---

Timemanagement voor docenten

13/10/2008 / Thomas van Aalten

‘Timemanagement’ is een modieuze term. Je kan ook zeggen ‘hoe je je zaken hebt geregeld.’ De dilemma’s rondom werkdruk gelden in elke sector, dus ook in het onderwijs. Voor drukke docenten schreef René van Kralingen het boek Timemanagement voor docenten.

'Werkdruk is in principe gezond, tenzij de druk te hoog is.' Deze en vele andere bevindingen treft de lezer aan in het boek Time-management voor docenten van René van Kralingen. Van Kralingen heeft als docent in het vmbo, mbo, hbo en universitair onderwijs gewerkt. Hij heeft nu zijn eigen onderwijsadviesbureau en houdt zich bezig met personeelsontwikkeling in het onderwijs. Een boek van ruim 230 pagina’s doorworstelen met thema’s als ‘efficiënt coachen en begeleiden’, heeft de moderne docent daar nog wel tijd voor? Het boek bevat immers nogal wat cases, schema’s, stellingen, modellen en analyses.

'Niet meer dan een robot'
‘Je hoeft niet het hele boek in één keer te lezen. Je kunt de hoofdstukken er afzonderlijk bijpakken,’ aldus van Kralingen. In negen hoofdstukken geeft de auteur inzichten en strategieën om de werkdruk in verschillende segmenten van het onderwijs te verminderen. Ook staan er veel voorbeelden uit de praktijk in, waarbij van Kralingen uitlegt wat er in de casus misgaat en wat er dus beter kan. Belangrijkste is dat management en onderwijzer tot elkaar komen. ‘Anders ben je als docent niet meer dan een robot die taken uitvoert.’

Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2006 sprongen volgens de onderzoekers zeer hoge scores in het oog bij takken van het onderwijs, zoals (v)mbo, hbo en het vwo. En dan gaat het niet alleen om de lesuren, maar vooral het hele takenpakket. Van Kralingen: ‘Er zijn docenten die er met de pet naar gooien, en er zijn docenten die juist zo perfectionistisch zijn dat ze zelfs in hun privéleven nog met school bezig zijn. Er moet een tussenoplossing zijn.’

'Toetsen ter meerdere glorie van mijzelf'
Veel docenten zullen het management de schuld geven van hun overbelasting. Van Kralingen geeft toe dat een deel van de managers in het onderwijs helemaal geen affiniteit lijken te hebben met hun branche. ‘Sommige managers komen van Yacht (Detacheringsbureau) en KPMG (accountantsorganisatie) en hebben geen idee wat onderwijs inhoudt. Het is dan juist aan de docenten om samen met hun management om de tafel te zitten. De docent moet zakelijker te werk gaan als het om taakbelasting gaat. Overleg maar met het hele team over de invulling van taken. Je hebt een zak tijd, en die moet verdeeld worden. Zo voorkom je ook dat er eilandjes binnen de organisatie ontstaan.’ Eigenlijk zijn sommige hoofdstukken niet strikt voor docenten bestemd. Voor alle werknemers binnen het onderwijs valt er wat te leren over het effectief gebruik van de tijd, en hoe te voorkomen dat de druk te hoog wordt.

Interessant onderdeel is het hoofdstuk ‘Efficiënt toetsen’. In dit hoofdstuk wordt allereerst ingegaan op de beoordelingsintensiteit en de functie van het toetsen. In het onderwijs wordt nogal eens automatisch een bij de lesmethode meegeleverde toets gebruikt, terwijl die misschien veel meer tijd en energie kosten van docent en leerling. “Door toetsfuncties te verhelderen zal docenten duidelijk worden waar legitieme toets- en beoordelingstijd in gaat zitten. Het verhelderen van toetsfuncties leidt er ook toe dat bij studenten heldere verwachtingen gecreëerd worden.” Van Kralingen legt uit: ‘Sommige toetsen vereisen enorm nakijkwerk. Je kunt je afvragen: moet ik nou voor elke toets een beoordeling in de vorm van een cijfer geven? Is dat nou echt nodig? En geef ik deze toets om daadwerkelijk kennis te toetsen, of is dit louter ter meerdere glorie van mijzelf?’

Ambities
Kortom: de docent moet echt van tevoren nadenken wat hij wil, en niet zomaar wachten tot het moment dat hij een paar taken uitgedeeld krijgt. ‘Er zijn docenten die perfect hoorcolleges kunnen geven. Ik vind niet dat je dan kan verwachten dat ze vanzelfsprekend ingezet worden voor de voorlichting aan studenten.' Taakbelasting heeft ook met persoonlijke kwaliteiten te maken. Docenten moeten leren hun kwaliteiten te ontwikkelen en die gericht leren inzetten. Daar zijn zij en de organisatie bij gebaat.

Van Kralingen: ‘Ik coach momenteel een heel ambitieuze docente aan een opleiding in het oosten des lands. Ze is zó ambitieus dat ze omkomt in de hectiek. En dan geeft ze ook nog een vak als Taalbeheersing. Dat is een hoop correctiewerk¿ Voor haar is dit boek handig. Ze leert dat niet alleen zij verantwoordelijk is voor leerprocessen en dat studenten echt niet altijd ontvankelijk voor feedback zijn. Ze leert selectief opereren in dat gekke onderwijswereldje.’

Timemanagement voor docenten van René van Kralingen (Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum, 2008)

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken