Kafkabrigade pakt de bureaucratie op school aan

De directie van een ROC in het oosten van het land kampte voor de zomer met een probleem. Ze merkte veel onrust onder haar docenten. Er was veel weerstand tegen de bureaucratische mallemolen. De Kafkabrigade van Kennisland werd ingevlogen.

Kennisland is een onafhankelijke denktank die Nederland slimmer wil maken. De denktank richt zich op vier thema’s: creatieve economie, open innovatie, slimme overheid en slimme scholen. Een van hun paradepaartjes is de Kafkabrigade.

Lobke van der Meulen, een 'Kafkabrigadier': ‘De directie van het ROC hoorde de docenten klagen, maar begreep niet waar het lerarenteam nou echt tegenaan liep. Had het alleen met de organisatie van het onderwijs te maken? Was er iets met de planning?’ De Kafkabrigade ontdekte na grondige gesprekken met de docenten dat er van alles mankeerde aan de communicatie. Van der Meulen: ‘Zo moest het competentiegericht onderwijs ingevoerd worden op dit ROC, maar de docenten hadden het gevoel dat het hen opgelegd werd en er geen middelen waren om het uit te voeren.’

Het anti-bureaucratische team van Kennisland legt als onafhankelijke partij de problemen bloot. Die onafhankelijkheid wekt meestal bij alle partijen vertrouwen. De Kafkabrigade is niet alleen actief in het onderwijs. Elke (semi-)publieke organisatie die te maken heeft met medewerkers, burgers of ondernemers die tegen problemen door onnodige bureaucratie aanlopen, kan de Kafkabrigade inschakelen. ‘De docenten van het ROC waar we ons op hadden gestort waren opgelucht omdat wij naar hen kwamen luisteren, we gaan zo open mogelijk zo’n gesprek in. En zo ontdekten we dat het probleem niet eens bij dat competentiegericht leren lag, maar de manier waarop het werd opgelegd. Het was niet duidelijk gecommuniceerd: alle docententeams moesten in één keer omgegooid worden, er was een groot gebrek aan een degelijk systeem voor leerlingrapportage. Elk team deed maar wat. Alle deelnemers zijn na onze analyse op ons verzoek gaan praten in één ruimte: het college van bestuur, de teams, de managers. Alle perspectieven zijn belicht. Toen we later terugkwamen, zagen we een totaal andere manier van communicatie.’

Experts
Maar betekent dat dan dat elke ontevreden docent de Kafkabrigade kan bellen? ‘We werken op projectbasis, meestal in opdracht van een organisatie. Je ontkomt er niet aan dat de “bovenkant” van de organisatie mee moet werken. Zij moeten inzien dat er ook iets moet veranderen,’ aldus Van der Meulen. ‘Problemen kunnen aangezwengeld worden door de docenten, maar een directie of een bestuur moet een plan van aanpak helpen realiseren. Ons doel is dat meerdere organisaties op de Kafkabrigade-manier werken. Dat betekent: denken vanuit de logica van een eindgebruiker, niet meer vanuit de organisatie.’

Krijgt de brigade geen opmerkingen dat ze niet gespecialiseerd zijn in onderwijs alleen? ‘Dat was vooral in het begin. Het gaat ons er uiteindelijk om dat we bureaucratische problemen helpen ontrafelen. In welke sector, dat maakt dan niet eens zoveel uit. Natuurlijk lezen we ons van tevoren goed in en schakelen we de hulp in van experts als we bijvoorbeeld specifiek moeten weten hoe iets in het onderwijs zit,’ aldus Van der Meulen.

Deze week is 'Kafka in de Polder - Handboek voor het opsporen en oplossen van overbodige bureaucratie' verschenen. Het beschrijft niet alleen de methode, maar ook de lessen die de Kafkabrigade de afgelopen jaren geleerd heeft over het functioneren van de overheid. Het is bedoeld voor iedereen die zelf als Kafkabrigadier te werk wil gaan. Meer info hier.

EscenicId: 736601

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen