banen met inhoud

Ongelijke beloning leidt tot onrust in de orkestbak

06/09/2011 / Jeroen Visser

Gerlof (40) speelt in een musicalorkest. Hij heeft een half dienstverband, wat inhoudt dat hij de ene week drie en de andere week vier voorstellingen doet. Daarvoor krijgt hij 1.385 euro bruto per maand. Daarnaast heeft hij via zijn baas een pensioenverzekering en een beperkte onkostenregeling (maximaal 65 euro per maand). Maar zijn instrument moet hij zelf betalen; 'een behoorlijke kostenpost'. Gerlof vraagt zich af of hij - met 16 trouwe dienstjaren - wel genoeg verdient. Maar er is nog iets anders. Gerlof weet dat een aantal van zijn collega-musici extra beloond wordt. Zij krijgen een 13de maand en de helft van hun pensioenpremie wordt vergoed. Er is dus sprake van een ongelijke behandeling. Mag dat?

Onduidelijkheden
'Je vraag is begrijpelijk, maar tegelijkertijd lastig te beantwoorden. Naast de onzekerheden en vermoedens die je zelf benoemt, roept het bij mij ook een aantal vragen op. Is er bijvoorbeeld een cao van toepassing? Zo ja, gaat het dan om een standaard-cao (afwijken niet mogelijk) of een minimum-cao (afwijken ten gunste van de werknemer mag)? En heeft je organisatie een personeelsreglement? In één van de twee documenten kun je mogelijk het antwoord vinden op je vraag.'

'In algemene zin is de tendens om niet alleen 'de stoel' (functie), maar ook 'de mens' te waarderen en te belonen. Oftewel hetgeen de medewerker persoonlijk meebrengt aan talenten, competenties en ervaring. Met individuele beloningsverschillen als gevolg. Daarnaast ontwikkelen organisaties steeds vaker een specifiek arbeidsvoorwaardenbeleid voor verschillende functiegroepen.

Uiteenlopende functietypen kunnen immers vragen om andere benaderingen om medewerkers aan te trekken, te motiveren en te behouden. Er zou, tot slot, ook sprake kunnen zijn van een overgangsregeling van afspraken uit het verleden.'
'Kortom, veel onduidelijkheden. In plaats van speculeren, lijkt het mij verstandig om je werkgever om uitleg te vragen. Dit is immers de enige die je écht kan vertellen hoe het zit.'

Maartje Elderhuis, adviseur Berenschot

Muziektherapeut
'Je salaris is zeker niet aan de hoge kant. Te meer daar je geen eindejaarsuitkering ontvangt. Ook is de onkostenvergoeding karig. Je collega's hebben een aantal extra en betere arbeidsvoorwaarden en naar mijn inschatting is dat een voorname oorzaak van je frustratie. Zou het hier om een afgeschafte regeling kunnen gaan? Of een garantie van oude arbeidsvoorwaarden. Immers, werkgevers kunnen deze niet zomaar afnemen? Wat denk jij? Als er geen cao is dan worden individuele afspraken gemaakt. Hoewel een werkgever gebonden is aan wettelijke regels zoals het minimumloon en een minimum aantal vakantiedagen, kan deze aanpak tot verschillen leiden.'

'Om te toetsen of de regelingen voor medewerkers binnen de onderneming eenduidig zijn, kun je de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging inschakelen. Je eigen gevoel van ongelijkheid dient je aan- en af te kaarten met je leidinggevende. De kans dat u meer gaat verdienen is erg klein. In de kunstensector wordt zwaar bezuinigd en er zijn praktisch geen vacatures bij andere orkesten. Wellicht is het een optie om naast uw huidige functie, muziekdocent te worden, bijvoorbeeld op een school. Een ander alternatief is om muziektherapeut te worden in bijvoorbeeld de revalidatie of gehandicaptenzorg.'

'Tot slot is het aan jou om uiteindelijk een keuze te maken tussen het beoefenen van je passie of meer bevredigende materiële arbeidsvoorwaarden in een heel andere omgeving. Maar ik hoor vaak dat muzikanten behoorlijk intrinsiek gemotiveerd zijn...'

Jacco van den Berg, Van den Berg Training en Advies

Ongelijkheid
'Laten we vooropstellen dat het salaris van een orkestmusicus geen vetpot is. In het geval van deze orkestmusicus in een musicalorkest komt je bij een salaris van 1.385 euro per maand (half time) uit op een bijna modaal salaris (inclusief vakantiegeld) van 36.000 euro (full-time). (Modaal = 35.000 euro). Er zijn geen extra beloningselementen zoals een eindejaarsuitkering, een 13e maand, etc. En dat met een ervaring van 15 jaar. Ter vergelijking: een orkestmusicus in een van de grote gesubsidieerde symfonie-orkesten verdient zonder toeslagen voor specifieke functies na 15 dienstjaren ongeveer 40.000 Euro full time op jaarbasis, uitgaande van een 38-urige werkweek. Daar komt dan nog een vaste eindejaarsuitkering van 917 euro bruto bovenop. Er blijkt dan nog wel enige ruimte te zijn voor verbetering van het salaris van deze musicus zeker als je daarbij ook de arbeidsprestatie van gemiddeld 7 voorstellingen (full time) per week en soms repetities erbij betrekt. Bij 7 voorstellingen is er dan hooguit één vrije dag per week. Wellicht ook een reden waarom musici die ook andere (artistieke) werkzaamheden hebben het ook in deeltijd willen doen. De beloning daalt dan uiteraard naar rato.'

'Hoewel je zou mogen stellen dat een werknemer geen geld zou mee hoeven te brengen om zijn beroep in dienst van een werkgever uit te oefenen (de werkgever verschaft doorgaans de bedrijfsmiddelen en de daarmee verbonden kosten) is dat voor musici meestal niet zo geregeld. Reiskosten worden nog wel eens vergoed. Maar bij de instrumenten wordt het al wat lastiger. Zeker bij de strijkinstrumenten praat je soms over tienduizenden euro's tot tonnen voor het instrument. Daarvoor moet zonder suikeroom een lening worden afgesloten en 'geld lenen kost geld'. Ook het onderhoud van de instrumenten, snaren, rieten, reviseren, etc. kost geld en daarvoor worden musici vaak niet gecompenseerd. Als men de werkelijke kosten af trekt van hetgeen men verdient en vervolgens ook nog het werkelijke aantal uren dat besteed wordt aan voorbereiding van partijen (thuis wordt ook het nodige gestudeerd want je moet de stukken wel kennen als je in de orkestbak gaat zitten) dan blijft er meestal een belachelijk laag bedrag over. Vroeger betaalde de fiscus nog mee in de sfeer van aftrek voor beroepskosten maar dat is voor werknemers helaas passé'.

'Een musicus in een musicalorkest valt niet onder een cao en wellicht ook niet onder een door het bedrijf eenzijdig vastgestelde rechtspositie regelingen. Er is sprake van een individuele arbeidsovereenkomst met de werkgever. Dan zou je kunnen overwegen het totale kostenplaatje alsook het ontbreken van flexibele beloningselementen en waardering voor de ervaring te betrekken bij het uitonderhandelen van een persoonlijk salaris dat dus inderdaad niet hoog is.'

'Een aantal van je collega's met eveneens een dienstverband voor onbepaalde tijd heeft een extra pakket aan beloningen zoals een 13e maand en de pensioenpremie die voor de helft door de werkgever wordt betaald. Nou kan de werkgever wel zeggen dat dit pakket niet meer aan werknemers gegeven wordt maar het feit ligt er dat het nog wel gebeurd, zij het ook voor andere functies (onder meer techniek en kantoor) dan de orkestmusici.'

'In de individuele arbeidscontracten van (muziek)theaterproducten staat wel eens dat niet met collega's over de arbeidsvoorwaarden/beloning gesproken mag worden. Toch is het vaak een publiek geheim in de orkestbak welke arbeidsvoorwaarden onderdeel uit maken van de individuele arbeidsovereenkomsten. Deze wetenschap kan je onderhandelingspositie versterken. In deze situatie waarin geen cao of anderszins een collectieve rechtspositie regeling geldt worden ongelijkheid en niet objectief te rechtvaardigen verschillen tussen werknemers zichtbaar. En dat heeft zowel arbeidsrechtelijke gevolgen als gevolgen voor laten we maar zeggen de onderlinge verhoudingen op de werkvloer. Waar mensen met elkaar samen werken en de een daarvoor anders beloond wordt dan de ander terwijl wel een vergelijkbare arbeidsprestatie is geleverd wordt de sfeer en daarmee het productieproces doorgaans niet beter als die verschillen niet acceptabel uit te leggen zijn. Dat gaat een keer fout omdat de achtergestelde werknemer dan terecht gaat eisen dat hij gelijk wordt behandeld.'

'Nou is dat laatste ook in juridische zin van belang. In het arbeidsrecht is de gelijke behandeling bij arbeid geregeld. De werkgever mag geen onderscheid maken tussen werknemers in de arbeidsvoorwaarden op grond van het al dan niet tijdelijke karakter van de arbeidsovereenkomst, tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd is.'

'Het gaat hier dus vooral om de vraag of het een vast of een tijdelijk dienstverband betreft. Je collega's hebben een vast dienstverband net als jij. De uitgangssituatie is gelijk maar de arbeidsvoorwaarden zijn verschillend. De werkgever mag overigens ook geen verschil in arbeidsvoorwaarden maken waarbij de arbeidsduur bepalend is voor dat verschil. Kortom je zou er achter moeten komen of de werkgever full timers wel en deeltijders geen dertiende maand en tegemoetkoming pensioenpremie geeft.'

'Hoe dan ook is het dus maar de vraag of de Wet gelijke behandeling in deze voldoende houvast beidt om gelijke arbeidsvoorwaarden af te kunnen dwingen. Daarvoor kan de zaak worden voorgelegd voor een oordeel door de Commissie Gelijke Behandeling (CGB). Je zou er veel meer baat bij kunnen hebben de werkgever met goede argumenten ervan te overtuigen dat jij je ongelijk behandeld voelt ten opzichte van je collega's en dat er geen enkele objectieve rechtvaardiging is dat jij onder gelijke omstandigheden met minder genoegen zou moeten nemen dan je collega's.'

Martin Kothman, bestuurder orkesten FNV Kunsten Informatie Entertainment Media (FNV KIEM)

Verdien ik wel genoeg?
Heb je ook het idee dat je te weinig verdient of dat je recht zou hebben op een bonus, een leaseauto of een telefoon? VKbanen geeft advies. VKbanen beantwoordt al je beloningsvragen. Mail de volgende gegevens en je vraag naar banen@volkskrant.nl: naam, e-mailadres, leeftijd, functie, bruto jaarsalaris en opleiding. Als je vraag geschikt is, sturen we hem naar ons panel van experts. Zij zullen zich erover buigen. Het advies komt geanonimiseerd op zowel vkbanen.nl als in de Volkskrant.

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account