---

Stephen Covey: Je moet niet het hele jaar niks doen

02/01/2007 / Door Hans Pieter van Stein Callenfels

Stephen Covey (74) wil geen managementgoeroe heten, Maar als hij het niet is, is niemand het. Hij verkocht miljoenen zelfhulpboeken en reist als een zendeling de wereld over. Volkskrant Banen zocht hem op in Br ussel.

Ik vraag Stephen Covey in een achterafzaaltje van een Brussels congrescentrum of hij in goede voornemens gelooft. ‘Ik geloof in de ontwikkeling van een mission statement voor de lange termijn. Daarbinnen kunnen goede doelen een rol spelen. De meeste mensen hebben alleen een paar goede plannen, en binnen een week of twee zijn ze die weer vergeten.

De 74-jarige Amerikaan houdt niet van subtiele boodschappen. Niet in zijn boeken, niet in zijn interviews, en al helemaal niet in zijn masterclasses over leiderschap en inspiratie, die hij over de hele wereld geeft. Vandaag is hij in Brussel. Zo’n 350 managers uit heel Europa zijn toegestroomd.

Ogen dicht, maant hij hen. Mompelend gehoorzamen ze. ‘Niet gluren. Wijs nu allemaal met je rechterarm naar het Noorden. En kijk maar.’ Het geroezemoes zwelt aan tot beschaamd gelach als iedereen met de ogen knipperend constateert dat de rechterhanden in ongeveer alle richtingen van de windroos wijzen.

Drie enorme schermen hangen boven het podium. Covey’s hoofd is voortdurend op één ervan te zien. Zijn doorleefde stem dreunt op hoog volume door de verduisterde zaal. Hij begint met een grapje, zoals dat hoort. Over de opwarmer, die de zaal in drie talen begroette. ‘Spreek je drie talen, dan ben je trilingual. Spreek je er twee, dan ben je bilingual. Spreek je er één, dan ben je Amerikaan.’ Af en toe gaat hij de 74-jarige even zitten aan een tafeltje aan de rand van het podium om een glas water te drinken. In de hele maand november, zo fluistert een deelnemer een ander in het oor, zijn er negen dagen geweest dat Covey níet heeft gereisd.

Of ik het naar mijn zin heb, vraagt hij in het achterafzaaltje na afloop van de eerste sessie.

Jawel. En u?

‘Ja. Omdat ik kan voelen dat iedereen heel intens betrokken is bij wat ik vertel. Voor een leraar is dat altijd prettig. We zijn hier partners. Ik sta tot jullie dienst.’

En met die opmerking verwijst Covey meteen naar de kern van zijn ideeën over leiderschap. Want een goede leider, zegt hij, staat in dienst van zijn mensen. Covey’s boodschap: de meerwaarde van een bedrijf zit in het talent van zijn mensen, niet meer in kapitaalgoederen. Werknemers kun je niet behandelen als dingen.

‘Een goede leider is nederig, luistert naar zijn ploeg, en helpt ze hun talenten en innerlijke roeping te vinden. Zo creëer je een cultuur waarbij iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het eindresultaat. De sleutel is niet externe motivatie, maar inspiratie van binnenuit.’

Is dat niet wat idealistisch? Hoe zorg je als werknemer dat je ouderwetse autoritaire baas naar zijn mensen gaat luisteren?

Covey’s heldere ogen schieten even heen en weer. ‘Simpel. Neem initiatief. Soms is het gemakkelijker om achteraf vergiffenis te krijgen dan toestemming vooraf. Als je goede resultaten kunt laten zien, krijg je de aandacht van je baas. En dan kun je zeggen: wat als ik nu twee collega’s train in de methode die ik heb bedacht? Dan krijgt jouw bedrijfsonderdeel betere resultaten dan de rest. En op die manier groeit jouw moreel gezag, en jouw invloed.’

Hij is even stil. ‘Ik zal je een voorbeeld geven. Ik heb ooit meegevaren op een onderzeeër waar de gezagvoerder volgens mijn methodes leiding gaf. Ze verloren nooit één oefening. De kapitein gaf zijn mensen zo veel ruimte voor initiatief dat ze tegen hem zeiden: ‘Kapitein, het is mijn bedoeling om &’, in plaats van ‘wat wilt u dat ik doe?’

Maar hoe voorkom je als werknemer dat jouw initiatief door je collega’s wordt uitgelegd als slijmen bij de baas?

‘Laat ik dat beantwoorden met een wedervraag. Hoe oprecht ben je in je dienstbaarheid naar je klanten? Als je echt geeft om de wens van je klant, en niet alleen een wit voetje wilt halen bij je baas, dan groeit je clientèle vanzelf. En dan krijg je vanzelf ook meer invloed op je omgeving.’

Speelt de omvang van een bedrijf ook niet mee? Sommige bedrijven beginnen heel open en gelijkwaardig. Maar ineens groeien ze heel snel en verliezen ze die cultuur.

‘Klopt. Ze denken dat ze in hun groei meer controle, meer regels en hiërarchie nodig hebben, terwijl ze beter de ondernemingskracht kunnen stimuleren. Ik heb ooit gewerkt met een klein Canadees bedrijf dat net was overgenomen door een grote, traditionele multinational. De Canadezen waren bang hun eigen identiteit, hun bedrijfscultuur, hun autonomie te verliezen. Ik zei tegen ze: wees niet bang. Laat resultaten zien, en als ze dreigen bepaalde vrijheden weg te nemen, stel voor om een proefprogramma te gaan leiden. Toon goede resultaten, en je kunt het bedrijf veranderen.’

Er schiet hem iets te binnen.

‘Ken je het principe van de trim tab? Om een groot schip van koers te veranderen, moet je het roer draaien. Maar om zo’n groot zwaar roer om te krijgen, heb je een klein klepje aan het eind van het roer nodig om de beweging in gang te zetten, een trim tab. Dat kleine Canadese bedrijfje veranderde de bedrijfsvoering van die hele multinational. Iedereen kan zo’n trim tab zijn, maar de meeste mensen schieten in hun afhankelijke modus. Ze laten zich een slachtoffer worden van hun omstandigheden. Maar het is niet de schuld van anderen of van de omstandigheden. Ze maken zichzelf letterlijk onmachtig.’

U schrijft ook dat het in veel gezinnen aan moreel gezag ontbreekt.

‘Ja. Het is veruit het grootste probleem waar we nu tegenaan lopen. Een ouder in Amerika brengt gemiddeld vijftien minuten per week door met zijn kind, en twintig uur met de televisie. Tegelijkertijd wil niemand dat écht. Ik heb een tijdje sterfbedliteratuur bestudeerd. Het gaat alleen maar over de naasten. Iedereen wenst op zijn sterfbed dat hij meer tijd had doorgebracht met zijn geliefden.’

En uw methode kan hier een eind aan maken?

‘Absoluut. Hoe eerder je begint met kleine kinderen, hoe beter. Ouders moeten zich afvragen waar ze hun prioriteiten leggen. Als ze allebei voluit met hun carrière bezig zijn, en ze hun kinderen wegstoppen bij andere mensen, dan vraagt dat veel van het gezinsleven. Daarom vertel ik gezinnen altijd dat ze een mission statement moeten maken waar iedereen van het gezin zich in kan vinden. Dat betekent: écht luisteren naar je kind, tijd maken voor familie, één-op-één uitjes organiseren voor ouder en kind, waarbij het kind kiest wat er gaat gebeuren, dat soort dingen.’

Volgens u is het belangrijk om een goede balans te hebben tussen werk en privé. Tegelijk vragen werkgevers steeds meer tijd en flexibiliteit van hun mensen. Wat is de oplossing daarvoor?

‘Effectieve mensen richten zich op wat belangrijk is, niet wat dringend is. Dat levert veel meer tijd op. Dingen als voorzorgsmaatregelen, het onderhouden van relaties of het bedenken van nieuwe plannen zijn veel belangrijker dan sommige telefoontjes, mailtjes of vergaderingen. Maar het is de verantwoordelijkheid van zowel de werkgever als de werknemer om goede afspraken te maken, waar beide partijen beter van worden. Streef altijd naar dat derde alternatief. Denk win-win.’

Wie is Stephen Covey? Geboren: 24 oktober 1932 in Salt Lake City, Utah (VS). Opleiding: Bedrijfskunde in Salt Lake City, MBA aan Harvard, gepromoveerd aan de Brigham Young University (BYU), een mormoonse universiteit. Carrière: Publiceert in 1989 The Seven Habits of Highly Effective People, waarvan 18 miljoen exemplaren zijn verkocht. Andere succesvolle boeken zijn First Things First (1994) en The Eigth Habit: From Effectiveness to Greatness (2004). Covey is medeoprichter en vice-president van het beursgenoteerde bedrijf FranklinCovey, dat kantoren heeft in 123 landen. Doceert bedrijfskunde en gedragswetenschappen aan de BYU.

De tips van Stephen Covey 1. Wees proactief 2. Heb een doel voor ogen 3. Begin bij het begin 4. Denk in termen van win-win 5. Probeer eerst te begrijpen alvorens begrepen te worden 6. Streef naar synergie 7. Zorg dat je jezelf blijft vernieuwen

In het weekblad Volkskrant Banen staan elke week interviews met prominenten. Dit is een verkorte versie van het uitgebreide vraaggesprek van deze week.

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken