banen met inhoud

Hoe benader je een ontslagen werknemer die z'n tijd moet uitzitten?

11/12/2009

Echt gemotiveerd zal een werknemer niet meer zijn nadat hij te horen heeft gekregen dat hij is ontslagen of niet langer welkom is in de organisatie. Wat als hij dan toch een aflopend contract of een opzegtermijn op de werkvloer moet uitzitten?

Volgens Alain Verbeek (47), bedrijfspsycholoog bij het organisatie- en adviesbureau AVOP, is het emotioneel gezien het verstandigste als de periode waarin de ontslagen werknemer nog werkzaamheden moet verrichten zo kort mogelijk blijft. 'Het geeft spanning als je als werknemer in een organisatie moet blijven waar je niet meer aan bent verbonden. Je hoort er niet echt meer bij, maar moet je nog wel blijven inzetten. Dat voelt paradoxaal.'

Moet iemand deze situatie toch een aantal weken of maanden volhouden, dan draait het volgens Verbeek, die voor zijn werk onder meer werknemers naar een andere baan begeleidt, allemaal om balans. Zowel de zakelijke als de psychologische kant van het ontslag moet goed worden afgerond. Verbeek: 'Dat is goed voor beide partijen. Vooral de werknemer kan beter geen oud zeer meenemen. Sijpelen negatieve emoties bijvoorbeeld door in volgende sollicitatiegesprekken, dan maakt dat de werkzoekende minder aantrekkelijk voor een nieuwe organisatie.'

Wij / zij
De bedrijfspsycholoog ziet dat een werknemer doorgaans de neiging heeft in zijn schulp te kruipen als hij te horen heeft gekregen dat hij mag vertrekken. Zijn frustratie uit hij thuis, waar zijn dierbaren met hem mee rouwen. Op het werk spuit hij zijn onvrede alleen tegen gelijkgezinden. 'Uiteindelijk moet je voorkomen dat een werknemer in termen van 'wij-zij' gaat denken. Iemand leert er ook van als hij het met mensen over zijn ontslag heeft die een tegengeluid bieden.' Wie moeite heeft met de situatie kan dit het beste met zijn werkgever bespreken. 'Reageert de werkgever redelijk, dan doet dat een werknemer ook goed.'

Aandacht
Met elkaar praten, daar draait het om. Van de werkgever vraagt dit interesse en betrokkenheid naar de werknemer toe. 'Het gebeurt nog te weinig', ziet Verbeek, 'maar het is belangrijk wat vaker bij de werknemer langs te lopen om te vragen hoe het gaat.' Ook zal een goede werkgever zich volgens hem billijk opstellen als hij merkt dat de ontslagen werknemer wat uurtjes van zijn werktijd afsnoept. 'Je kunt erop rekenen dat je toch geen winst meer binnenhaalt met deze werknemer, ook al is er nog steeds een uitruil van werk en salaris. Maar gebeurt het te vaak, dan kun je wel met de ander bespreken wat je kunt doen om de tijd zo zinvol mogelijk te besteden. Bijvoorbeeld door ruimte te bieden voor sollicitaties.'

Dubbele signalen
De kwetsbaarheid van de werknemer die mag vertrekken, is een feit. Daar dienen zowel de werkgever als collega's rekening mee te houden. 'Iemand verliest niet alleen een baan, maar ook zekerheid en prestige.' Al met al is de situatie vergelijkbaar met het stranden van een huwelijk, zegt Verbeek. Je kunt elkaar verder schaden door de emotie die erbij komt kijken. Daarom is balans zo belangrijk. Een werkgever die bijvoorbeeld vraagt of de werknemer wil overwerken, moet in deze situatie wel met een heel goed verhaal komen, zegt hij. 'Ik ben er ook voor om dan een extra beloning te geven. Geen bonus, je wilt geen dubbele signalen uitstralen. Maar een extra compliment bijvoorbeeld. Zoals gezegd is aandacht in deze periode erg belangrijk.'

De achterblijvers
Niet alleen de werknemer die wordt ontslagen, heeft het mogelijk zwaar; ook zijn collega's kunnen er nadeel van ondervinden. Bijvoorbeeld door de onzekerheid die ontstaat: 'Wanneer ben ik aan de beurt?'

Een werkgever doet er goed aan de reden van het vertrek van hun collega aan de achterblijvers kenbaar te maken. Volgens Verbeek moet je hierbij niet te persoonlijk worden, maar alleen een 'wegens disfunctioneren' is ook niet genoeg. Collega's moeten begrijpen waarom iemand op straat komt te staan, dan weten zij ook waar ze aan toe zijn.

Draait het vertrek om bezuinigingen, dan kan een werkgever desnoods omzetcijfers laten zien die duidelijk maken waarom er moest worden ingegrepen. Dat maakt de anderen bewust van het totaalplaatje en creëert wellicht begrip.

Zwaard
Nadat iemand weg is gestuurd, is het niet raadzaam een week later weer iemand te ontslaan. Dat geeft onrust en zorgt ervoor dat iedereen het zwaard van Damocles boven het hoofd voelt hangen. Verbeek oppert: als je als werkgever moet ontslaan, doe het dan goed en grondig, dus in één keer.

De foto bij dit artikel is gemaakt door gemsling.

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account