---

‘Heb je ooit een been een beleidsanalyse zien schrijven?'

10/11/2009 / Sara De Sloover

Ze groeide op in tehuizen en coffeeshops, maar drinkt tegenwoordig geregeld koffie met de machtigste mensen van Nederland. Tien jaar geleden zette ze een succesvol koeriersbedrijf voor gehandicapten op, maar Nicolette Mak (37) wil meer. Begin oktober lanceerde ze een vacaturesite voor hoogopgeleiden met een beperking.

Soms lukt het ook wel eens niet, het gelobby van Nicolette Mak (37) voor ‘haar’ gehandicapten. ‘Dat kan ik dan ook niet uitstaan. Laatst bijvoorbeeld met Jan Peter Balkenende, die me op een bijeenkomst toch zijn kaartje had gegeven.’

Hij heeft een kaartje?

‘Jahaa, en daar staat dan ook op: minister-president. Maar als je het telefoonnummer belt, kom je gewoon uit bij zijn assistent hoor.

‘Ik had bedacht dat de overheid en de verzekeraars er de grootste baat bij hebben als wij twintigduizend hoogopgeleide fysiek gehandicapten en chronisch zieken aan het werk krijgen. Dus dacht ik twee vliegen in één klap te slaan door Balkenende mee te nemen naar de voorzitter van de bond van verzekeraars, waar ik contact mee had. En ik voelde ook dat dat ging lukken! Maar toen kreeg ik zo’n brief: nee mevrouw Mak, dat mag ik niet doen in mijn functie. Een vriend van me zei: Nicolette, wie krijgt er nu een persoonlijke brief van de premier? Maar ik wil gewoon koffie drinken met die man!’

Je was niet onder de indruk.

‘Ik heb tien jaar achter de bar gewerkt en ben niet bang om te zeggen waar het op staat. Omdat ik niet ben opgevoed met structuur en geen opleiding heb gevolgd waarin je leert dat je je op een bepaalde manier moet gedragen, zit me dat ook niet in de weg.

‘Laatst voelde ik vanuit mijn buik: het is goed om Pieter Winsemius in mijn netwerk te hebben. Ik vraag meestal gewoon of ik een keer een kopje koffie met zo iemand kan drinken. En dan lukt het bijna altijd wel om mijn verhaal te doen en te vragen of ze me willen helpen.

‘Ik heb een heel groot netwerk van contactpersonen aan wie ik dingen kan vragen, en ik heb altijd veel hulp gehad. Een van mijn sterke punten is dat ik heel goed weet wat ik niet kan. Als je aan iemand vraagt: wil je me helpen, vinden mensen dat nog leuk ook. Vooral omdat het over een goed doel gaat. Als ik hulp zou vragen voor een project dat mij alleen rijker maakt, dan gaan mensen daar geen tijd instoppen.’

Geboren: 22 maart 1972 in Amsterdam. Opleiding: 1989 mavo-diploma. Carrière: 1987-1997 horecawerk in coffeeshop annex snackbar/café 1997 brengt dropdrankje Dutch Dynamite op de markt, freelance koerier 1999 richt Valid Express op, een koeriersbedrijf voor fysiek gehandicapten 2009 staat op de 82e plaats in de Duurzame Top 100 van dagblad Trouw. Richt Valid People op, een vacaturesite voor fysiek gehandicapten. Zet daarnaast ook intermediaire dienst op die papierwinkel regelt voor bedrijf dat gehandicapte wil aannemen.

Tien jaar geleden begon Mak met Valid Express, een koeriersdienst voor mensen met een ‘lastig lichaam’: fysiek gehandicapt of chronisch ziek. Haar broer heeft een erfelijke spierziekte. ‘Ik was zelf koerier toen en bedacht dat mijn broer dat werk ook zou kunnen doen, want hij heeft een rijbewijs. Ik deed het GAK een voorstel: als zij voor hem een auto zouden kopen, zou hij die binnen een jaar terugverdienen in uitgespaard uitkeringsgeld. Zij vonden het ondenkbaar.’

Uit verontwaardiging om ‘zoveel starheid en bureaucratie’ richtte Mak Valid Express op.‘Ik ben begonnen met vijf auto’s, acht koeriers en één klant. Nu zijn er vier vestigingen en heb ik zestig mensen in dienst. Er is nu een algemeen directeur die de kar trekt, zelf doe ik nog de marketing en pr.’

Op je blog schreef je destijds: ik ben nu de commerciële directeur, wat in de praktijk neerkomt op het platbellen van potentiële klanten.

‘Ik werd daar heel iebel van. Zo’n proces afhandelen is niets voor mij. Ik vind het leuk om een deur open te trappen, en dan moet iemand anders het maar regelen. Ik ben niet heel goed in dingen afmaken.

‘Nu ben ik eigenlijk weer een beetje hetzelfde aan het doen als in de begindagen: we hebben Valid People, een vacaturesite voor hoogopgeleiden met een fysieke handicap, bedacht. Begin oktober zijn we begonnen, en ik ben weer volop potentiële werkgevers aan het bellen.

‘Dit kan nog veel meer impact hebben als we het goed doen, weet je. Als mensen horen over Valid Express zeggen ze: wat fantastisch dat je dat doet. Maar voor mijn gevoel ben ik nog niet eens begonnen. Er zijn een paar honderdduizend mensen met een lastig lichaam. Er moet gewoon op grotere schaal iets veranderen qua gelijkwaardigheid.’

‘Ik ben in een strandhuisje gaan zitten om daarover na te denken. Heb een vriend bij het project betrokken en samen hebben we het businessplan voor Valid People online gezet. In de commerciële wereld is dat natuurlijk not done. Maar dit gaat over andermans belang, ik wilde graag gebruik maken van de expertise van anderen.’

Waarom een vacaturesite alleen voor hoogopgeleiden?

‘Als jouw manager in een rolstoel zit, krijg je toch een heel ander beeld dan als je alleen een rolstoel in de postkamer ziet. Onze campagne heeft als slogan: ‘Heb je ooit een been een beleidsanalyse zien schrijven? Wij ook niet, dus dan kan je net zo goed iemand aannemen zonder been.’ Dat is een toon waarvan we denken dat die aanspreekt. In december willen we vijfduizend mensen in het bestand hebben. We hebben nu al vacatures voor it-architecten, productmanagers, accountants en consultants.

‘De groep die wij willen benaderen, voelt zich niet aangesproken door de lopende overheidscampagnes waarin de nadruk toch op het zielige wordt gelegd. Zo van: neem er alsjeblieft één en je krijgt nog geld toe.’

Mak pookt nog even in de open haard en tipt de as van haar sigaret af. Haar huis in Waver, een deelgemeente van Ouderkerk aan de Amstel te midden van groene weiden, dijkjes, beekjes en boerenbedrijven, vond ze via Marktplaats. ‘Ik woon hier sinds juli. Ik had een oproepje gezet: ‘Voor mijn kindjes en mij ben ik op zoek naar een huisje in de natuur. Zodat ik als ik uit het raam kijk groen zie. En als we dan toch bezig zijn: een open haard en een ligbad.’ Het voelt heel vrij. Rustig. Als ik nu naar huis rijd, valt alles weg.

‘Ik heb co-ouderschap met de vader van mijn kinderen: de ene week zijn ze hier, de andere week bij hem. Als ze hier niet zijn, kruip ik makkelijk nog wat langer achter mijn computer. Ik ben het best in e-mailen gewoon vanuit bed. ‘s Ochtends vroeg met koffie en sigaretten,‘s avonds met een wijntje. Dan kan ik helemaal begeesterd raken.

‘Gisteren heb ik mijn 440 LinkedIn-contacten gemaild over mijn plannen. Als ik out of the blue naar de Hypotheker bel, reageren die toch een beetje huiverig: ‘Ja, maar dit gaat over hypotheekadviseurs hoor.’ En dan moet je echt uitleggen waarom dat net zo goed iemand met een handicap kan zijn, dat er veel meer chronisch zieken zijn dan mensen in een rolstoel, dat iemand best op zijn 24ste na zijn opleiding hypotheekadvies een brommerongeluk gehad kan hebben. Ik moet het toch toegankelijk maken, want ik merk dat mensen het eng vinden.

‘En dat is funest, want als die 900 duizend babyboomers over een paar jaar met pensioen gaan hebben we een probleem om alle vacatures opgevuld te krijgen. Natuurlijk kun je dan mensen vanuit het buitenland hierheen halen. Vanuit de overheid wordt al aan vrouwen en allochtonen gedacht. Maar er zijn ook 20 duizend hoogopgeleide gehandicapten en chronisch zieken die thuis zitten, waar we met zijn allen in geïnvesteerd hebben door hun opleiding te betalen.’

Waarom trek je je hun lot zo aan?

‘Met Valid Express heb ik ervaren dat het heel leuk is om op dezelfde commerciële manier als ieder ander te werken, maar tegelijk bij te dragen aan een betere wereld. Ik wil ook mijn geld verdienen en een leuke auto hebben, laten we wel wezen, maar goed doen is meer waard dan wat dan ook.’

Waarom dan geen stichting?

‘Het feit dat het commercieel gedreven is veroorzaakt stress, maar maakt ook dat je heel scherp blijft.

‘Eckart Wintzen (vorig jaar overleden idealistisch ondernemer, goeroe van het duurzaam ondernemen in Nederland, red.) was een goede vriend van me. Hij zei altijd: jij bent gewoon een ondernemer, die mensen kunnen jou eigenlijk helemaal niets schelen. Het gaat mij inderdaad veel meer om die onrechtvaardigheid te bestrijden dan dat ik het zielig vind. Ik vind helemaal niks zielig. Ik zie gewoon: dat is de situatie, een bepaalde structuur die nergens op slaat, dus dat moet veranderd worden. Die structuur is er alleen maar als we met zijn allen dénken dat die structuur er is.

‘Ik heb heel veel geluk gehad met Eckart. Hij heeft mij vijf jaar geleden zijn adresboek gegeven en zei: kruis maar aan wie je wilt benaderen. Toen ik ging nabellen, zat er iemand naast me die wel gestudeerd heeft en wel elke dag de krant leest. Toen hij me hoorde zeggen: ‘Hallo met Nicolette, ik bel voor meneer Tjeenk Willink van de Raad van State’, viel die jongen echt bijna van zijn stoel: waar haal je die lijst vandaan? Ewald Kist (oud-bestuursvoorzitter van de ING, red.) stond erop, Herman Wijffels (onder meer Rabobank en Wereldbank, red.), Alexander Rinnooy Kan (ook ING, tegenwoordig voorzitter van de SER, red.). En die zijn dus allemaal klant geworden. Voor kleine hoeveelheden, maar toch.

‘Ik ben nooit opgevoed met ontzag voor wie dan ook. Daar komt het eigenlijk allemaal weer op neer. We maken met zijn allen de werkelijkheid, maar dat betekent dus ook dat je die kan veranderen.’

Zie je dat als een voordeel van je jeugd?

‘Ja zeker, daar ben ik heel dankbaar voor. Ik heb mijn jeugd nooit als moeilijk ervaren. In het begin met Valid Express ging ik echt niet zeggen dat ik in een tehuis was opgegroeid. Helemaal misselijk werd ik van mijn eigen verhaal: (imiteert een nieuwslezer): ‘O, dat meisje komt gewoon achter de bar vandaan met een mavo-opleiding en doet het voor d’r gehandicapte broer. Wat schattig. En dan ook nog in een tehuis opgegroeid!’ Nu is dat veranderd. Als ik het kan uitspelen, doe ik dat gewoon.’

'Liever een nee dan in de twilight zone' ‘Ik had de staatssecretaris van Economische Zaken, Frank Heemskerk, een paar keer gemaild om te vragen of hij onze vacaturesite Valid People officieel wilde openen. Hij gaf steeds geen antwoord en de uitnodiging moest de deur uit. Op een gegeven moment kreeg ik van hem bericht dat hij via Google Alert mijn nieuwste blog had gelezen. Dus heb ik een berichtje geschreven: Beste Frank, ik weet nu dat je me in de Google Alert hebt zitten, ik zit al twee weken in de wacht of je die opening kan doen, want die uitnodiging moet eruit. En toen had ik binnen het kwartier een afwijzing (schaterlach). Liever een nee dan zo in de twilight zone te zitten. Ach, ik ga nu evengoed koffie met hem drinken.’

Je bent heel vroeg weggegaan uit het tehuis.

‘Op mijn veertiende ging ik begeleid kamerwonen, wat in de praktijk neerkwam op samenwonen met mijn vriendje. Ik ging werken bij een coffeeshop, maar ik heb wel mijn mavo afgemaakt. Dat vriendje zat in het leger en wilde niet de schuld krijgen als ik mijn school niet zou afmaken, dus die schopte me elke ochtend uit bed. Als ik dan toch gespijbeld had, gingen hij en zijn broer met de directeur praten.

‘Bij de diploma-uitreiking zaten al die andere kinderen daar met hun opa’s en oma’s, en kwam ik – natuurlijk weer te laat – binnen met ‘mijn’ Surinaamse jongens, ‘Nicolette met haar bodyguards’. Maar ik was wél de enige die een bloemetje meegebracht had voor die directeur, omdat hij me elke keer weer teruggenomen had.’

Na jaren in coffeeshops in Amsterdam gewerkt te hebben trok Mak met een vriendin naar de hippie-enclave Christiania in de Deense hoofdstad Kopenhagen. Ze werkte er achter de bar en leerde en passant Deens. ‘Ik vond het een fijn gevoel dat je overal een nieuw leven op kan bouwen.’

Maar na een jaar keerde ze terug. Ze was toen 25 en het nachtleven zat. ‘Ik kwam terug met allerlei ideeën: zalm importeren bijvoorbeeld. Of droppoeder: in Christiania deden ze dat zoute goedje in de wodka, en ik zag dat daar heel goed liep. Zoals je in Nederland ook pinda’s met extra zout erop op de bar legt, zodat de bieromzet omhoog gaat.’

Mak nam contact op met een distilleerderij die haar aanried het drankje een lager alcoholpercentage te geven, zodat Nederlanders er meer kunnen van drinken. ‘Maar bij een lager alcoholgehalte vormde het poeder een laag anijsolie op de drank. Dus ben ik naar een kruidenspeciaalzaak gegaan om te vragen: hoe maak je drop? Met een zakje Arabische gom, salmiakzout en zoethout ben ik vijf weken lang gaan heksen. Elk vrij moment was ik in het laboratorium te vinden. Dan trok ik naar de kroeg die eronder zat met genummerde potjes drank, en vroeg ik de klanten welke ze het lekkerst vonden.

‘Het resultaat, het drankje Dutch Dynamite, is nu gewoon een fijne constante stroom van inkomsten zonder dat ik er nog iets voor hoef te doen. Onlangs heeft de Makro de drank opgenomen in hun assortiment. De omzet groeit jaarlijks met zo’n 25 procent.’

Je hebt op cruciale momenten altijd goede raad en hulp gekregen.

‘Ik zie in mijn omgeving dat mensen het heel moeilijk vinden om te zeggen dat ze iets niet kunnen. Dat vind ik verbazingwekkend. De afgelopen jaren zijn er heel wat mensen geweest die mij vragen wat flinks te roepen. Waar ik altijd op uitkom: stel jezelf kwetsbaar op. Als jij doet alsof je er alles van afweet, merkt de ander dat vaak.’

Waar ben je zelf goed in?

‘Mensen enthousiasmeren, en inspireren. Ik geloof best dat er mensen zijn die mijn manier van doen bloedirritant vinden. Conservatieve mensen, die je echt ziet verstijven als ik meteen met ‘je’ of hun voornaam begin. Maar meestal weet ik daar wel doorheen te prikken.’

Champignondagen Nadat Mak een paar jaar terug in Netwerk een item zag over een weeshuis in Roemenië, trok Nicolette Mak er prompt heen om te kijken wat ze kon doen. Ze vertelde iedereen, ook in de pers, er een champignonkwekerij op te willen richten tegen de lokale armoede en hoge werkloosheid, maar die is er nog altijd niet. ‘In juni dit jaar ben ik naar de Champignondagen geweest. Met flyers, op zoek naar een ondernemer. Ik wil zelf helemaal niet weten hoe je een champignon kweekt. Drie mensen hebben gereageerd en het businessplan ontvangen. Ik wil mijn belofte waarmaken en hoop dat een van hen toehapt, maar ik heb nu geen energie om ze achterna te zitten. Het is gewoon te veel.’

In netwerken ben je ook goed.

‘Als ik met iemand praat en hoor waarmee die bezig is, denk ik meteen: die moet die en die leren kennen, want dat is gewoon goed. Zonder vooropgezet plan. Contacten zijn heel belangrijk.

‘Die gasten van The Brand Hotel bijvoorbeeld, die mee participeren in mijn bedrijf, hebben samen met een media-adviesbureau 200 duizend euro aan gratis advertentieruimte voor Valid People verzilverd. Zij zijn ook gewoon nieuwe wereld, weet je wel. Zij waren creatieve directeuren bij een groot bedrijf en werden misselijk van hun werk omdat het alleen maar over producten ging zonder toegevoegde waarde. Nu willen ze participeren in bedrijven die goed doen, duurzame bedrijven met een hart.’

Wat bedoel je met nieuwe wereld?

‘Als we door deze zogenaamde crisis heen zijn, dan zullen het de bezielde bedrijven zijn die overeind blijven. Kijk naar Triodos en Rabobank: die hebben het wel begrepen. Bedrijven die alleen maar geldgedreven zijn gaan het gewoon niet redden.

‘Als mensen roepen dat de koppen van die banklui moeten rollen, denk ik: donder op. Nu een beetje hakken terwijl we met zijn allen dat systeem in stand hebben gehouden. Iedereen heeft daar zijn verantwoordelijkheid in.

‘We kunnen het nu anders doen. Dit is een belangrijk moment op weg naar een nieuwe werkelijkheid, die er veel humaner uitziet. Sociale ondernemers zijn de voorhoede. Ik denk dat een mix van ideële waarden en een winstdoel structureel veel duurzamer is naar de toekomst toe.’

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken