Waar is nog werk in Europa?

De dag steevast beginnen met een Italiaanse cappuccino of een verse croissant, met je collega’s naar de pub of elk weekend skiën: wie droomt er af en toe niet van om een vakantie om te toveren tot dagelijkse realiteit? Maar ook over de grens moet er ciabatta, baguette of knackebröd op tafel komen. VK Banen zocht daarom uit of er landen zijn die tijdens de economische crisis moedig standhouden. Zijn er nog groeisectoren die immuun blijken voor de crisis, of juist daar hun groei aan ontlenen?

Om maar met de deur in huis te vallen: als je het hier naar je zin hebt, blijft Nederland een van de beste landen om je geld te verdienen. Toegegeven: de werkloosheid is gestegen. Zat eind 2008 3,9 procent van de beroepsbevolking zonder werk, nu is dat al opgelopen tot 5,6 procent. Maar daarmee is Nederland nog altijd de beste leerling van de Europese klas.

‘In de huidige economie bestaat geen plek zoals het Dublin van zes jaar geleden, waar een overdaad aan mogelijkheden was’, zegt onderzoeker John Hurley. Hij werkt bij Eurofound, de in de Ierse hoofdstad gelegen Europese stichting die ijvert voor de verbetering van leef- en werkomstandigheden in de EU. ‘De bomen groeiden hier tot in de hemel. Maar die tijd is voorbij. Ook de banken in Londen en Luxemburg, die tot voor kort goedbetaalde banen in overvloed hadden, zijn aan het snijden geslagen. De crisis is in de hele Europese Unie voelbaar.’ In anderhalf jaar tijd zijn in Europa 6,1 miljoen banen verloren gegaan, becijferde de International Labour Organization (ILO).

Bouwvakker in Slowakije
Waar kun je als buitenlander nog wel terecht? Meestal niet in de metaal- of chemische industrie, de bouw of de distributie, want die hebben in veel landen erg te lijden van de crisis. Al geldt dat niet overal: de werkgelegenheid in de Spaanse bouwsector mag dan met 25 procent gedaald zijn, in Slowakije steeg de vraag met 5 procent. Ben je metselaar en wil je emigreren, dan kun je dus momenteel het beste voor Slowakije of Slovenië kiezen, zegt Egbert Holthuis, een Nederlander die werkt bij het Directoraat-Generaal Arbeidsrelaties van de Europese Commissie. Voormalige ‘groeitijgers’ moeten juist vermeden worden. ‘Spanje, Ierland en de Baltische staten zijn al sinds 2007 in recessie. Het aantal nieuwe banen daalde, en daarna schoot de werkloosheid omhoog, naar groottes tussen de 13 en 20 procent. De structurele zwakte van de economie van die landen wordt nu uitvergroot. De Letse en Litouwse economieën krompen in 2009 met 17,5 procent, de Estse met 13,6 procent.’

Ook de overheid is geen veilige keuze meer. Tot nu toe zijn onderwijs, gezondheidszorg, ambtenarij en culturele sector redelijk gespaard gebleven, omdat in die sectoren wordt gewerkt met (meer-) jaarlijkse budgetten, waarin niet zomaar kan worden gesneden. Maar dat blijft niet zo, zegt Hurley, de Ierse onderzoeker. ‘De publieke sector is erg uitgedijd. Het is redelijk voorspelbaar dat de komende jaren druk zal ontstaan om juist daar te snijden.’ Overal in Europa hebben regeringen in hun begrotingen voor dit jaar al stevig gewied in de kosten van cultuur, ambtenarij en onderwijs.

Wie geen bijzondere werkervaring in huis heeft, kan ook maar beter niet naar Zuid-Europese landen als Griekenland, Spanje of Italië vertrekken, raadt Paulien Osse aan, medewerkster van WageIndicator.org, een internationale organisatie die de salarisvergelijkingen uitvoert in 46 landen – in Nederland bekend van de website Loonwijzer.nl. Er is weinig werk te vinden, en de lonen zijn laag. Osse: ‘Aan de andere kant: wie iets bijzonders te bieden heeft, redt het ook nu wel. Ik ken een clubje dat fietsen verhuurt in Spanje, en dat draait heel goed. Het is goedkoop en milieuvriendelijk, precies wat mensen nu willen.’

De geheime trekpleister: Polen
Er is één land in Europa dat moedig weerstand biedt aan de vloedgolf van economische malaise. Eén landje, hoe onverwacht ook, en dat heet: Polen, meteen het enige Europese land waar de economie sinds het begin van de crisis niet is gekrompen. Het bbp per hoofd van de bevolking steeg vorig jaar zelfs met 1,2 procent. Dat klinkt misschien zuinig, maar niet als alle andere landen in moeten leveren, en Letland zelfs 17,9 procent naar beneden dondert.

Waarom doet die Poolse economie het zo goed? ‘Het gevolg van een goed economisch beleid’, zegt Frank Cörvers, directeur van het Researchcentrum Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) aan de Universiteit Maastricht. Dat beleid stamt van voor de crisis. ‘De afgelopen jaren heeft de Poolse regering flink geïnvesteerd in nieuwe industrie. De afgelopen jaren is het land door een diep dal gegaan, want je moet eerst afbreken voor de concurrentie kunt aangaan. Maar dat heeft geloond. Veel werk uit hoge loonlanden werd overgeheveld richting het oosten.’

John Hurley van Eurofound beaamt: ‘Poolse vakkrachten die terugkeren, kunnen de voordelen van hun werkervaring, talenkennis en internationale connecties uitbuiten.’ Een bijkomende reden is de relatief kleine exportsector waardoor het land minder afhankelijk is van de internationale handel dan bijvoorbeeld handelsland Nederland. Maar voor een Nederlander is het niet makkelijk om naar Polen te vertrekken, zegt Cörvers van de Universiteit Maastricht. ‘De lonen zijn er lager, en de Polen zelf keren terug, want het gaat er relatief beter dan in de West-Europese landen waar ze naartoe geëmigreerd waren.’

Maar wie naar het buitenland wil en geen mondje Pools praat, hoeft nog niet te wanhopen. Wie verpleegkundige, loodgieter of vrachtwagenchauffeur is, hoeft zich van al het voorgaande niets aan te trekken. Ook iedereen in de bètahoek zit sowieso gebeiteld. De tekorten zijn zo groot en het aantal kandidaten zo gering dat je altijd makkelijk werk zal vinden.

Ook de distributie en de detailhandel blijven een goede keuze. Mensen consumeren nog altijd levensnoodzakelijke goederen als voeding en kledij en die moeten ergens vandaan komen. Wel verschuift de interesse van naam en design naar goedkopere producten. Supermarktketens als Aldi en Lidl hebben daarom de wind mee. Eén van de weinige bedrijven die in 2009 aankondigde een paar duizend mensen te gaan werven is de Belgische discountketen Colruyt, die zichzelf aanprijst met zijn lage prijzen en merkloze producten.

Groen is werk
Sommige sectoren floreren, ondanks of soms juist dankzij de crisis. Economen verwachten in de toekomst bijvoorbeeld veel werkgelegenheid in duurzaamheid, afvalverwerking en (groene) energie. De Europese vakbond voorspelt binnen de tien jaar twee miljoen banen in de groene sector, op voorwaarde – en daar zit ‘m de crux – dat de EU-landen serieus investeren in de sector. De Europese Commissie zelf schat de winst ‘maar’ op 100- tot 400 duizend extra banen, omdat er tegelijk ook banen verloren zullen gaan in de traditionele energiesector.

‘Het is een bekend refrein, maar het klimaat staat hoog op de agenda. Overheidsgeld kan het aantal groene banen doen stijgen. Dat zijn hoogwaardige, kennisintensieve banen op het gebied van onderzoek en engineering’, zegt onderzoeker Hurley. Als voorbeeld noemt hij het Clean Industry Fund, dat onder andere onderzoek financiert naar schone energie voor auto’s. Logisch, vindt Hurley, de autosector is een belangrijke werkgever in de EU en internationaal concurrend. Maar ook in zonne- en windenergie zijn banen te vergeven. ‘Denemarken is internationaal groot in windturbines, Duitsland op het gebied van zonne-energie.’ Toch moeten we ons niet rijk rekenen. De voorspelling van twee miljoen nieuwe banen noemt hij ‘kunst, geen wetenschap.’ Ook Frank Cörvers blijft sceptisch. ‘Er gaat veel geld in om, maar het aantal banen valt nog tegen. Vergelijk het met de Nederlandse gasproductie: die is enorm, maar hoeveel mensen zijn erin aan het werk?’

Gelukkig is de eerste glimp van economisch herstel alweer in zicht. Aan het eind van 2009 trok de groei in grote landen als Frankrijk en Duitsland weer aan. Economen wachten in spanning af of dat een pril herstel inluidt, of dat het ‘kunstmatig’ is en alleen gaat om het aanvullen van de voorraden die door de crisis zijn opgeraakt.

Harder werken
Maar als de economie straks echt weer aantrekt, betekent dat niet meteen banengroei. Holthuis van de Europese Commissie: ‘Eerst gaan de mensen die nog werk hebben, nog harder werken. Pas daarna worden nieuwe mensen aangenomen.’ Zijn dienst verwacht eind 2010 een gemiddelde werkloosheid van 11 à 12 procent in de EU – in juli vorig jaar was dat nog 9 procent.

De landen met de laagste werkloosheidscijfers in de EU zijn Nederland, Oostenrijk, Denemarken, Tsjechië, Cyprus, Roemenië en Slovenië. Landen als Griekenland en Roemenië hebben minder personeel in grote bedrijven, maar meer in familiebedrijfjes en mkb, legt Holthuis uit. Daardoor is de werkloosheid laag, maar dat betekent nog niet dat de economie goed is, zoals in Griekenland de afgelopen maanden pijnlijk duidelijk werd.

Lage werkloosheid, hoge lonen, goede arbeidsvoorwaarden: je zou het slechter kunnen treffen dan Nederland. Het gras blijkt felgroen op het Hollandse gazon. Maar – wie weet – is er ook ergens in het buitenland een mooi grastapijtje te vinden.

EscenicId: 759412

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen