook landen waar de arbeidsverdeling vrijer is en je dus zelf kunt kiezen wat voor beroep je uitoefent, gaat het voorspoediger.

2. Hoe beter de overheid, hoe efficiënter de procedures, hoe minder corrupt en beter functionerend de rechtstaat, hoe gelukkiger de mensen.

Veenhoven: ‘Zo’n overheid veroorzaakt economische groei, maar ook als je dat wegcijfert, is het nog zo.’ Anderson: ‘De ‘kwaliteit van de samenleving’ is doorslaggevend: weinig sociale ongelijkheid, vertrouwen in medeburgers, goede publieke voorzieningen, een goede work-life-balance.’

‘Landen waar de inkomensverdeling vrij ongelijk is, als Portugal, de Baltische staten, Hongarije en Polen zijn mensen minder gelukkig dan wanneer die verdeling gelijker is’, zegt Anderson. ‘In Bulgarije is die verdeling gelijker, maar hebben mensen het net als in Roemenië moeilijk om rond te komen. De minder ontwikkelde publieke sociale voorzieningen spelen ongetwijfeld mee. In Zuid-Europa klagen mensen over de balans tussen werk en privé-leven, en zijn mensen veel minder tevreden met hun huis. Ook huiseigenaren in Oost-Europa klagen over de staat van hun woning, die vaak nog uit de Oostbloktijd stamt. In landen als Nederland, Duitsland, België, Finland en Denemarken klagen bewoners het minst.'

‘Denemarken is een samenleving die alles heeft wat met geluk lijkt samen te hangen’, zegt Veenhoven. ‘Ze is welvarend, gelijk en goed bestuurd.’ Maar waarom precies de Denen de gelukkigste EU-inwoners zijn, kan hij niet verklaren. Ook breekt hij zich het hoofd over waarom de Belgen de afgelopen dertig jaar minder gelukkig zijn geworden. ‘Politiek schuurt het, maar dat maakt toch geen Belg uit? Het blijft me een mysterie.’

Algemeen valt de tweedeling tussen oude en nieuwe EU-lidstaten op. De laatste zijn stukken minder gelukkig dan de rijkere oude lidstaten. Maar de Oost-Europese groep is in twee stukken uiteengevallen. ‘Tsjechië en Slovenië ontwikkelen zich tot welvarende samenlevingen die oprukken wat geluk betreft. Bulgarije is arm en corrupt en blijft dus nog achter qua tevredenheid. Waarom Hongarije en Slowakije zoveel ongelukkiger zijn dan hun buurlanden, weet ik nog niet. Daarvoor moeten we over meer gegevens beschikken.’

Wat de gezondheidszorg betreft, halen Oostenrijk en de Benelux volgens Anderson de beste cijfers. Dat in tegenstelling tot Letland, Bulgarije en Griekenland, waar zorg op een laag pitje staat. ‘In mediterrane landen hebben patiënten meer moeilijkheden om een dokter te zien of een afspraak te maken.’

Het allergelukkigste land ter wereld?
Denemarken staat op een eervolle tweede plaats, maar de verrassende nummer één is IJsland. Ook nog na de kredietcrisis, ja. Het gelukscijfer is wel wat gezakt, maar niet dramatisch: van gemiddeld een 8,5 naar gemiddeld een 8.

Een Duits televisieprogramma nodigde de ‘geluksprofessor’ in 1995 uit om het geheim van de gelukkigste natie ter wereld te ontrafelen. ‘Iets wat uiteraard niet lukte’, lacht Veenhoven. ‘Ze schoten wel veel prachtige natuurplaatjes. Veel traditionelere culturen zijn erg drukkend en sturend; IJsland is een zelfstandige, jonge samenleving. Maar IJsland is bepaald geen bounty-eiland. Het regent er vooral.’ Heeft zon dan geen invloed op het geluk van mensen?

‘Mensen in gematigde klimaatzones zijn het gelukkigst, ook als gecontroleerd wordt op welvaart’, zegt Veenhoven. ‘Hoe warmer, hoe minder tevreden. Eén theorie is dat mensen er minder makkelijk ziek worden, een andere dat ze in kouder weer meer samen moesten werken om de oogst binnen te halen, en dat mannen en vrouwen daardoor op gelijk niveau kwamen te staan.’

Emigratie op goed geluk
Wie overweegt te emigreren en van tevoren wil checken of de inwoners van het mogelijke nieuwe thuisland gelukkig zijn, komt bedrogen uit. ‘Geluk hangt af van dingen die je niet meteen ziet. Het zijn niet de landen waar jij het gelukkigst bent als je op vakantie gaat’, zegt Veenhoven. ‘Hoe leefbaar een land is, blijkt niet alleen uit de gelukscijfers, maar ook uit de levensduur. Als je die cijfers samentelt, kun je het aantal gelukkige levensjaren berekenen. Je krijgt dan een lijstje waarop IJsland weer helemaal bovenaan staat. Zwitserland staat tweede, Denemarken derde, Oostenrijk vierde. Dát zijn prettige woonlanden.’

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account