banen met inhoud

Mindfulness leert je leven in het hier en nu

16/09/2009

Mindfulness rukt op. Oorspronkelijk in de medische wereld gebruikt bij pijnbestrijding en in de psychiatrie tegen depressie, worden mindfulnesscursussen snel populairder onder gestresste managers, leerkrachten of drukke, werkende moeders. Inmiddels is het eerste centrum voor mindfulness in Nederland geopend.

‘Je weet niet wat dit is’, zegt trainer Jos Buijs. ‘Ja, je weet het wel, maar probeer die kennis even te parkeren. Stel je eens voor dat je van een andere planeet komt, en dat dit een geschenk is van de eerste aardbewoner die je tegenkomt.’ Geconcentreerd kijken vijftien cursisten naar de rozijn in hun handpalm.

‘Je kunt hem met je wijsvinger op zijn zij rollen’, zegt Buijs. ‘Je kunt er zachtjes met je nagel in drukken. Breng hem eens naar je oor. Kijk of het geluid geeft, of je geknisper hoort. Rol hem eens over je wang, ervaar eens hoe dat voelt. Je zult zien dat-ie veel meer facetten heeft dan je denkt.’

Werkzaamheid mindfulness onderzocht
In Nijmegen is het eerste Nederlandse centrum voor mindfulness geopend. Het Han Fortmann Centrum, gevestigd in een villa op het terrein van het academisch ziekenhuis, is al dertig jaar ‘een expertisecentrum op het gebied van zingeving en spiritualiteit’. Sinds vandaag is het centrum ook een officieel instituut voor opleiding en onderzoek op het gebied van mindfulness.

De Nijmeegse Radboud Universiteit onderzoekt de werkzaamheid van mindfulness bij onder meer depressie, angststoornissen en medisch onverklaarbare klachten. Uit eerder onderzoek blijkt dat mindfulness gunstige effecten heeft op patiënten die lijden aan terugkerende depressies. Volgens een omschrijving van het Universiteit Medisch Centrum St. Radboud is mindfulness het observeren wat er zich voordoet in lichaam en geest zonder meteen te oordelen of te handelen.

‘Door deze observaties kan men afstand nemen van automatische reacties die het welzijn in de weg staan’, aldus het UMC. ‘ Mindfulness kan systematisch getraind worden, waardoor een andere houding ontstaat tegenover lichamelijk of psychisch leed.’

De afdeling psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum in Nijmegen geeft al langer trainingen aan patiënten volgens de principes van de op mindfulness gebaseerde cognitieve therapie.

Maar juist buiten de psychiatrie wordt mindfulness snel populairder. Er zijn mindfulnesscursussen speciaal voor managers, voor leerkrachten, voor vrouwen en voor kinderen. Om de kwaliteit van toekomstige trainers te waarborgen – nu kan iedereen zich mindfulnesstrainer noemen – ontwikkelt De Radboud Universiteit een postgraduate opleiding tot mindfulnesstrainer.

De cursisten doen wat de trainer zegt, sommigen met de ogen dicht. Een enkeling kijkt aarzelend om zich heen. ‘Je mag best denken: wat een rare oefening’, zegt Buijs. ‘Veroordeel die gedachte niet.’

Hier en nu
De oefening met de rozijn is de eerste oefening tijdens de cursus mindfulness in het Han Fortmann Centrum in Nijmegen. Acht maandagavonden en een stiltedag zullen de cursisten leren hun aandacht te vestigen op ‘het hier en nu’.

Elke mindfulnesstraining ter wereld begint met de rozijn, zegt Buijs. ‘Het is een geniale oefening, want het demonstreert precies waar het bij mindfulness om draait. Normaal prop je zonder erbij na te denken een handvol rozijnen in je mond. Dan heb je geen aandacht voor wat je doet. Met deze oefening zijn we twintig minuten met één rozijn bezig. Daardoor wordt zoiets kleins heel interessant, boeiend en waardevol.’

De oorsprong van mindfulness ligt in het boeddhisme, maar de huidige cursussen en therapieën hebben met religie weinig meer te maken. In 1979 ontwikkelde de Amerikaanse hoogleraar Jon Kabat-Zinn aandachtstrainingen voor patiënten met chronische pijnklachten. Inmiddels werken veel ziekenhuizen en instellingen in de geestelijke gezondheidszorg met mindfulness .

De cursussen op het Han Fortmann Centrum zitten bomvol. Mindfulness is populair. Er zijn talloze boeken over het onderwerp, cursussen zijn overal in Nederland te volgen. Jos Buijs is psycholoog en psychotherapeut en geeft sinds vier jaar trainingen, zowel aan patiënten als aan geïnteresseerden die, zoals een van de deelnemers het verwoordt, de cursus vooral zien als ‘een cadeautje aan mezelf’.

Drukke baan
In Nijmegen zijn veruit de meeste deelnemers vrouw en veertiger. Tijdens het voorstelrondje blijkt dat ze veel gemeen hebben: een drukke baan, kinderen, vaak stressverschijnselen. ‘Ik vind het moeilijk om tot rust te komen’, zegt een deelnemer. Een ander is ‘altijd bezig met morgen en wil met meer aandacht leren leven’.

Volgens Buijs is de groep representatief. ‘De gemiddelde leeftijd van cursisten is 44. Blijkbaar zit je dan in een levensfase dat je meer bij de dingen gaat stilstaan. En er zijn altijd veel meer vrouwen dan mannen. Vrouwen staan dichter bij hun gevoel en erkennen eerder hun pijn.’

Het met de rozijn over de wang rollen gaat niet alle deelnemers even gemakkelijk af. Als de rozijnen uiteindelijk zijn opgegeten, vindt er een evaluatie plaats. ‘Ik voelde ook wel gêne’, zegt een van de cursisten. ‘Dan zie ik mezelf hier zo zitten met een rozijntje. Hoe moet ik dit vanavond thuis vertellen?’ Een ander: ‘Ik bleef in de weerstand en kwam er niet uit.’

Helemaal niet erg, bezweert Buijs. Ook tijdens de andere mindfulnessoefeningen – zitmeditatie, loopmeditatie en de zogeheten bodyscan, een aandachtsoefening waarbij je een half uur lang, liggend, je aandacht richt op steeds een ander lichaamsdeel – zal de geest afdwalen. ‘Dat is de normaalste zaak van de wereld. Veel mensen denken bij mediteren: ik ga lekker zitten en dan worden mijn gedachten vanzelf rustiger. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Wees niet boos op jezelf. Als je signaleert dat je gedachten afdwalen, heb je al een stap gemaakt.’

Door veel oefenen krijgen de cursisten het ‘richten van de aandacht’ vanzelf beter onder de knie, zegt Buijs. Er is ook huiswerk. Zo moeten de cursisten een handeling kiezen, die ze een week lang dagelijks ‘met aandacht’ uitvoeren. Tandenpoetsen, bijvoorbeeld. Buijs: ‘Na één tand kan je aandacht al zijn afgedwaald. Maar als je dat vervolgens opmerkt ben je weer mindful.’

Minder piekeren
Deelnemers aan de cursus zeggen na afloop meer oog te hebben voor hun omgeving. ‘Ik hoor ook vaak dat ze beter slapen, dat ze minder piekeren en dat ze vriendelijker zijn voor zichzelf en naar anderen. Stress en depressiviteit hebben meestal te maken met het te veel bezig zijn met het verleden of de toekomst. Als je je leert te concentreren op wat je zintuigen in het hier en nu ervaren, is er voor piekeren geen reden.’

Na de rozijnoefening is er niet alleen scepsis. Een vrouw, achter in de veertig: ‘Ik realiseer me nu aan hoeveel dingen ik normaal voorbij ga, die eigenlijk heel mooi en bijzonder zijn. Daar schaam ik me bijna voor.’ Een ander: ‘Het knisperen van de rozijn ontroerde me.’

EscenicId: 750599

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

lezersreacties (14)

05/10/2009

lilikindsli lilikindsli , EXlHlfdf

6FtxpH I want to say - thank you for this!

20/09/2009

Eric Hofstede

Er wordt even een belangrijk gedeelde van de "mindfulness"gemist in dit artikel. Hoewel de aandachtsoefening (de krent) het belangrijkst is. Is het ook de belangrijk dat de deelnemers zelfcompassie leren.
Mensen zitten vaak vol met zelfstraffende gedachten ('wat een suffe oefening... foei dat mag je niet denken'). Terwijl de meeste van deze gedachten alleen maar onnodig de aandacht bij het negatieve legd.
Met de aandachtsoefeningen is het de bedoeling om het nut van deze zelfstraffende gedachten opnieuw te bekijken en meer ruimte tegeven aan de identiteit. Kortom een nieuwe balans te vinden.

18/09/2009

lijnie burgmans , telefoniste/receptioniste

goedemorgen,
ik vind de oefening met de rozijn geweldig en ga hem zeker ook eens doen.
met vriendelijke groet
lijnie Burgmans

18/09/2009

Maaike

Ik heb me een paar maanden geleden al ingeschreven op de cursus, aangeraden door mijn leidinggevende tijdens mijn functioneringsgesprek. Nu ben ik alvast een boek aan het lezen over Boeddhisme waar ook gaat om het 'zijn' en dat veel mensen onbewust worden beïnvloed door de hectiek van de westerse maatschappij.
Het maakt niet uit dat je niet snel helemaal 'mindful' zal zijn; de bewustwording van je gedachten en gedrag maakt het leven al een stuk aangenamer is mijn ervaring!

17/09/2009

feliz facil

Ook in de re-integratie wordt dit opeens veel gebruikt. Het is zoals met alle cursussen: verwacht niet opeens dat je leven compleet veranderd. Kijk wat goed is voor jou en niet wat de trend is. En pas op voor allerlei snel uit de grond gestampte cursussen. Sommige jaren is het yoga (met allerlei benamingen en stromingen) dan opeens dans, vervolgens familie-opstellingen... Je kunt in plaats van de heel trendy mindfulness eens een al veel langer gevestigde sangha (Boeddhistische meditatiegroep) proberen.
Zie ook
http://beeldig.web-log.nl/mijn_weblog/2009/09/massage-en-medi.html

17/09/2009

Ann

Al enige tijd geleden heb ik me verdiept in de cursusmogelijkheden in en om mij woonplaats. Een mindfulnesscursus van ongeveer 9 sessies kost overal € 550. Dat lijkt wel afgesproken werk. Voor dat bedrag kan ik jarenlang lang wekelijks naar yoga (ook heel ontspannend en erg hier en nu). Waarom zijn mindfulnesscursussen zo duur?

17/09/2009

Adele Armoe , werkeloos

Hier zit zeker wat in... Is er een opleiding met baangarantie?
Of ergens een site met informatie over de opleiding tot trainer Mindfulness?
Ik train ze whatever they need!
En ik weet toevallig ook wel wat van het onderwerp.

17/09/2009

Milly Miljonair , werkeloos

Eerste indruk:
1- In de huidige tijden zitten de meeste mensen so wie so al langer naar een rozijn te kijken ;-). Omdat die zo duur is, bedoel ik.
2- En wie kunnen het diploma Mindfulness halen? Mensen die geld hebben voor cursussen!!! Of de nieuwe generatie die een opleiding gaat doen. Maak er maar weer een opleiding van, sla er maar munt uit!
3- Fijne cursus met kennis die er echt toe doet.
4- Leuke variant op een cursus, die ik al eens tegenkwam: bij theatertrainingen wordt vaak gezegd: beeld je nu eens in dat je die rozijn bent, hoe beweeg je je dan? (cursus die misschien net zoveel effect heeft)
5 - Nieuwe kleren v/d keizer, etc.
6 - Is toch hetzelfde als een adviseur inhuren voor iets dat je zelf kunt doen (denk aan: begrafenisverzekering)?

17/09/2009

Jan Delfsten , Consultant

Ik wil graag een tegengeluid over Mindfulness laten horen. Iemand uit mijn naaste omgeving volgt de cursus en ik moet helaas een negatief effect op haar houding en gedrag constateren. M.a.w. juist heel oordelend, alles wat in je eigen leven rimpelingen veroorzaakt is je eigen schuld. Alle positieve resultaten zijn plotseling aan Midfulness te wijten. Ik bespeur zelfs egocentrisme en daardoor gebrek aan inlevingsvermogen. Een terechte kritiek die ik van iemand anders hoorde was dat Mindfulness de makkelijke brokjes uit het Boedhisme en reduceert het tot een ' constant feel-good' concept. Dat is waar de spirituele zoektocht van veel hedendaagse Westerlingen op gebaseerd is: Instant gratification and constant feel good. En dat heeft per definitie niets met spiritualiteit te maken. Want op die zoektocht kan letterlijk alles zich aandienen, zij het positief of negatief.

17/09/2009

claudia fassi , kunstenaar

Ik vind het toch jammer dat hoogopgeleide therapeuten volwassen mensen deze zinvolle levenshouding op zo'n debiliserende manier ( het rozijntje rollen) voorstellen.

17/09/2009

Adele Armoe , werkeloos

Hier zit zeker wat in... Is er een opleiding met baangarantie?
Of ergens een site met informatie over de opleiding tot trainer Mindfullness?
Ik train ze whatever they need!
En ik weet toevallig ook wel wat van het onderwerp.

17/09/2009

Mike

Boeiend maar niet nieuws, en weer lees je links naar NLP en de bekende mensen uit die scene.
Het wiel is opnieuw uitgevonden en met een ander sausje overgoten en gerestyled en verkocht. Mensen wees wat kritischer en zeker als je er de naam van het UMC eraan verbind, het is niet het standpunt van het UMC maar van enkele mensen die daar werken en verbonden zijn aan het instituut. Een Universiteit zou onafhankelijk moeten zijn en zich niet moeten inlaten om het een of het ander aan te raden omdat er onderzoeken zijn verricht (wie betaalt die onderzoeken? het Fortman instituut? ) Depressie is een ziekte die goed te behandelen is, en het heeft niet zo zeer met gedragsvaardigheden en observatie en meditatietechnieken te maken als hiermee beweert wordt. Als je de site van het Fortman instituut bekijkt zie je vaak dezelfde leraren die elders al allerhande vage trainingen hebben gedaan, van aura en chakra trainingen, een beetje keurmerk en zeker in bij dit soort trainingen zou geen kwaad kunnen. Tenslotte gaat het om geld verdienen met een product. Gezondheidszorg en onderzoek dient onafhankelijk te blijven, dit instituut is direct verbonden met het UMC lijkt het dus zo objectief is het allemaal niet.

17/09/2009

Suzanne B

Inderdaad, mindfulness is een term uit de Vipassana meditatie, volgens mij de moeilijkste meditatievorm die er bestaat. Monniken oefenen deze meditatie jaren achtereen, 20 jaar en beweren dan dat ze nog steeds niet volledig 'mindfull' zijn. Ik twijfel of zo'n cursus een beetje in de buurt komt. Maar tis natuurlijk goed als de stress wat afneemt, baat het niet dan schaadt het niet. En een beetje bewuster leven en bewuster zijn van je omgeving en wat je doet kan alleen maar goed zijn lijkt me...

17/09/2009

Jan Willem Ekema , financieel consulent

Prachtig.

ben zelf ook een enorme piekeraar.

ik heb zeker wel belangstelling voor een workshop.

groet,

Jan Willem