---

Het tonen van emoties bevordert de samenwerking

03/02/2010 / Frederieke van Velzen

Wat doe je als een collega op jouw werk meelift en zelf nauwelijks iets uitvoert? Laat gerust je teleurstelling blijken of, in ernstige gevallen, word boos, raadt Maarten Wubben (26) aan. Uit zijn promotieonderzoek blijkt dat samenwerkingen beter verlopen als dit soort emoties worden geuit.

Hoe kunnen boosheid en teleurstelling een goede samenwerking bevorderen?

'Emoties hebben een sturende werking. Je kunt ze beschouwen als een sociale hint; ze maken duidelijk dat er wat aan de hand is. Kiest een werknemer voor zichzelf, bijvoorbeeld door op het succes van anderen mee te liften en weinig uit te voeren, dan zou dit in zijn voordeel kunnen werken als het onbesproken blijft.

'Voor de groep is het echter van belang dat de zogenoemde klaploper wordt aangepakt. Zou het immers van één persoon worden geaccepteerd dat hij niets deed, dan bestaat de kans dat iedereen zijn voorbeeld volgt en er straks helemaal geen samenwerking meer is. Dat is niet bevorderlijk voor bedrijfsresultaten of de samenleving.'

Hoe kwam je proefschrift tot stand?

'In een laboratorium hebben we verschillende proeven gedaan met samenwerkingstaken. Men kon er bijvoorbeeld voor kiezen munten aan elkaar te geven die voor de ander meer waard waren dan voor henzelf.

'Doen twee personen dat, dan worden ze er beiden beter van. Maar de verleiding om al je munten te houden en alleen te ontvangen is er ook. Als iemand dit deed, reageerde men ontzettend fel, ook als het maar om een klein bedrag ging.'

Welke verschillende uitwerkingen hebben boosheid en teleurstelling?

'Door boos te worden laat je zien dat het onrechtvaardig is wat er gebeurt, en dat het waarschijnlijk niet de eerste keer is dat iemand voor z'n eigenbelang kiest. Het risico bij boosheid is dat een situatie escaleert en de klaploper een houding heeft van 'bekijk het maar'.

'Als je je teleurstelling uit, laat je zien dat iets niet door de beugel kan. Maar je benadert het deels ook positief. Eigenlijk zeg je tegen iemand: ik zie jou als iemand die beter kan presteren.'

In team overheerst eigenbelang Eerder schreef VKbanen over het proefschrift van Belia van den Berg, die ook onderzoek deed naar samenwerken. Zij concludeerde dat teamleden (tegengestelde) privébelangen hebben en dat hier maar beter open over kan worden gecommuniceerd.

'Bovengenoemde verschillen gelden niet alleen in groepsverband, maar ook in één-op-één situaties. Wie zijn teleurstelling uit in een samenwerking die goed is maar nog beter kan worden, zal daar waarschijnlijk een positief resultaat mee boeken.'

Wordt de werksfeer niet verpest als je je emoties laat gaan?

'Boosheid kan irritatie oproepen en dus averechts werken. Toon je je teleurstelling, dan voelen mensen zich minder snel persoonlijk aangevallen.

'Toch kan ook boosheid effectief zijn, bijvoorbeeld als het uiten van je teleurstelling niet tot beterschap leidt. Of als je in een machtspositie zit. Mensen vinden je dan waarschijnlijk niet zo aardig, maar het werpt wel z'n vruchten af.'

Wat gebeurt er als iemand in een groep op zijn negatieve gedrag wordt aangesproken?

'Je reputatie op samenwerkingsvlak wordt gereguleerd door emoties. Als een buitenstaander ziet dat iemand jou beschuldigt van zuinige samenwerking, trekt hij conclusies over je reputatie.

'Bij teleurstelling neemt een derde persoon aan dat het eenmalig is, dat je eerder wel samenwerkte. Bij boosheid zal hij eerder aannemen dat je meerdere keren samenwerking hebt geweigerd. Dit geeft iemand een lage reputatie. Ook in dat geval is boosheid dus effectief en leidt het uiteindelijk tot een betere samenwerking.

'Mensen die zich schuldig voelen door de kritiek, kunnen van hun reputatie van klaploper af willen. Schuld is dan de impliciete belofte om het anders aan te pakken. Overigens voelt iemand zich schuldiger tegenover iemand die wel vaak heeft samengewerkt, dan iemand die net zozeer op eigenbelang is gericht als hijzelf.'

Als je iemand niet mag, kun je hem in een groep boos toespreken, zodat hij een slechtere reputatie krijgt bij anderen.

'Je kunt emoties inderdaad strategisch inzetten, al heb ik me daar tijdens dit onderzoek minder op gericht. Het risico is dat je uiteindelijk door de mand valt en anderen je als een huichelaar zien. Overigens: als de persoon die jij boos toespreekt merkt dat je niet oprecht bent, zal hij weinig met de informatie doen.

'Uit ander onderzoek blijkt dat bepaalde informatie over emoties wegvalt als je fysieke emoties uit die je niet voelt. Dit zou ertoe kunnen leiden dat je emoties, ook die van jezelf, uiteindelijk minder goed kunt lezen.

'Een emotie kan sterker worden als je deze fysiek uit. Kijk je bijvoorbeeld boos, dan kun je je ook enigszins boos gaan voelen. Je gezichtspieren helpen dus om je emoties beter te begrijpen. Valt die extra informatie weg, dan leer je emoties minder goed lezen denk ik. Maar dat is een speculatie, dat heb ik niet onderzocht. Wel blijkt uit eerder onderzoek dat stewardessen die te vaak beroepsmatig lachen hun fysieke lach uiteindelijk niet meer met blijheid associëren.'

Maarten Wubben promoveert 5 februari aan de Erasmus Universiteit op zijn proefschrift Social Functions of Emotions in Social Dilemmas.

De foto bij dit artikel is gemaakt door Lara604

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken