Een generatieconflict dreigt, nu het kabinet 55-plussers ontziet in het AOW-plan. ‘Jongeren weten niet wat er op hen afkomt.’
Herman de Haas baalt. Het 57-jarige kaderlid van FNV Bondgenoten is fel tegen de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67. Niet dat hij zelf ‘last’ heeft van de kabinetsplannen, als 55-plusser wordt deze havenarbeider ontzien. ‘Ik doe het voor de jonkies, ook zij moeten kunnen stoppen op hun 65ste. Als dit plan doorgaat, vrees ik een conflict tussen de generaties. Jong tegen oud.’
De Haas staat niet alleen in zijn angst voor een generatieconflict. Ook de Raad van State waarschuwde het kabinet begin deze maand voor een oneerlijke verdeling van de lusten en de lasten. Maar in tegenstelling tot De Haas pleit de Raad van State er juist voor om al eerder te beginnen met het verhogen van de AOW-leeftijd. In plaats van twee grote stappen, wil de Raad meer tussenstapjes.
In het plan dat minister Donner (Sociale Zaken) onlangs naar de Tweede Kamer stuurde, staat dat iedereen die in of na 1955 geboren is, langer moet doorwerken. Voor degenen die tussen 1955 en 1959 zijn geboren, bestaat een uitzondering: zij krijgen op hun 66ste AOW. Wie na 1960 geboren is, moet door tot zijn 67ste.
'Solidariteit onder spanning'
Wat de Raad van State betreft zet ‘een dergelijke verdeling van de lusten en
de lasten de solidariteit onder spanning’. Sterker nog, het belangrijkste
adviesorgaan van de regering mist een goede motivatie waarom zo’n grote
groep Nederlanders niet hoeft bij te dragen door langer te werken.
‘De vraag moet zijn: wie betaalt de rekening voor de vergrijzing? Een hele generatie heeft een leven lang rijkelijk geprofiteerd van de verzorgingsstaat. Zij had nu een bijdrage kunnen leveren om die verzorgingsstaat te behouden, maar doet dit niet’, zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en publieke financiën van de Erasmus Universiteit. Hij wijt dit aan het feit dat babyboomers beter georganiseerd zijn en hun belangen beter weten te behartigen.
Wat Jacobs betreft moet de AOW-leeftijd veel sneller omhoog, en ook de fiscalisering van de AOW gaat hem te traag. ‘De tijd is al aan het vervliegen, want we moeten ook van de welvarende babyboomers een bijdrage vragen. Met het huidige beleid zet je jong tegen oud op.’
Het probleem is echter dat ‘jong’ nauwelijks door heeft wat er gaande is. ‘Ik ben al jaren een roepende in de woestijn’, erkent Jacobs. ‘Er is een enorme desinteresse in dit onderwerp. Het zal mijn tijd wel duren, denken ze. Maar ze hebben geen idee wat er op hen afkomt. Exploderende zorgkosten, pensioenen die niet meer gegarandeerd kunnen worden, noem maar op.’
Botsing
Wim van Oorschot denkt er heel anders over. Volgens de hoogleraar sociologie
aan de Universiteit van Tilburg is de angst voor een generatieconflict
nergens op gegrond en wordt dit als excuus gebruikt om hervormingen door te
drukken. ‘Uit mijn onderzoek blijkt dat ouderen beschouwd worden als een
groep die bescherming verdient en hulp waard is. De solidariteit is helemaal
niet in gevaar. De discussie richt zich nu alleen op wat 55-plussers de
maatschappij gaan kosten. Maar jongeren nemen heus wel in ogenschouw dat
deze categorie tot haar 55ste al veel aan de maatschappij heeft bijgedragen.’
Wat zijn collega Henk Becker betreft ligt een botsing tussen de generaties nog wel op de loer. Vanaf 2010 tot 2035 blijft het onderwerp actueel, aldus de emeritus hoogleraar sociologie.
Al in de jaren negentig deed hij een oproep aan dertigers hun stem te verheffen. Zonder succes, aldus de nog steeds werkende 76- jarige. ‘In het huidige AOW-plan is heel goed gekeken naar de electorale effecten. Als we het zo doen, dan is het stemverlies onder de 55-plussers gering, dacht men.’ In dat opzicht heeft Donner zijn werk goed gedaan, vindt Becker. ‘De politiek hoeft niet direct actie te ondernemen, de jongeren denken nu nog niet erg ver vooruit.’
Vergrijzingslasten
Deze tijd moet de politiek benutten om op zoek te gaan naar ‘stille reserves’,
zodat er een potje komt om een deel van de vergrijzingslasten op te vangen,
adviseert Becker. ‘Bijvoorbeeld: er zijn heel veel babyboomers, veel van hen
zijn vermogend en bezitten een eigen huis. Ik ben nu aan het nagaan welk
deel van dat vermogen opgaat en welk deel naar de kinderen en de belasting
gaat. Als men verstandig is, gebruikt men dat laatste geld voor verzachting
van de vergrijzingsgevolgen.’
Jacobs hoopt vurig dat alle generaties over hun eigen schaduw zullen stappen. ‘Als je heel cynisch redeneert, dan gelden de meeste stemmen. In dat opzicht heeft jong weinig te winnen. Maar ik hoop dat er wel een debat komt over hoe we de lasten op een redelijke manier kunnen verdelen.’
EscenicId: 756036
Zijn cv bekleedt nog maar net 2 A-4tjes en loopt over van de certificaten, ...
Polen zien werk in Nederland als basis voor hun toekomst in Polen. Zo ziet ...
Werkgevers willen medewerkers die ongezond leven, op het matje kunnen ...
45 procent van de Nederlandse werknemers is het met elkaar eens: in liefde ...
Op kantoor liggen de snoepjes, koekjes en traktaties vaak voor het graaien ...