---

'Ik ben een marathonloper'

20/11/2007 / Gijs Herderscheê

25 Jaar geleden introduceerde Wim Kok na een akkoord met werkgevers de adv-dagen. Een keer per maand een vrije dag. Ook de vut, de vrijwillige vervroegde uittreding, kreeg de wind in de zeilen. Oud maakt plaats voor jong, was de gedachte. Ook de WAO, de arbeidsongeschiktheidsuitkering, werd creatief gebruikt door daarmee tijdens bedrijfsreorganisaties ouderen een mooie vertrekregeling te geven.

Wim Kom kijkt terug: ‘Die maatregelen waren niet in de eerste plaats ingegeven door het idee dat mensen minder moeten werken of het wat kalmer aan moeten doen. Ze waren vooral ingegeven door de noodzaak ruimte te maken voor deeltijdwerk, stageplaatsen, werkervaring en om jonge mensen aan werk te helpen.

‘Arbeidsduurverkorting en vut waren oplossingen voor de problemen van die tijd, maar het blijken nu bottlenecks te zijn. Te kort werken, zeker in de vorm van vervroegd pensioen of vervroegd uitstappen, staat nu haaks op vergroting van draagvlak in de economie.

‘Je ziet nu in heel Europa discussies over vervroegd uittreden en over pensioen. Kijk naar de treinstakingen in Frankrijk. Er moet een bijstelling komen.

‘Ik geloof niet dat het conflict uit 2004 tussen vakbeweging en kabinet ging om een ontkenning van die noodzaak. Ik kan moeilijk achter de schermen kijken, hoe dat toen in alle mogelijke gesprekken is gegaan, maar ik denk dat het meer was dat er niet goed was gecommuniceerd.’

Hebt u spijt dat u tijdens uw kabinetten niet iets aan de WAO, vut of prepensioen hebt gedaan?

‘Ach, spijt... Er zijn zoveel dingen in je leven, tenminste als ik terugkijk op de bijna zeventig jaar dat ik nu op de wereld ben. Er zijn een boel dingen die eigenlijk anders of eerder hadden moeten gebeuren.’

‘De WAO had in 1991 al een omvang dat het zo echt niet verder kon, om financiële en sociale reden. Door premies werden de arbeidskosten te hoog. En tegelijk kon je niet aannemelijk maken dat al die mensen niets meer konden. De aanpassingen die in 1991 werden aangekondigd kosten al veel pijn en onrust, maar zijn wel de voedingsbodem geweest voor de latere aanpassingen. Maar ook dat is een lang proces.’

Wim Kok kijkt verbouwereerd. Eventjes maar. Dan herpakt hij zich. Hoe hij tegen jongeren aankijkt, is de vraag. Jongeren, die zijn opgegroeid met continue versoberingen van de sociale zekerheid. Jongeren, die nu mogen meebetalen aan vut en prepensioen, maar zich afvragen of de AOW er nog wel is als zij 65 worden. Ze horen vooral dat ze langer moeten werken. Wat is het perspectief voor jongeren, behalve versoberen?

‘Werk en de mogelijkheid je te ontplooien in zinvol en plezierig werk, dat is perspectief. En dat is er door de vergrijzing volop. Het klinkt misschien raar uit mijn mond, maar je biedt mensen onvoldoende perspectief door ze alleen maar zo vroeg mogelijk met pensioen te laten gaan.

‘De uitdaging is nu om mensen meer bevrediging in hun werk te geven. Meer verantwoordelijkheid ook, en dat heeft te maken met kwaliteiten, met mentaliteit. Er wordt nog steeds te weinig gedaan aan loopbaanbegeleiding, loopbaanperspectief. Wel voor degenen die er uitgepikt worden omdat ze in aanmerking lijken te komen voor belangrijke posities. De meeste andere mensen worden toch vaak een beetje vergeten.

‘Het gaat om levenslang leren. Daar praten we al heel lang over, maar er wordt nog steeds veel te weinig aan gedaan.

‘Het gaat erom dat mensen makkelijk van functie en ook van baan kunnen veranderen. Dat is de uitdaging. Ik begrijp wel dat dat moeilijk in een krantenkop is te vangen, maar het is wezenlijk iets anders dan: ‘ik moet nog zo lang en dan kan ik met vut of pensioen’.

‘We moeten perspectief bieden door de inhoud van het werk aantrekkelijk te maken en mensen beter tot hun recht te laten komen. Dat is de ware emancipatie van de werknemer, ja.’

Ik zie dat u een blackberry hebt¿

‘Jazeker. Geweldig. Die ontwikkelingen zijn heel snel gegaan. Ik was begin jaren negentig met Rita, mijn vrouw, in Spanje, en moest contact hebben met Financiën. Ik had van de consul een soort veldtelefoon meegekregen. Zeven kilo, maar top in die tijd. Ik moest er wel de heuvel mee opsjouwen om contact te krijgen. Kom daar nu nog eens om. En zeker als ik terugkijk naar de tijd dat ik met werken begon, in 1961, is het een wereld van verschil.

‘Nog maar tien jaar geleden zat ik in een televisieprogramma van Astrid Joosten. Toen bleek voor heel Nederland dat ik geen idee had hoe je de muis van een computer moest gebruiken. Ik had zoiets toen nog nooit in handen gehad; ik had een secretaresse die alles voor me deed. Ik had het vrij druk als minister-president en wist natuurlijk wel dat er computers waren, maar hoe daarmee gewerkt werd, geen idee. Ik heb een enorme inhaalslag gemaakt de laatste vijf jaar, hoewel ik echt een blinde vlek heb voor alles wat met handigheid gepaard gaat.

‘Computer, blackberry – als je een mobiel bestaan hebt zoals ik nu, is het is een ideale manier om te communiceren. Mijn vrouw zegt wel eens: doe dat ding weg, zit je weer te spelen, daar heeft ze ook wel beetje gelijk in.

‘Het is ook nieuwsgierigheid. Altijd het gevoel, en dat is geloof ik in de rest van de samenleving nog sterker dan bij mij, dat er ergens iets gebeurt. Het is net kluitjesvoetbal, en ik onttrek me daar niet aan, moet ik bekennen. Althans in dat opzicht.’

Lees het hele interview

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken