banen met inhoud

Geprikkeld brein telt voor twee

04/01/2011

Van senioren wordt gedacht dat ze niets meer bijleren. Maar ze moeten hun brein blijven gebruiken: 'Het is een kwestie van use it or lose it.'

Een muis gebruiken met bibberende hand is geen pretje. En waar is dat pijltje op het computerscherm gebleven? Het zijn problemen die computerdocent Liesbeth Helmer van SeniorWeb vaak bij haar oudere, gepensioneerde cursisten ziet.

Van senioren wordt vaak gedacht dat ze ongemotiveerd, traag en inflexibel zijn. Hun op latere leeftijd iets aanleren, zou verspilde moeite zijn. ‘Het is een beleid van terughoudendheid’, zegt Rob Gründemann van onderzoeksbureau TNO. ‘Werkgevers investeren nauwelijks in bijscholing, maar werknemers worden vervolgens buitenspel gezet omdat hun kennis al die jaren is verouderd.’

Brein

Oudere arbeidskrachten worden in de toekomst alleen maar belangrijker, dus in hen moet worden geïnvesteerd, stelt ook Hans Hoekstra, hoogleraar personeelspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘We moeten allemaal langer doorwerken, terwijl het aandeel jongere arbeidskrachten verder zal dalen.’

Het brein van werknemers geprikkeld houden is daarom cruciaal. Hoekstra: ‘Ouderen kunnen tot op late leeftijd doorleren, mits ze hun brein blijven gebruiken. Het is een kwestie van use it or lose it.’

Verbindingen

De hersenen veranderen naarmate mensen ouder worden, zegt Hoekstra. ‘Vanaf een jaar of 35 gaat het aantal verbindingen in de hersenen achteruit, maar dat verlies compenseren mensen door de bestaande verbindingen efficiënter te gebruiken.’ Pas na de 60 neemt de denksnelheid echt af, zegt Hoekstra, maar dan nog heeft het zin om te leren.

Gründemann van TNO zegt dat ouderen misschien minder snel denken, maar eerder opgedane kennis beter weten te benutten. ‘Jongeren gaan snel aan de slag, maar doen dit niet altijd even efficiënt. Ouderen gaan veel systematischer te werk.’ Ook de motivatie om bij te leren verschilt. Gründemann: ‘Jongeren willen carrière maken en hun inkomsten vergroten. Ouderen zoeken vooral zingeving: wat is mijn rol in de samenleving?’

Vaardigheden

Dat senioren kunnen en willen leren, staat volgens onderzoekers vast. Maar het onderwijzen van ouderen vergt wel een specifieke aanpak. ‘Ze zijn beter in het doorborduren op bestaande kennis dan het aanleren van compleet nieuwe vaardigheden’, zegt Hoekstra, die tevens onderzoeker is bij HR-adviesbureau GITP.

Veel senioren schrikken in eerste instantie van computers en internet, zegt docent Helmer. ‘Ze zijn vaak bang dat het fout gaat.’ Ook raken ouderen snel teleurgesteld als er iets misgaat in het computergebruik, of als ze de snelle tips van kleinkinderen niet volgen. ‘Je moet daarom helder en rustig communiceren en af en toe zeggen: het is gewoon moeilijk.’

Lesvormen

Volgens Hoekstra zijn ouderen niet gebaat bij snelle, flitsende lesvormen. ‘Oudere generaties zijn gewend verbaal les te krijgen, iemand die voor de klas staat en iets vertelt.’ Docent Helmer hanteert dan ook kleine klasjes van maximaal zeven cursisten. ‘Vroeger gaf ik les op het mbo. Daar zag ik dat jongeren zelf experimenteren met mogelijkheden.’ Ouderen moeten volgens haar juist meer bij de hand worden genomen.

Volgens Hoekstra is het dan ook niet verstandig om een oudere cursist in een klas vol jongeren neer te zetten. Daarom helpt het dat docent Helmer net zo oud is als haar cursisten. ‘Ik ben 69, dus ik kan soms een grapje maken als: oh, nu vergeet ik wat. Het is peer-to-peeronderwijs.’

Leeftijdsgenoten

Ronald van der Lely, programmamanager 55+ bij UWV Werkbedrijf, organiseert netwerkworkshops voor oudere werkzoekenden. De meeste coaches in de workshops zijn net zo oud als de cursisten. ‘Het is makkelijker om met leeftijdsgenoten te communiceren en ervaringen te delen.’

In de workshops van UWV Werkbedrijf leren 55-plussers zich beter te presenteren op de arbeidsmarkt. Cruciaal, zegt Van der Lely: ‘Het gaat er bij deze doelgroep niet zozeer om wat je hebt gedaan, maar om wat je nu hebt te bieden. Het cv oude stijl volstaat niet meer.’

Internet

Ook worden 55-plussers in de workshops gestimuleerd om internet te benutten in hun zoektocht naar werk. Van der Lely: ‘Jongeren zijn brutaler op het internet en kunnen zichzelf goed profileren via sociale-netwerksites als LinkedIn. Ouderen zijn vaak bescheiden en vinden het moeilijk hun kwaliteiten te benoemen. Maar dat is wel wat werkgevers tegenwoordig van ze vragen.’

Volgens psycholoog Hoekstra moet je ouderen tijdens een cursus niet in het diepe gooien. Veel positieve feedback is belangrijk. ‘Naarmate mensen ouder worden, nemen negatieve gevoelens als boosheid en jaloezie af. Negatieve feedback kunnen ze nog steeds goed gebruiken, maar ouderen worden vooral gemotiveerd door wat ze goed doen.’

Docent Helmer houdt het daarom simpel voor haar cursisten, die daar niet komen voor intensieve bijscholing, maar voor het bijspijkeren van computerkennis. Helmer gebruikt geen moeilijke woorden en herhaalt geregeld, omdat ouderen soms wat vergeten. ‘Senioren willen vooral het gevoel hebben dat ze erbij horen.’

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

lezersreacties (1)

10/01/2011 09:36

, directeur 50+ Carrière

Ik reageer graag op het artikel. Oud wordt op een hoop gegooid. Dat klopt niet. Er zijn grote verschillen tussen 50-plussers. Niet alleen in leeftijdsgroep: De 65-minner is veel vaardiger met computers dan de 65-plusser die in hun carrière pas laat met de technologie moesten leren werken. Seniorweb is voor 65-plussers die meer willen doen op PC's nu ze met pensioen zijn. Dat heeft niet met werken te maken. 50+ werknemers zijn net als hun jongere collega's zeer divers. De een is wars van PC's, de ander weet niet beter. De een leert makkelijk, de ander heeft er altijd moeite mee gehad. We moeten in Nederland echt af van dit soort stereotype berichten, het komt de beeldvorming niet ten goede waardoor de 50+ werknemer het lastig blijft houden.