Hoogleraar pleit voor bonus in publieke sector

29/09/2009

Hoogleraar pleit voor bonus in publieke sector

Na het instorten van de financiële wereld heeft niemand nog een goed woord over voor de prestatiebeloning. Maar een Rotterdamse hoogleraar wil de bonus zelfs in de publieke sector invoeren.

Wie meer geld verdient als hij beter zijn best doet, zal harder werken. Die simpele gedachte achter de prestatiebeloning wordt met tientallen onderzoeken ondersteund, maar ligt onder vuur. Volgens critici waren het de bonussen die bankiers en hypotheekverkopers aanzetten tot het nemen van onverantwoordelijke risico’s en de wereld in een economische crisis stortten. Diezelfde critici pleiten voor een beperking van de variabele beloning.

Zo niet Robert Dur, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en deskundig op het gebied van beloningen. Hij betoogt dat de economische crisis de effectiviteit van de prestatiebeloning juist aantoont.

Effectief instrument
Dur: ‘Wat er met deze bonussen werd beloond, werd immers bereikt: de koersen gingen omhoog en er werden meer hypotheken verkocht. Wat de crisis dus vooral laat zien is dat je moet uitkijken met het instrument prestatiebeloning, juist omdat het zo effectief is.’

De hoogleraar zal in zijn inaugurele rede op 8 oktober dan ook pleiten voor het uitbreiden van de prestatiebeloning naar de publieke sector.

Dur wil bijvoorbeeld een pilotstudie starten die onderzoek doet naar prestatiebeloning bij de overheid. ‘Natuurlijk moet die beloning niet de enige drijfveer zijn, je wilt niet dat iemand voor de klas alleen zijn bonus staat te verdienen. Maar een variabele beloning kan zeker helpen om te motiveren.’

Meetbaar
Juist in de publieke sector zijn er veel functies waarbij prestaties moeilijk meetbaar zijn. Want hoe meet je de prestaties van een trainee bij de gemeente Almere die onderzoek doet naar verkeersveiligheid? Of die van een sergeant in het leger? Er is volgens Dur meer mogelijk dan gedacht wordt, hoewel hij toegeeft dat het in genoemde functies lastig is.

‘Bij veel functies zouden peer evaluations, de beoordelingen door collega’s en leidinggevenden, een deel van het salaris kunnen bepalen. Dit gebeurt ook al in beperkte mate bij sommige ministeries. Bij het leger wordt het lastiger, daar zijn de eremedailles eigenlijk de prestatiebeloning.’

Bij de politie is invoering van een prestatiebeloning weer wel heel goed mogelijk, vindt Dur. ‘Je wilt agenten niet belonen voor bonnen schrijven en je kunt Wassenaar ook moeilijk vergelijken met Wijk C in Utrecht. Maar we kunnen een team wel belonen op basis van de verbetering die het boekt: de situatie van het jaar ervoor is dan het uitgangspunt, waarbij je rekening houdt met de veranderende bevolkingssamenstelling in een wijk.’

Experiment
In het onderwijs is iets soortgelijks denkbaar, denkt Dur. In Israël is een aantal jaar geleden een experiment gedaan waarbij de ene groep leraren een variabele beloning kreeg en de andere een vast salaris. In de eerste groep werd rekening gehouden met het niveau en de achtergrond van de leerlingen. De prestaties van de klassen van leraren die een variabele beloning kregen verbeterden aanzienlijk, terwijl er bij de groep met de vaste beloning niets veranderde.

Dur verwachtte veel weerstand te krijgen toen hij onlangs een zaal vol met vwo-leraren toesprak over dit onderwerp. ‘Ik dacht dat ze een variabele beloning belachelijk zouden vinden, maar ze waren er juist groot voorstander van. Ze stelden voor aan het eind van elk schooljaar een landelijke toets in te voeren, waardoor de prestaties goed meetbaar worden.’

‘In het onderwijs kun je alleen promoveren naar een managementfunctie, terwijl je daarmee misschien wel hele goede mensen voor de klas weghaalt. De variabele beloning kan ervaren mensen behouden voor het onderwijs.’

Voorstanders
Onderzoek toont aan dat ruim 60 procent van de leraren voorstander is van de invoering van een variabele beloning. Bij de politie en de zorg- en welzijnssector ziet ongeveer de helft dit wel zitten. Ook vakbonden staan niet onwelwillend tegenover een variabele beloning in de publieke sector.

De meetbaarheid van prestaties wordt eenvoudiger gemaakt omdat er tegenwoordig van veel soorten gegevens databases worden aangelegd. En dat maakt het makkelijker om studieresultaten of het gevoel van veiligheid in een wijk mee te laten wegen in de bepaling van het salaris van de leraar of agent. Eigenlijk is de enige vraag: waar wachten we nog op?

‘Er is moed voor nodig’, zegt hoogleraar Dur. ‘In Nederland is er nog weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de prestatiebeloning in de publieke sector. We weten nog niet zeker of het goed uitpakt, maar hebben genoeg redenen om aan te nemen van wel. We moeten het dus proberen en het lef hebben om het ook weer terug te draaien als het geen effect heeft.’

EscenicId: 751019


Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account.
Aanmelden met je LinkedIn Account

lezersreacties (15)


22/12/2009
Jos , Manager

Ik heb toch wat jaren meegelopen in het onderwijs, maar ik moet de eerste docent nog tegenkomen die niet gaat stijgeren als zijn collega meer verdient. Hoezo gaat het niet om geld? In het onderwijs geldt (helaas)te vaak: gelijke monniken, gelijk kappen. Dit leidt tot middelmatigheid. De hardlopers worden daardoor al snel afgeremd en verlaten ofwel gefrustreerd na enkele jaren het onderwijs, ofwel gaan mee in het tempo van de rest. Voor veel beroepen geldt dat het bijna een soort roeping moet zijn om met plezier en toewijding te kunnen (blijven) doen, maar waarom kan/mag een goed presterende docent niet meer/beter beloond worden, dan een middelmatig of slecht presterende docent. Van belang is welke prestatieindicatoren gehanteerd worden. Kwaliteitsindicatoren kunnen m.i. overigens net zo goed gemeten worden als kwantiteitsindicatoren, dus daarin schuilt niet het probleem. Het probleem schuilt meer in het lef en leiderschap (en het gebrek daaraan). Om zaken beheersbaar te houden wordt de middelmatigheid (onbewust) gecultiveerd (ik kijk ook naar mijzelf).

13/11/2009
pete hansen , ex-docent

Prestatiebeloning zal vooral werken voor degenen die er in geloven.
Binnen de school is meestal bij mededocenten en leerlingen allang bekend wie er 'boven' uitsteken ( of er op los prutsen!). Die mensen mag je uiteraard extra belonen.Maar dat mag nu ook al. Daar hoef jej het onderwijsbeleid helemaal niet op aan te passen.
Probleem: het gaat altijd om geld. Als je bonussen uitdeelt gaat dat hoe dan ook uiteindelijk ten koste van de salarissen van de overige docenten. En wat is excellent presteren?

Ik vrees dat het officieel optuigen van de salarisschalen mbv prestatiebeloningen zal leiden tot een prestatieVERMINDERING bij de modale en ondermodale docenten. Want iedereen weet dat een eenmaal gegeven bonus aan docent x het jaar erop niet zo heel snel weer wordt weggehaald. Binnen de kortste keren zit het syteem vast. Enkele docenten die iederjaar vaste bonussen krijgen, en de rest heeft het nakijken.
p.s. vroeger werden docenten ook betaald naar de opleiding die ze hadden gevolgd. Dat kan je net zo goed weer opnieuw belonen.
Je moet docenten die zich vroeger en nu aantoonbaar meer bijscholen dan anderen, en daar ook daadwerkelijk iets mee doen in de school extra belonen. Naast allerlei andere punten waarop je docenten kan beoordelen.

Wat wel vergeten wordt: oudere docenten draaien deels op ervaring en routine, en dat is goed zo. Als ook deze docenten steeds achter iedere modieuze onderwijsgril moeten aanlopen, voorspel ik dat er van het langer doorwerken niets meer terechtkomt.

03/11/2009
Kees , Strater

Ik had die crack nooit moeten roken jongen :s

Ga hier godverdomme helemaal out!

31/10/2009
Harry van der Vis , Onderwijsdirecteur

Proffesionele medewerkers die geloven in hun werk, die dus intrinsiek gemotiveerd zijn, worden door prestatiebeloning minder gemotiveerd, zo heb ik begrepen, sommigen vinden het zelfs beledigend: het gaat niet om het geld.
Daarnaast is het bij team prestaties lastig individuele beloningen toe te kennen.
Verder zijn de salarissen in het onderwijs momenteel ver uiteenlopend voor het zelfde werk. Daardoor is de relatie tussen prestatie en beloning bijzonder zwak. Omdat niemand er op achteruit zal willen gaan en de best verdienende al snel de norm wordt zal de latente onvrede aan de oppervlakte komen. Dit recht zetten is budgetair niet mogelijk.
Verder is de hoogte van het salaris vooral een dissatisfier. Wat wil zeggen dat iemand wel te weinig kan krijgen voor zijn werk, wat demotiveert, maar niet snel te veel. De motivatie die volgt uit een loonsverhoging is daardoor van zeer korte duur. Iemand die meer krijgt vindt dat waarschijnlijk niet meer dan normaal; hij heeft eigenlijk altijd te kort gehad. diegene die dat niet krijgt zal zeker niet gemotiveerd worden.
Ik vermoed dat het geven van bonussen wel de prestaties zal verhogen. Maar dat zijn meetbare prestaties oftewel zaken als aantal diploma's en de uitval van leerlingen. Maar die prestaties zijn ook te verhogen door de kwaliteit van het onderwijs te laten dalen. Bepaald niet wat ik zou willen.
Ik vind het dus nogal lastig om voorstander te zijn.
Wellicht hebben andere goede argumenten die mij overtuigen.
ben benieuwd.
met groet
Harry

02/10/2009
Mark Schuurman , Docent

Paul: je verdedigt Meir Sprecher (is dit een pseudoniem?); de argumenten zijn volgens jou zeer verdedigbaar. Maar wat moet ik met iets als 'de werkgervernemer'? Is dit nou de -gever of de -nemer? Zie context misschien?
Ikkie no begrijbie na wa seggie da!

02/10/2009
Mark Schuurman , Docent

Zorgwekkende reacties. Ik zie veel taalfouten en een totaal irrelevante bijdrage... Desalniettemin wil ik toch ook mijn bijdrage leveren.

5 jaar geleden ben ik begonnen in het onderwijs als zij-instromer. Bij mij is het beeld ontstaan dat het onderwijs voor zowel leerlingen als leerkrachten een erg (lees: té) veilige haven kan zijn.

Als er in het onderwijs een helder beloningsysteem ingevoerd zou worden, waarbij goed gedrag beloond wordt, zou daar volgens mij een stimulerende werking vanuit kunnen gaan.
Hierin is een actieve rol voor het management onontbeerlijk. Dit dient te voorzien in coaching tijdens het leerproces van docenten op de werkvloer.

En dat blijkt, merkwaardig genoeg, lastig voor de 'gepromoveerde' docenten die nu grotendeels het management lijken te vormen.

02/10/2009
Henk Smit , ja

Straks (stel) ieder een bonus.
Dit geld moet ergens weg komen.
De laagste salarissen onlaag of jaren constant?
Of worden de miljarden die managers achterover weten te drukken anders verdeeld (dit zal wel niet want wie de macht heeft zorgt eerst goed voor zichzelf)

01/10/2009
Paul Buddelmeijer , Student Onderwijskunde

Dhr Dur heeft een vreemd idee van effectief. Een instrument is effectief als het beoogde doel bereikt wordt, en niet effectief als er gedrag uit voort komt dat ongewenst is. Dan heeft het effect, maar is nog niet effectief.

Aangezien meneer een hoogleraar is zal hij wel niet zo oenig zijn om dit per ongeluk door elkaar te halen, dus ik kom tot de slotsom dat hij expres een onjuiste gevolgtrekking maakt.


Wat in de bankensector gebeurd is zal zich net zo hard in zorg en onderwijs herhalen, namelijk dat het behalen van een bonus prioriteit heeft over langetermijn juiste invulling van het werk, teamgeest en morele overwegingen.
Dit is in de publieke sectoren nog een stuk onwenselijker dan het bij private bedrijven.


Docenten moeten een hoog vast jaarsalaris krijgen, waardoor het beroep ook in prestige stijgt. De "variabele beloning" is de voldoening van leerlingen die het goed doen en blij zijn met hun onderwijs, want daar draait het om.


p.s. Sjon: beetje flauwe opmerking. Ga eens in op de argumenten van Meir Sprecher. Die zijn namelijk zeer verdedigbaar.

30/09/2009
Pedro Van de Ven , levensgenieter

Een bonus voor wie extra presteert. Een korting op wie niet aan zijn verplichtingen voldoet. Het resutaat zal een besparing zijn.

30/09/2009
Ton

Dat krijg je als 'hoogleraar' inmiddels afgezakt is tot het niveau wat wij vroeger gewoon Mavo noemden: je reinste onzin wordt er weer eens uitgekraamd. "Wij van wc-eend adviseren wc-eend"... Als deze student economie een beetje opgelet had tijdens de colleges dan had hij geweten dat [a] overheidsuitgaven zo laag mogelijk moeten zijn (inderdaad, bij Keynesianen is het licht al lang geleden uitgegaan...) [b] de inefficienty bij de overheid echt niet bepaald wordt door 'het gebrek aan bonussen' [c] ambtenaren al meer dan riant betaald worden voor het grotendeels overbodige werk dat ze doen (ambtenaren zijn bedoeld om de werkeloosheidscijfers van een land naar beneden te poetsen...).

30/09/2009
Sjon

ongebalanseerd arbeidsgedrach
riele economie
gogelen

Misschien was een bonus voor de leraar Nederlands van Meir Sprecher zo'n slecht idee nog niet geweest.

30/09/2009
Meir Sprecher

Dit is onzin.
Zodra er een bonusregeling komt zullen de werkgevers zich inspannen om de gestelde quota en normen voor die bonus te halen. Hierdoor onstaat en ongebalanseerd arbeidsgedrach, met als gevolg dat het algemene werkresultaat van de werkgervernemer achteruitgaat.
P.S. de wereldcrisis is ontstaan doordat een kleingroepje werkgevers in verschillende sectoren (bankieren, beurs, leidinggevenden in grote bedrijven) met virtueel geld hebben zitten gogelen om hun bonus te krijgen.
Conclusie: We moeten weer ergens het virtuele geld koppelen aan de riele economie

30/09/2009
Peter

Het is niet voor niets dat de Balanced Scorecard op zijn retour is.

Hoge beloning van bestuur en de bonus beloning van medewerkers leidt ertoe dat de loyaliteit verdwijnt en medewerkers gaan voor salaris en eigenbelang en minder voor onderwijsbelang en de samenhorigheid verdwijnt.

Je kunt op je klompen aanvoelen dat ook de bereidheid elkaars werk te overnemen lager wordt, men minder kennis deelt en minder kruisbestuiving is dat nodig is voor goede ideeën. En dat er meer extreme oplossingen (minder demping) met meer risico’s worden gekozen, meer onderlinge competitie is, meer ego profilering, minder moreel besef is, meer adminstratieve rompslomp, meer controle nodig is.

Het leidt tot middelmatig bestuur en middelmatige medewerkers.

Je kan er ook voor kiezen iemand eens tijdelijk wat extra te geven als hij beter presteert. Bovendien komen de besten toch wel boven drijven en komen deze in aanmerking voor een hogere functie en/of hoger salaris. Het moet niet zo zijn dat medewerkers niet meer gewoon hun werk doen en alleen te motiveren zijn door bonussen.

Het probleem bij bonussen is dat het bijna onmogelijk is om geen ongewenste effecten te krijgen, die nadelige gevolgen heeft voor de uitvoering an sich. Op korte termijn win je iets, maar op lange termijn verlies je veel meer.

Het onderwijs kenmerkt zich voor haar leerlingen door een hoge continuiteitsfactor. Immers elke dag moet les gegeven worden. Een variabele beloning past hier slecht bij.

Het is toch normaal dat je je werk goed doet, ook zonder bonus.

29/09/2009
Kees , Strater

Bacardi wodka tot ik vrouwen sla, sorry Sophietjes dat het nou weer zo moet gaan

29/09/2009
isabella lewis , lerares

Ik werk altijd hard. Dus zou ik een bonus systeem verwelkomen.


Gerelateerde artikelen

Alles over

Zoek artikel

Nieuws , Carrièretips , Columns , Interview , Leukste baan , Hoe zit het met mijn pensioen , Webspecial Nederlandse studentenonderzoek 2011 , Verdien ik wel genoeg , Migratiewijzer , Juridisch advies , Ontslag
Services VKbanen Deelsites VKbanen Andere sites van De Persgroep Nederland
© 2012 De Persgroep Nederland. Alle rechten voorbehouden. Lees de gebruiksvoorwaarden.
  • ACAP