Rochdale en de psychologie van zonnekoningen

Hoe kan het dat de mensen rond Hubert Möllenkamp (59), de ontslagen directeur van woningcorporatie Rochdale, nooit aan de bel hebben getrokken? Volgens psycholoog Anthon van der Horst is hij een leider die verleiding weet te combineren met lichte vormen van intimidatie. Dan krijg je een doctator.

Je zal met zo iemand als de heer Möllenkamp van Rochdale te maken hebben. Wat moet je daar nu mee?

In Het Parool kun je lezen dat hij een kordate, echte Amsterdamse ondernemer is met een hang naar chic en luxe, maar ook een man met expansiedrift, durf, jovialiteit en charisma. Hij wordt getypeerd als een levenslustig mensenmens. Iemand die je het goede gunt.

Afwezig toezicht
Overal vraagt men zich af hoe het met het toezicht rond deze man zat. Wat deden de commissarissen, waarom hebben zij niet ingegrepen? De man zou transacties verzwegen hebben, maar het zal toch niet zo zijn dat hij zijn transacties ook achteraf heeft kunnen laten verdwijnen, het gaat om miljoenendeals? Hoe kan het dat er nooit wat gezegd is over zijn Maserati? Eigenlijk onbegrijpelijk, of toch niet...

Omkoping
Iedereen is opgelucht als de commissarissen van Rochdale hun verantwoordelijkheid nemen en aftreden. Die bobo's hebben lang en diep zitten slapen. Hoewel, er zitten onder andere twee advocaten in (mr Rood en mr de Dood!) maar ook een hoogleraar en iemand van het ministerie. Zouden deze mensen zoals De Telegraaf suggereert, zijn omgekocht?

Het is een feit dat de accountant al jarenlang kritische vragen heeft gesteld. Maar ik geloof er niks van dat ze zijn omgekocht. Wat is er dan wel gebeurd?

Afwezige klokkenluiders

Over de mensen die bij Rochdale werken en hun directeur iedere dag zien functioneren wordt niet zoveel gezegd. Maar ook daar geldt toch dat dezen meer hebben moeten weten. Waar was de Klokkenluider van dit bedrijf, waarom heeft een ieder angstvallig zijn mond gehouden? Dat is toch eigenlijk wel heel vreemd.

Wat zou hier aan de hand kunnen zijn?

Charismatisch leider
Mijn vermoeden is dat we hier met een typisch charismatische persoonlijkheid te maken hebben die te lang op zijn post is gebleven. Echt charismatische mensen hebben zoals ik al eerder heb geschreven zogenaamde chutzpah. Ze zijn niet bang om over grenzen heen te gaan en persoonlijke risico's te nemen.

Het mooie is dat anderen deze mensen vaak positief beoordelen zolang deze charismatische personen iets doen wat aansluit bij de (latente) wens van de groep aan wie hij of zij leiding geeft. Macht wordt ze gegund en ze kunnen in crisisachtige tijden voor positieve verandering zorgen.

Charismatische leiders kunnen als het moet hard zijn. Zij laten zich niets gelegen liggen aan individuele belangen van mensen die dicht bij hen staan als deze belangen het grotere geheel niet dienen. Pas je niet, dan word je verwijderd. Dat is niet erg, sterker, dat is zelfs goed als het grotere geheel iets is dat goed is en daardoor gediend wordt. So far so good.

Verleiding
De schoen gaat wringen als de charismatisch leider veel macht heeft verworven, maar op enig moment in de verleiding komt niet meer het grotere geheel te dienen, maar zichzelf. Want de charismatisch leider heeft zoveel goodwill om zich heen gecreëerd en heeft al zo vaak de verleiding juist weerstaan, dat de omgeving er niet op bedacht is. Sterker, ook niet wil dat de charismatisch leider het verkeerde pad op gaat en het niet meer wil zien als het toch gebeurt.

Eigenlijk is de omgeving in de ban van deze leider. Het is te verwachten dat deze leider intussen heeft ontdekt dat hij heel goed kan beïnvloeden op basis van verleiding, waardoor hij nog veel meer kan bereiken dan hij al dacht. Het idiote is dat de omgeving deze persoon zo hoog heeft zitten, dat deze vormen van verleiding (wellicht omkoping) toch als goed worden gezien, juist omdat het komt van de persoon in kwestie.

Maar tegelijkertijd compromitteren ze ook. De charismatisch leider is dan intussen echt zonnekoning geworden. Als deze leider verleiding ook nog eens weet te combineren met lichte vormen van intimidatie dan zijn alle ingrediënten daar. De omgeving is zo zacht als was en weet dat slechts sluimerend. De regels zijn vervaagd, iedereen is een beetje schuldig, er gaan ook nog steeds een heleboel dingen echt goed. Redenen genoeg om niks te doen.

By the way, de charismatisch leider is dan vooral een dictator, waar gaandeweg toch steeds meer mensen vooral in de periferie, moeite mee krijgen. Het goede nieuws is, dat zijn val onvermijdelijk is, behalve als hij zich van echt grove machtsmiddelen gaat bedienen.

Wat te doen
Voor de werknemer die dit ziet gebeuren is het heel moeilijk om dat te doorbreken. Het beste is maar gewoon weggaan. Toezichthouders hebben een echte verantwoordelijkheid, maar moeten sterk zijn, zeker als ze nieuw zijn moeten ze op basis van hun persoonlijke integriteit hun rug rechten.

De overheid en wetgever hebben nu een rol. De verantwoordelijken moeten echt gestraft worden, het moet duidelijk zijn dat de sluimertoestand doorbroken had moeten worden. Want reken er op dat deze zaak niet op zich staat. En zo'n directeur zelf, ja die kan ook zeker wat doen, want ik weet zeker dat hij integer begint, maar hij moet zichzelf dwingen om sterke mensen om zich heen te verzamelen en een zittingstermijn te kiezen die er aan bijdraagt dat zijn daden zichtbaar worden, zowel voor zichzelf als voor een opvolger.

EscenicId: 738076

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen