Karina Schaapman: 'Pak de dingen aan die je raken'

De carrière van het Amsterdamse gemeenteraadslid Karina Schaapman (46) is allesbehalve gewoon. Twee jaar geleden schokte ze haar collega’s, vrienden en eigen gezin met een boek over haar verleden als prostituee. Nu wil ze de Tweede Kamer in.

Je bent laagopgeleid. Hoe lastig is dat voor een gemeenteraadslid?
‘Heel lastig, zeker toen ik net begon. Ik heb door omstandigheden alleen huishoudschool gedaan en daar ben ik ook nog twee keer blijven zitten. Het maakte me erg onzeker. Ik kon geen Engels, had een beperkte woordenschat, miste topografische kennis, maakte spelfouten – dat doe ik trouwens nog steeds – en kon ook helemaal geen wijs uit al die ambtelijke teksten. Maar ik ging gewoon naar de ambtenaren toe en vroeg of ze het me uit konden leggen. Voordeel was dat ik zo een goede band met ze heb ontwikkeld. En voor henzelf was het af en toe ook wel verhelderend, haha.’

Had je ooit gedacht dat je in de politiek terecht zou komen?
‘Nee, helemaal niet. Ik ben ruim vijftien jaar fulltime moeder geweest van vier kinderen. Ik had geen idee dat ik politiek geëngageerd was. Het is begonnen met de rechtszaak die ik in 1997 heb aangespannen tegen de school van mijn kinderen. Die hadden een flinke leerachterstand opgelopen, en ik eiste dat de gemeente de kosten voor hun bijlessen zou vergoeden. Niemand leek het erg te vinden dat alle kinderen op die school achterliepen. De leerkrachten, directie en inspectie zeiden allemaal: als u onze school zo slecht vindt, dan gaat u toch naar een andere school? Daar werd ik zo boos om. Je brengt je kinderen met een vanzelfsprekend vertrouwen naar school. Voor mij was dat extra belangrijk omdat ik ze zelf niet kon bijspijkeren. Als je dat wel kunt, of je hebt genoeg geld voor bijlessen, maak je je misschien niet eens druk. Maar dat betekent dat het recht van de sterkste geldt in het onderwijs en dat zou ik erg onrechtvaardig vinden.’

Je kreeg in 1998 gelijk van de rechter, de gemeente moest de kosten voor de bijles van je zoon vergoeden. Was dat het moment dat je dacht: ik ga de politiek in?
‘Nee, ik ben er gewoon ingerold. Tot mijn verbazing schreven veel kranten over mijn rechtszaak. Ik dacht: blijkbaar doe ik ertoe. En ik ontdekte dat ik ongelofelijk veel plezier had in het overtuigen van mensen. In die tijd liep ik Felix Rottenberg van de PvdA tegen het lijf en die zei: misschien moet jij de politiek in. Dat zette me aan het denken, maar ik miste de meest basale kennis. Ik wist niet eens welke partijen er waren, wat het verschil was tussen gemeenteraad en stadsdelen. Vanaf dat moment ben ik alles gaan lezen wat los en vast zat. Opiniebladen, kranten, ik ging naar de jeugdbibliotheek voor boeken over staatsrecht. Zo kwam ik erachter dat ik me bij de PvdA thuisvoelde, omdat die opkomt voor de zwakkeren. Uiteindelijk ben ik in 2002 in de gemeenteraad gekomen als woordvoerder onderwijs.’

Niet veel later, in 2004, zorgde je voor veel opschudding door het boek Zonder moeder te publiceren waarin je bekendmaakte dat je prostituee bent geweest.
‘Dat was een heel moeilijke beslissing. Als raadslid kwam ik in die periode steeds vaker mensen tegen die mij kenden uit de tijd dat ik als prostituee werkte en in blootfilms speelde. Een keer kreeg ik van een vader op het schoolplein een videoband van mezelf in handen gedrukt en op een politieke bijeenkomst herkende een voormalige klant mij. Op dat moment dacht ik: dit kan zo niet langer, ik word chantabel. Omdat ik succesvol was als raadslid, kreeg ik ook steeds meer vragen van journalisten, die wilden weten wat ik voor achtergrond had en uit wat voor gezin ik kwam.’

En die vragen vermeed je liever.
‘Ik draaide er omheen. Want ik heb geen normale jeugd gehad. Ik groeide gedeeltelijk op in een circus en mijn moeder, een Indische, overleed toen ik 13 was. Mijn vader had ik tot op dat moment nooit gezien, hij verliet mijn moeder op de dag van mijn geboorte. Ik heb na de dood van mijn moeder een tijdje bij hem gewoond, samen met mijn zus en broer, maar hij was een verschrikkelijke tiran. Uiteindelijk ben ik in een pleeggezin terechtgekomen en na een zwerfperiode in een kraakpand in Den Bosch beland. In die tijd heb ik Herman Brood ontmoet, vanwege hem ben ik naar Amsterdam gekomen. Begin jaren ’80 werkte ik hier een tijdje als prostituee.

‘Voor mij was dat verleden tijd, het was 23 jaar geleden, ik had er een punt achter had gezet. Maar nu kwam het toch allemaal weer boven. En ik schrok van alle foto’s en videobanden die er nog waren.’

Waarom schreef je er een boek over? Was dat een bewuste carrièrestap?
‘Nee. Mijn eerste gedachte was te stoppen met politiek, ik wilde vooral mijn gezin beschermen. De gedachte dat ik het mijn kinderen moest vertellen vond ik verschrikkelijk. Maar als ik zomaar zou stoppen met mijn werk, zou dat óók vragen oproepen. Ik besloot advies te vragen aan mijn partijgenoot Rob Oudkerk, die was naast wethouder ook huisarts en had een beroepsgeheim. Hij tilde er niet zo zwaar aan. Iedereen heeft een verleden,’ zei hij. Toen wist ik nog niet dat hij zélf naar de tippelzone ging! Hij adviseerde me dus om er open over te zijn. Twee maanden lang ben ik toen ondergedoken op mijn kamer. Ik schreef en schreef, op muziek van Herman Brood – het nummer My Way – en Indische liedjes die me aan mijn moeder herinnerden. Ik dacht: in mijn verhaal zit een belastend deel, maar iedereen die dat leest, snapt waarom dat zo is geweest.’

Je boek kwam precies uit in de week dat Oudkerk moest aftreden vanwege zijn bezoeken aan de Amsterdamse tippelzone aan de Theemsweg.
‘Ja, dat was een idiote samenloop van omstandigheden. De publicatiedatum naderde, ik werd zenuwachtig en vroeg begin december nog aan Rob, moet ik het niet aan Job Cohen (burgemeester van Amsterdam, red.) laten lezen. Toen zei hij: ‘Nee, dit soort taboes moeten we bespreekbaar maken. Ik heb het er ook met Heleen van Royen over gehad en die staat aan onze kant.’ Ik dacht hoezo, aan onze kant? Een maand later las ik haar column in Het Parool, waarin ze over zijn bezoek aan de tippelzone schreef. Ik schrok me wezenloos.

‘Nu kunnen we samen opstappen’, dacht ik. Twee weken na de onthulling van Van Royen zou mijn boek uitkomen. Ik heb de publicatie naar voren gehaald omdat er koppen over mij in de krant verschenen. Daarna volgde een enorme publiciteitsgolf, ik was helemaal uitgeput. Het ging alleen maar over mijn prostitutieverleden, terwijl ik mijn boek ook had geschreven om het belang van goede jeugdzorg en onderwijs te benadrukken.’

Was dat niet wat naïef? Je had je verleden verzwegen voor de kandidaatstellingscommissie, een politieke doodzonde. Eerder hebben politici daarvoor moeten aftreden.
‘Ik vond dat die periode uit mijn leven er niet meer toe deed. Ik was zoveel jaar verder, ik had me ontwikkeld. Tegen de kandidaatstellingscommissie heb ik gezegd dat ik horeca-ervaring had. Achteraf gezien ben ik blij dat ik het niet heb verteld, want dan hadden ze me nooit aangenomen.’

In het weekblad Volkskrant Banen staan elke week interviews met prominente werknemers of werkgevers. Dit is een verkorte versie van het uitgebreide vraaggesprek van deze week.

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen