Loten of gegoochel met selectie

Zo’n 37.500 studenten – meer dan ooit – zaten dit jaar in de tombola voor studies als geneeskunde, psychologie, journalistiek en fysiotherapie. Er waren 25.000 plekken te vergeven, en dus werden velen teleurgesteld.

‘Waarom kun je in dit land niet studeren wat je graag wil?’, schrijft een wanhopige scholiere op Hyves. Een ander suggereert: ‘Een half jaartje Nieuw-Zeeland dan maar?’

Het was op het onlinevriendenplatform de afgelopen dagen een veel besproken onderwerp: de uitslag van de loting voor numerus fixus-opleidingen die donderdag bekend werd.

Overschot

Voor opleidingen met een aanmeldingsoverschot bestaat een lotingsysteem dat al ter discussie staat sinds het in de jaren zeventig werd bedacht. Wie op zijn examenlijst gemiddeld een 8 of hoger scoort, is automatisch toegelaten. De rest van de plekken wordt verloot, waarbij de hoogte van de examencijfers de kans bepaalt. Maar voor hoe lang nog?

Nu al mogen studies met een numerus fixus de helft van de studenten selecteren via eigen criteria. Voor de val van het kabinet diende minister Plasterk (Onderwijs) zelfs een wetsvoorstel in dat toestaat àlle plekken zelf te verdelen. Dat plan is controversieel verklaard, maar niet vergeten.

Experimenteren

Opleidingen experimenteren volop met cognitieve tests, interviews en rollenspellen om de meest geschikte studenten te selecteren. Instellingen zijn daar zelf vaak enthousiast over, omdat het minder willekeurig lijkt dan loten. Maar de wetenschappelijke onderbouwing van selectiemethoden ontbreekt veelal. De Universiteit Leiden stopte een experiment met selectie aan de poort, nadat was gebleken dat veel van de niet-geselecteerde studenten ook uitstekend presteerden.

Volgens onderzoeker Ben Wilbrink, die zich al decennia met het onderwerp bezighoudt, wordt het een ‘wildwesttoestand’ als numerus fixus-studies zelf al hun studenten gaan selecteren. ‘Over de voorspellende waarde van selectiemethoden is nagenoeg niets bekend. Er wordt met gesprekken en procedures gegoocheld, maar er is geen onderbouwing.’

Loten is daarom vanuit moreel oogpunt eerlijker, meent Wilbrink, en bovendien een stuk goedkoper.

Kinderschoenen

‘Selectie staat in Nederland nog in de kinderschoenen’, zegt professor Axel Themmen, coördinator decentrale selectie van het Erasmus MC. In Rotterdam wordt een deel van de geneeskundestudenten sinds 2001 geselecteerd. In de eerste ronde moeten kandidaten hun buitenschoolse activiteiten toelichten. In ronde twee volgt een kennistest over een medisch onderwerp, zoals hiv.

Themmen: ‘We kijken naar gedrag: zijn studenten actief? Dat is een voorspeller voor een goede studieafloop.’ Uit onderzoek blijkt dat de geselecteerde studenten in Rotterdam minder vaak uitvallen en beter presteren tijdens co-schappen dan ingelote studenten.

Themmen zou ook graag op andere kenmerken testen. ‘Communicatie, professionaliteit en precisie zijn voor een arts ook belangrijk. Maar daar zijn nog geen goede tests voor. Terwijl we allemaal willen weten: hoe haal je de studenten binnen die het beste scoren, die de studie het snelst doorlopen en die de studie afronden.’

Twijfel

Maar ook daarop valt wel wat af te dingen, vindt Wilbrink. ‘Vanuit het maatschappelijk belang is het twijfelachtig om alleen maar briljante studenten bij geneeskunde te hebben zitten. Kunnen we een deel van die knappe koppen niet veel beter gebruiken bij wis- of natuurkunde?’

Volgens Themmen is het in het buitenland nauwelijks uit te leggen dat studieplaatsen in Nederland verloot worden. Dat gebeurt nergens op zulke schaal. ‘Vooral Amerikanen zijn verbijsterd. Ze vinden het bizar om je toekomst in handen te leggen van een loting.’

Daar brengt zowel Themmen als Wilbrink tegenin dat Nederland al een preselectie heeft die de meeste andere landen niet kennen: een zeer gelaagd middelbaar onderwijs. Een vwo-diploma garandeert al dat iemand een opleiding als geneeskunde aankan. Themmen: ‘Zo moeilijk is die studie nou ook weer niet.’

EscenicId: 765468

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen