Ouderwets ruziën over de prikklok

De prikklok, bestaat hij nog? Ja, en het onderwerp leidt zelfs nog tot heftige discussies tussen werkgevers en werknemers.

De prikklok staat momenteel centraal in een dispuut bij bakkerij Visser in Alphen aan den Rijn, broodleverancier van diverse grote supermarkten. Werknemers voeren actie, niet alleen omdat ze zelfs als ze naar de wc gaan moeten ‘uitklokken’ en vervolgens weer moeten ‘inklokken’. Maar ook omdat de werkgever weigert hen inzage te geven in de door de prikklok geregistreerde uren, aldus een van de actievoerders, die niet met zijn naam in de krant durft.

Het liefst willen de boze medewerkers dat hun baas de klok afschaft, want het benadrukt het wantrouwen van het bedrijf. Maar als dat te veel gevraagd is, wil de actievoerder een ruimhartiger beleid. Oftewel, dat er niet wordt bijgehouden hoelang hij precies op de wc zit. ‘En als het dan toch moet, dan wil ik de uitdraai van de prikklok ook weleens zien. Ik ga natuurlijk niet op mijn horloge kijken als ik op de wc zit, maar ik heb het gevoel dat de werkgever sjoemelt met de uren.’

Uitdraai

Zijn baas vindt de kritiek van de werknemers en FNV Bondgenoten opgeblazen. ‘De actievoerders willen elke dag een uitdraai van de prikklok zien. Dat is niet mogelijk, maar als mensen vragen hebben over hun uren zijn ze welkom’, zegt Eimert Visser. Hij ontkent te sjoemelen en vindt de prikklok en de bijbehorende draaihek juist hoognodig. ‘Vroeger ging men in de baas z’n tijd een peukie roken. We hebben vaak gewaarschuwd. Nou moet men niet gaan piepen.’

Werkgeversvereniging AWVN kijkt verbaasd op van de vraag hoe wijdverbreid het fenomeen prikklok nog is. ‘Dat is toch niet meer van deze tijd? Zo’n prikklok zegt niets over de inspanning en de kwaliteit die de werknemer levert’, zegt een woordvoerder. ‘Het past helemaal niet bij het nieuwe werken.’

Actie

Volgens FNV Bondgenoten komt het fenomeen echter nog geregeld voor. Vooral in distributiecentra en productiebedrijven. Maar ook bij instituten waar je zou verwachten dat er minder op de klok wordt gelet, hangt er soms nog zo’n apparaatje. Zoals de Sociaal-Economische Raad. Niet zozeer om mensen te controleren, maar omdat sommige werknemers het zelf willen. Zo hebben ze het gevoel dat op deze manier niemand de kantjes er vanaf kan lopen.

Soms zijn werknemers er zelfs zo aan gehecht dat ze actie voeren om het behoud van de prikklok. Zo protesteerden in 2001 de provincieambtenaren tegen het verdwijnen van dit registratie-apparaat, aldus het Rotterdams Dagblad destijds.

Rookhok

Maar meestal is het tegenovergestelde het geval. Afgelopen jaren hebben meerdere werkgevers in binnen- en buitenland geopperd om een prikklok bij het rookhok te hangen, zodat de rokers weten hoeveel gemiste minuten ze later op de dag moeten inhalen.

En in 2003 voerde het personeel van British Airways wekenlang acties, waardoor meer dan honderdduizend reizigers werden gedupeerd. De medewerkers van de vliegtuigmaatschappij vreesden dat ze door de nieuwe tijdsregistratie heel anders zouden moeten gaan werken. Na beloftes van BA dat het de werkmethodes niet zou aantasten, staakten de bonden hun protest.

Vingerafdruk

Wat Plan8, een bedrijf dat zich bezighoudt met planning en roosters, betreft is het onzin om te denken dat de prikklok ooit zal verdwijnen. Alleen komt hij tegenwoordig wel in een nieuw jasje: de ouderwetse pasjes hebben plaats gemaakt voor een vingerafdruk.

Sinds twee jaar biedt Plan8 dit product aan. ‘Bedrijven werken steeds meer met uitzendkrachten en freelancers. Vroeger moest je dan telkens werkbriefjes invullen, die laten tekenen door je leidinggevende en daar weer kopietjes van maken’, zegt Carel Versteegen van Plan8. ‘Dat is een enorm gehannes.’

Tijd besparen

Wat hem betreft hoort de nieuwe prikklok niet gebruikt te worden, omdat de baas het personeel wantrouwt. Maar om tijd te besparen en fouten te voorkomen. ‘Met zo’n vingerafdrukscan kun je de gewerkte uren meteen koppelen aan het rooster en de loonadministratie. Beide partijen kunnen op internet de informatie opzoeken, ze kunnen dus allebei controleren op het klopt.’ En dat niet alleen. ‘Stel dat het rustig is, dan krijg je bij het uitklokken de mededeling dat je de volgende dag een uurtje later kan beginnen.’

Een van de klanten van Plan8 is een ov-bedrijf. ‘De chauffeurs krijgen twee uur voordat hun dienst begint een herinnering-sms’je. En als ze een kwartier voordat ze moeten gaan rijden nog niet ingeklokt zijn, krijgt hun baas een waarschuwing. Dat kan vertragingen nog voorkomen.’

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen