
Het kan iedereen overkomen: ontslag. In een grote reorganisatie, na een conflict met je leidinggevende of bij een faillissement. Het is belangrijk om te weten wat je rechten zijn.
Het Nederlandse arbeidsrecht kent een zogenaamd ‘gesloten ontslagstelsel’. Dit betekent dat de arbeidsovereenkomst alleen rechtsgeldig kan eindigen op een aantal door de wet bepaalde manieren:
|
|
Tijdens de proeftijd, die afhankelijk van de duur van de arbeidsovereenkomst hooguit één of twee maanden mag bedragen, kan de arbeidsovereenkomst door beide partijen met onmiddellijke ingang worden beëindigd.
Indien een werkgever het initiatief neemt voor ontslag en de werknemer hiermee niet akkoord gaat, kan een keuze worden gemaakt tussen de beëindigingsprocedure via het UWV WERKbedrijf (opzegging) of via de kantonrechter (ontbinding). De werkgever zal, ongeacht de gekozen ontslagroute, de gronden van ontslag goed moeten onderbouwen. De werknemer wordt de gelegenheid geboden zich tegen het ontslag te verweren.
Via het UWV
Het UWV WERKbedrijf toetst de redelijkheid van het ontslag, waarbij wordt
nagegaan of de juiste ontslagcriteria door de werkgever zijn nageleefd. De
spelregels die hierbij gelden zijn vastgelegd in het Ontslagbesluit. Er zijn specifieke
regels voor ontslag wegens bedrijfseconomische gronden
(afspiegelingsbeginsel), disfunctioneren en ontslag van langdurig zieke
werknemers.
Het UWV WERKbedrijf bepaalt niet of aan de werknemer een ontslagvergoeding moet worden betaald en hoe hoog deze ontslagvergoeding moet zijn. Indien een werkgever echter geen (of een lage) ontslagvergoeding betaalt, kan de betreffende werknemer de kantonrechter vragen een adequate ontslagvergoeding toe te kennen. De procedure die de werknemer hierbij moet volgen is de zogenoemde 'kennelijk onredelijk ontslagprocedure'. Gelet op de meest recente jurisprudentie van de Hoge Raad, is thans niet duidelijk hoe de ontslagvergoeding in de 'kennelijk onredelijk ontslagprocedure' exact moet worden bepaald.
|
Ontslagvergoeding of 'gouden handdruk' Eigenlijk hangt de hoogte van de vergoeding af van leeftijd en het aantal dienstjaren, salaris en een correctiefactor. Lees in dit artikel hoe de kantonrechtersformule precies in elkaar steekt. |
Via de Kantonrechter
De arbeidsovereenkomst kan ook worden beëindigd door de kantonrechter. Voor
ontbinding zijn ‘gewichtige redenen’ nodig. Dit kan een ‘dringende reden’
zijn, zoals bij een ontslag op staande voet wegens (bijvoorbeeld) diefstal
of fraude, of een ‘verandering van omstandigheden’ zoals bijvoorbeeld
beëindiging van de arbeidsovereenkomst wegens bedrijfseconomische redenen
(reorganisatie).
De kantonrechter mag alle feiten en omstandigheden meewegen bij zijn beslissing om de arbeidsovereenkomst al dan niet te ontbinden, waardoor het toetsingskader doorgaans breder is dan die van het UWV WERKbedrijf.
In tegenstelling tot het UWV WERKbedrijf heeft de kantonrechter de bevoegdheid om aan één van de partijen (doorgaans de werknemer) een ontslagvergoeding toe te kennen als compensatie voor het verlies aan inkomsten. Voor het bepalen van de vergoeding neemt de kantonrechter de ‘kantonrechtersrichtlijn’ als uitgangspunt.
Verboden op te zeggen
Onder sommige, bij de wet aangegeven, omstandigheden mag een
arbeidsovereenkomst niet door de werkgever worden opgezeg, of pas na het
verstrijken van een bepaalde tijd. Ook kan het bestaan van een opzegverbod
reden zijn voor de Kantonrechter om de verzochte ontbinding van de
arbeidsovereenkomst te weigeren. Ziekte is een voorbeeld van een dergelijk
opzegverbod.
Collectief ontslag
Voor ontslag van twintig werknemers of meer binnen een periode van drie
maanden gelden speciale regels. Een dergelijk ontslag wordt ook vaak
aangeduid als ‘reorganisatie’. In dat geval wordt het speelveld bepaald door
de Wet Melding Collectief Ontslag. Volgens deze wet dient de werkgever een
voornemen tot collectief ontslag te melden aan de vakbonden en het UWV
WERKbedrijf. De vakbonden zullen doorgaans willen onderhandelen over een
sociaal plan waarin afspraken worden gemaakt over een pakket aan maatregelen
om de gevolgen voor ontslag zo goed mogelijk te ondervangen. Voor de
werkgever bestaat ook de verplichting om voor een dergelijke reorganisatie
de ondernemingsraad te raadplegen.
Ontslag bij faillissement
In geval van faillissement is de ontslagbescherming van werknemers minimaal.
De curator heeft voor beëindiging geen toestemming nodig van de rechter of
het UWV WERKbedrijf, en kan de arbeidsovereenkomst beëindigen met
inachtneming van de overeengekomen of wettelijke opzegtermijn (maximaal 6
weken).
Heb je moeite met het vinden van je droombaan of kun je advies gebruiken ...
Een meerderheid (61 procent) van de professionals wil niet meer dan 30 ...
Nederlandse HR-managers beslissen zeer snel of een kandidaat in aanmerking ...