'Voor ons is dit gewoon werk'

Bijna vijf jaar volgden twee documentairemakers de Haagse Crips-bende in het Schipperskwartier. De film die ze over hen maakten, draait vanaf vanavond in de bioscoop.

Het Haagse gang-lid Main C, veroordeeld voor moord en wapenbezit, zit thuis tussen zijn vier kindjes. De kleinste op schoot, de rest om zich heen. ‘Kunnen jullie je nog herinneren toen jullie klein waren? Toen vroegen jullie altijd: papa, wat voor werk doe je. Dan zei ik: papa werkt op straat. Jullie dachten altijd dat papa stratenmaker was.’

De kinderen moeten lachen. ‘Maar’, vervolgt de tot en met zijn nek volgetatoeëerde Main C, ‘papa was eigenlijk geen lieve jongen. Papa deed stoute dingen op straat, wat niet mag van de politie. Papa is crimineel geweest en dat wil papa niet meer en daarom gaat papa vanaf nu een echte papa zijn.’

Ripdeal
Het ontbreekt in het Nederlandse documentaireportret Crips – Strapped ’n Strong niet aan harde beelden. Mannen én kinderen poseren met pistolen en machinegeweren, hun gezichten al of niet verscholen achter een blauwe zakdoek. Ze laten werktuiglijk zien hoe je cocaïne fijn perst voor vervoer, en hoe je kogels vingerafdruk-vrij dient te wassen voor je ze afvuurt. Of ze nemen de cameraploeg een appartement binnen waar iets eerder een ripdeal uit de hand is gelopen. En dan zegt de Nederlands-Surinaamse bendeleider Keylow – nadat hij de opgedroogde bloedplassen heeft aangewezen – op onderkoelde toon: ‘Voor ons is dit gewoon werk. Je moet zorgen dat je altijd de winnaar in een ripdeal bent.’

Maar het zijn de persoonlijke worstelingen van bendeleden die Strapped ’n Strong uittillen boven de televisie-items die de actualiteitenrubrieken al maakten over de gang uit Den Haag. Bijna vijf jaar werkten regisseurs Joost van der Valk en Mags Gavan aan hun film. ‘Het duurde even om het vertrouwen te winnen’, zegt Van der Valk, die antropologie studeerde en zich als regisseur ten doel stelt subculturen ‘van binnenuit’ vast te leggen. ‘En we vonden het nodig om een aantal bendeleden te volgen over een langere tijd.’

Van der Valk filmde eerder voor de IKON een portret van een hooligan (Haagse Sjonnie, 2006) en maakte samen met zijn partner Gavan verschillende documentaires en items voor de BBC en Channel 4. Hun documentaire over verstoten ‘heksenkinderen’ in Nigeria werd afgelopen jaar genomineerd voor een BAFTA-award.

Geweld
De financiering voor Strapped ’n Strong, dat werd opgepikt tijdens de jaarlijkse IDFA-workshop, kwam moeizaam tot stand. Zo wilde het Stimuleringsfonds volgens Van der Valk niet bijspringen omdat men het filmen van criminelen ‘ethisch onjuist’ achtte. ‘Er zijn ook momenten waarop wij zelf niet veel verder hadden willen gaan – je wilt geen getuige zijn van geweld. Bij deze film kregen we de criminaliteit vrij makkelijk te zien, maar de emoties juist niet. Keylow, de leider, was er eerst heel erg tegen om ook de persoonlijke kant te tonen. Het zit er uiteindelijk wel in, maar pas na lang discussiëren.’

Een van de hoofdfiguren, Main C, doet vers uit de gevangenis een poging om terug te keren in de maatschappij. Eerst moet hij zich met veel pijn in het hart losmaken van zijn ‘homies’, vervolgens treft het noodlot zijn gezin. Een ander, Santos – naar wie zowel de Chinese als Turkse maffia op zoek zou zijn – wordt gevolgd tijdens een bezoek aan een winti-genezer in Suriname.

De documentaire is ‘geïnspireerd op’ het boek Crips.nl van Saul van Stapele uit 2003, waarin de geschiedenis van de Haagse Main Triad Crips wordt beschreven, een gang die in uiterlijk en hiërarchische structuur sterk lijkt op de bendes in Los Angeles. Na het boek was er de aandacht in de media – zo schoof bendeleider en oprichter Keylow al eens aan bij Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door. Dat sommige mensen destijds twijfelden aan de authenticiteit van de Nederlandse bende, was voor Keylow een van redenen om aan de documentaire mee te werken, zo legt hij uit over de telefoon. ‘Er wordt veel gepraat. Er was commentaar dat we maar naar Amerika moesten, want daar hadden ze echte gangs. In deze film gáán we naar Amerika, en je ziet dat we daar worden gerespecteerd. Niemand kan ons ontkennen.’

Gangcultuur
In Strapped ’n Strong is te zien hoe de Nederlanders op bezoek gaan bij bevriende leden van verschillende sets (onderafdelingen) van de Crips uit Los Angeles, waaronder de Rollin 40’s. Keylow: ‘Wij zijn een verlenging van die set. We doen dit al jaren, maar je moet daar zijn geweest om officieel te worden.’

Nadat de gang zich enkele jaren geleden voor het tijdschrift Nieuwe Revu liet fotograferen met wapens, viel de politie bij ze binnen. Keylow, die eerder al eens vier jaar vastzat voor een helikopterkaping: ‘Ik zie het niet zo moeilijk. De politie doen hun job, wij doen onze. En we zetten geen burgers in gevaar, alleen criminelen.’

De gangcultuur is al verbeeld in de tientallen speelfilms, waaronder genreklassiekers als Colors (1988) en Boyz n the Hood (1991). In Amerika maken de gangs zelf ook films; rauwe, registrerende documentaires waarin gangleden hun historie en levensstijl verklaren en etaleren. Een van de bekendere is Why We Bang uit 2004, gemaakt door een Amerikaans bendelid dat in contact staat met de Haagse Crips . Keylow leende een kopie van die film uit aan de Nederlandse documentairemakers, als research. Van der Valk: ‘Ik denk dat hij van ons aanvankelijk een soortgelijke film had verwacht. Hij kijkt nooit naar zoiets als een VPRO-documentaire, die stijl kent hij niet. Maar hij vond het reuze interessant.’ De hoofdman van de Haagse Crips zegt tevreden te zijn over het eindresultaat: ‘Elke groepering wil erkenning, wij ook.’

EscenicId: 741696

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen