
Na het instorten van de financiële wereld heeft niemand nog een goed woord over voor de prestatiebeloning. Maar een Rotterdamse hoogleraar wil de bonus zelfs in de publieke sector invoeren.
Wie meer geld verdient als hij beter zijn best doet, zal harder werken. Die simpele gedachte achter de prestatiebeloning wordt met tientallen onderzoeken ondersteund, maar ligt onder vuur. Volgens critici waren het de bonussen die bankiers en hypotheekverkopers aanzetten tot het nemen van onverantwoordelijke risico’s en de wereld in een economische crisis stortten. Diezelfde critici pleiten voor een beperking van de variabele beloning.
Zo niet Robert Dur, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en deskundig op het gebied van beloningen. Hij betoogt dat de economische crisis de effectiviteit van de prestatiebeloning juist aantoont.
Effectief instrument
Dur: ‘Wat er met deze bonussen werd beloond, werd immers bereikt: de koersen
gingen omhoog en er werden meer hypotheken verkocht. Wat de crisis dus
vooral laat zien is dat je moet uitkijken met het instrument
prestatiebeloning, juist omdat het zo effectief is.’
De hoogleraar zal in zijn inaugurele rede op 8 oktober dan ook pleiten voor het uitbreiden van de prestatiebeloning naar de publieke sector.
Dur wil bijvoorbeeld een pilotstudie starten die onderzoek doet naar prestatiebeloning bij de overheid. ‘Natuurlijk moet die beloning niet de enige drijfveer zijn, je wilt niet dat iemand voor de klas alleen zijn bonus staat te verdienen. Maar een variabele beloning kan zeker helpen om te motiveren.’
Meetbaar
Juist in de publieke sector zijn er veel functies waarbij prestaties moeilijk
meetbaar zijn. Want hoe meet je de prestaties van een trainee bij de
gemeente Almere die onderzoek doet naar verkeersveiligheid? Of die van een
sergeant in het leger? Er is volgens Dur meer mogelijk dan gedacht wordt,
hoewel hij toegeeft dat het in genoemde functies lastig is.
‘Bij veel functies zouden peer evaluations, de beoordelingen door collega’s en leidinggevenden, een deel van het salaris kunnen bepalen. Dit gebeurt ook al in beperkte mate bij sommige ministeries. Bij het leger wordt het lastiger, daar zijn de eremedailles eigenlijk de prestatiebeloning.’
Bij de politie is invoering van een prestatiebeloning weer wel heel goed mogelijk, vindt Dur. ‘Je wilt agenten niet belonen voor bonnen schrijven en je kunt Wassenaar ook moeilijk vergelijken met Wijk C in Utrecht. Maar we kunnen een team wel belonen op basis van de verbetering die het boekt: de situatie van het jaar ervoor is dan het uitgangspunt, waarbij je rekening houdt met de veranderende bevolkingssamenstelling in een wijk.’
Experiment
In het onderwijs is iets soortgelijks denkbaar, denkt Dur. In Israël is een
aantal jaar geleden een experiment gedaan waarbij de ene groep leraren een
variabele beloning kreeg en de andere een vast salaris. In de eerste groep
werd rekening gehouden met het niveau en de achtergrond van de leerlingen.
De prestaties van de klassen van leraren die een variabele beloning kregen
verbeterden aanzienlijk, terwijl er bij de groep met de vaste beloning niets
veranderde.
Dur verwachtte veel weerstand te krijgen toen hij onlangs een zaal vol met vwo-leraren toesprak over dit onderwerp. ‘Ik dacht dat ze een variabele beloning belachelijk zouden vinden, maar ze waren er juist groot voorstander van. Ze stelden voor aan het eind van elk schooljaar een landelijke toets in te voeren, waardoor de prestaties goed meetbaar worden.’
‘In het onderwijs kun je alleen promoveren naar een managementfunctie, terwijl je daarmee misschien wel hele goede mensen voor de klas weghaalt. De variabele beloning kan ervaren mensen behouden voor het onderwijs.’
Voorstanders
Onderzoek toont aan dat ruim 60 procent van de leraren voorstander is van de
invoering van een variabele beloning. Bij de politie en de zorg- en
welzijnssector ziet ongeveer de helft dit wel zitten. Ook vakbonden staan
niet onwelwillend tegenover een variabele beloning in de publieke sector.
De meetbaarheid van prestaties wordt eenvoudiger gemaakt omdat er tegenwoordig van veel soorten gegevens databases worden aangelegd. En dat maakt het makkelijker om studieresultaten of het gevoel van veiligheid in een wijk mee te laten wegen in de bepaling van het salaris van de leraar of agent. Eigenlijk is de enige vraag: waar wachten we nog op?
‘Er is moed voor nodig’, zegt hoogleraar Dur. ‘In Nederland is er nog weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de prestatiebeloning in de publieke sector. We weten nog niet zeker of het goed uitpakt, maar hebben genoeg redenen om aan te nemen van wel. We moeten het dus proberen en het lef hebben om het ook weer terug te draaien als het geen effect heeft.’
EscenicId: 751019
Zijn cv bekleedt nog maar net 2 A-4tjes en loopt over van de certificaten, ...
Polen zien werk in Nederland als basis voor hun toekomst in Polen. Zo ziet ...
Werkgevers willen medewerkers die ongezond leven, op het matje kunnen ...
45 procent van de Nederlandse werknemers is het met elkaar eens: in liefde ...
Op kantoor liggen de snoepjes, koekjes en traktaties vaak voor het graaien ...