---

'Iedereen kan z’n eigen verhaal mooier formuleren'

12/05/2009 / Frederieke van Velzen

Soms kom je iemand tegen die de baan heeft die jij graag zou willen hebben. Hoe doen ze dat toch? In de serie 'Leukste baan' vind je het antwoord.

Debattrainer Victor Vlam (24) leert mensen hoe ze het beste anderen kunnen overtuigen.

Wat houdt jouw baan in?

‘Ik leer mensen debatteren en overtuigen. In een debat moet je een goed verhaal houden onder hoge druk en met uiterst kritische tegenstanders. Het is de kunst scherp te reageren op het moment dat het ertoe doet, dus dat je niet pas achteraf in je bed beseft wat je eigenlijk had moeten zeggen.

‘Iedereen kan z’n eigen verhaal mooier formuleren; in een ander kader zetten. Met het gevolg dat mensen meer van je aannemen. Daarvoor hoef je geen onwaarheden te vertellen. Heb je het bijvoorbeeld over 50 duizend mensen, dan leg je uit: ‘Dat is de hele Amsterdamse arena tot de laatste stoel gevuld.’ Doordat je het beeldend uitlegt wordt de omvang van het cijfer voelbaar.

Tip: geef de ander eens gelijk Vlam: ‘Als mensen in een discussie zitten, hebben ze de neiging het in alles oneens te zijn met de tegenstander. Zegt iemand ‘ja’, dan zeg jij ‘nee’. Dat is niet altijd slim: soms is het juist heel sterk om het gelijk van je tegenstander toe te geven wanneer hij iets redelijks zegt. Als je het met elkaar eens bent, maak je dat punt direct irrelevant in de discussie. Vervolgens kan je het strijdveld verleggen naar een lastig punt voor je tegenstander. Als je dus zegt: ‘daar heb je gelijk, maar hoe zit het dan met¿’, dan geef je weliswaar toe, maar heb je strategisch toegegeven.

‘Ik geef trainingen aan groepen van vijf tot veertig man en coach soms individuen, bijvoorbeeld als iemand een presentatie moet geven die bepalend is voor zijn carrière. Voor zover deze niet carrièrebepalend is, zorg ik dat-ie dat wordt! Ik moest wel wennen aan het feit dat je als twintiger oudere managers, soms vijftigplussers, advies geeft. Zij moesten ook aan mij wennen. Nu gaat dat prima. Mensen denken misschien wel in eerste instantie: die is jong. Maar ze hebben al snel in de gaten dat ik voldoende kennis in huis heb en dat ik ze wat kan leren. Ik heb voor veel aansprekende opdrachtgevers gewerkt. Momenteel train ik onder anderen Europarlementariërs in aanloop naar de Europese verkiezingen van 4 juni.

Hoe ziet een gemiddelde werkdag er voor jou uit?

‘Als ik een training heb, sta ik om zeven uur op. Een training duurt vaak een halve of een hele dag. Ik ben ook veel op kantoor te vinden, waar ik trainingen voorbereid of een collega help met het voorbereiden van een lezing. Ook bellen oud-cursisten soms nog voor extra advies, dat is alleen maar leuk.’

Wat heb je hiervoor gedaan?

'Ik heb Nederlands Recht aan de Universiteit van Tilburg gestudeerd.'

Wat vind je leuk aan je baan?

‘Ik ben met stof bezig die me interesseert. Ik kijk graag veel speeches. Van Obama, maar ook van Geert Wilders, om te zien hoe hij weer eens lekker tekeer gaat. Dat vertaal ik dan zoveel mogelijk naar interessant cursusmateriaal. Wat bij Wilders opvalt: hem wordt vaak verweten dat hij niet goed luistert en fel reageert, maar hij komt er wél voor een groot deel mee weg. Zijn kiezers, de doelgroep die hij voor ogen heeft, accepteren namelijk van hem dat hij niet punt voor punt zijn argumenten uiteenzet en soms beledigend is naar anderen.

'De uitdaging ligt hierin vooral bij andere politici. Zij moeten de (zwevende) kiezers zover krijgen dat ze het wél erg gaan vinden hoe Wilders handelt. In discussies moet je dus duidelijk je doelgroep voor ogen houden: dat is vaak niet de grootste tegenstander zelf, maar degene die beslist. In dit geval de twijfelende kiezers. Wilders persoonlijk aanvallen is niet de manier. Zo zei Jeroen Dijsselbloem van de PvdA eens dat Wilders een naïef, verwrongen wereldbeeld heeft. Daarmee beledigt hij ook de mensen die zich in Wilders’ meningen kunnen vinden: zij voelen zich aangesproken. De kans dat deze mensen op de PvdA gaan stemmen, wordt daarmee aanmerkelijk kleiner.'

Twee meter van Obama Vorig jaar ging Vlam naar Amerika om speeches van presidentskandidaten bij te wonen: hij zag Barack Obama, John McCain, Sarah Palin, Joe Biden en Bill Clinton. Vooral van Obama had hij hoge verwachtingen. Acht uur voordat hij een openbare speech ging geven, stond Vlam al voor de deur van de ruimte waar de toespraak plaats zou vinden. Met effect: uiteindelijk zat hij op rij twee, een paar meter afstand van Obama. Vlam: ‘Obama is een geweldige speecher, maar live viel het ergens toch een beetje tegen. Hij las zijn hele tekst op van twee autocue’s, glazen platen waarop zijn speech woord voor woord te lezen is. Je verwacht toch oogcontact, dat bleef uit. Thuis lijkt het alsof hij goed rondkijkt, daarom komt het op tv beter over.’ Dan Clinton. Die hoefde geen gebruik te maken van een autocue. ‘We zaten meer achteraan, maar hadden veel meer dan bij Obama het idee dat hij het tegen ons had. Hij had een geweldig, persoonlijk, mooi verhaal dat iemand alle reden kon geven voor Obama te stemmen. 'Een paar dagen later zagen we John Kerry, de presidentskandidaat van vier jaar geleden, op tv. Hij somde precies dezelfde tekst op. Waarschijnlijk hadden ze beiden dezelfde memo van Obama’s campagneteam gekregen waarin stond wat ze moesten vertellen. Toch knap hoe Clinton het bracht!'

Hoe kwam je binnen bij je huidige baan?

'Tijdens mijn studietijd werd ik lid van een debatvereniging, omdat het me handig leek anderen te kunnen overtuigen. Bijvoorbeeld als je als advocaat voor een zaak moet pleiten. Ik bleek het hartstikke leuk te vinden, en ben aan debattoernooien mee gaan doen. Eerst in Nederland, later ook internationaal. Bij het wereldkampioenschap debatteren bereikte ik de halve finale. Steeds meer mensen vroegen me hen te leren om in discussies beter en sneller te reageren en een goede presentatie in elkaar te zetten.

'Uiteindelijk ben ik na mijn studie door oprichter Lars Duursma gevraagd voor Debatrix te komen werken. Die kende ik al uit het debatwereldje, dat in Nederland niet zo groot is, zo’n tweehonderd mensen. Heel wat anders dan in Amerika of Groot Brittannië waar mensen vaak al op de middelbare school leren debatteren.'

Heb je cursussen gedaan die nuttig zijn voor je huidige functie?

'Ja, trainingen zijn een snelle manier om grote stappen vooruit te zetten. Zelf heb ik geleerd om te debatteren door het veel te doen en op de juiste momenten trainingen te volgen op uiteenlopende aspecten. Feedback van een deskundige trainer is een verademing.'

Wat zou je anderen aanraden als ze willen komen waar jij nu bent?

'Veel praktijkervaring is het belangrijkste. Je kunt wel kennis uit een boekje oplepelen, maar als je zelf nooit een kritische menigte hebt moeten overtuigen, heb je niet kunnen ervaren wat iemand tot een echt goede debater maakt. Sommige regels mogen dan 95 procent van de tijd gelden: alleen een goede debater herkent wanneer die 5 procent zich voordoet.'

Is jouw beroep een dankbaar onderwerp op verjaardagen?

'Nee, zeker niet! Soms reageren mensen wat argwanend. Ze denken dat ik altijd mijn gelijk wil behalen. Ook al hebben ze in een discussie geen goede tegenargumenten, dan hoor ik toch vaak: je bent een debater, dus jij kan elk standpunt overtuigend verdedigen, maar je hebt geen gelijk.'

'Ik probeer geen betweter te zijn, ook omdat het onsympathiek overkomt en ik weet dat dan je dan minder makkelijk mensen overtuigt. De 'gunfactor' speelt bij het overtuigen een belangrijke rol.’

Wat zijn je doelen voor de toekomst?

'Ik ontwikkel me bij Debatrix nog dagelijks, dus op de korte termijn blijf ik hier. Op de lange termijn weet ik nog niet precies wat ik wil. Wellicht ga ik de politiek in. Met de juiste woorden kun je ver komen, dat toonde Obama ook aan. Maar ik vind ook dat je wijs genoeg moet zijn om inhoudelijk iets te kunnen toevoegen. Alleen dan raak je de juiste snaar bij kiezers. Nu heb ik me bewust nog niet aangesloten bij een politieke partij. Ik wil onafhankelijk zijn, vrij blijven denken. Dat is moeilijker als je alleen maar omgaat met mensen van één partij.'

^{Heb jij ook een leuke baan? Laat het ons weten! Stuur een mailtje naar banen@volkskrant.nl. Wie weet sta jij dan binnenkort met jouw verhaal op deze site en in het weekblad.}

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken