---

Het is groen en doet de was: de eco-wasbal

01/02/2010 / Sara De Sloover

Er bestaat nog een filmpje van het moment. Liseth van As en haar man Jaap Elzas wassen op vakantie in Spanje voor het eerst met de ‘wasbal’ die ze net tevoren in een buurtwinkeltje hadden gekocht. De verkoopster had beweerd dat je door die bal geen wasmiddel meer in je machine hoefde te doen, en dat wilden ze meteen uitproberen. Dus komt de draaiende machine in beeld. En kondigt Jaaps stem op de tape lacherig aan dat we naar het ‘begin van het nieuwe wassen’ aan het kijken zijn.

Het ding ging op het einde van de vakantie wel mee de koffer in, want werken deed het. Terug thuis, tussen stapels frisse was, groeide de verbazing bij Elzas (51), in het dagelijkse leven ontwerper van onder meer de bewegwijzering in de Tweede Kamer en de oude pinautomaat van de Postbank – de Giromaat – en Van As (49), edelsmid. Waarom was dit ding niet te koop in Nederland? Van As: ‘In Frankrijk ligt hij gewoon in de Carrefour.’

Slabbetjes
Op de markt, via Tell-Sell en het internet zocht en vond het stel andere wasballen. Ze verknipten oude doekjes en slabbetjes van hun zoon en experimenteerden met vlekken als chocolade, roet of inkt. Werkten de ballen zonder waspoeder, met 20 procent van de normale hoeveelheid, of moest het 40 zijn? ‘Per bal zijn we zeven scenario’s afgegaan’, zegt Van As. ‘Je durft tegen kennissen bijna niet te zeggen dat je zo bezig bent met de wás. Het is je werk helemaal niet. Maar je vindt het gewoon zo’n leuk ding.’ Hun ‘eigen’ bal, gekocht in een stadje tussen Alicante en Valencia, kwam als beste uit de bus.

De bal is van groene kunststof, een beetje afgeplat, is zo’n 12 centimeter breed en heeft een ribbelig oppervlak. Met de knalrode schroeven langs de randen van de bol heeft hij wel iets weg van een stuk Duplo-speelgoed. Hij rammelt zelfs als je hem oppakt. Dan hoor je de kleine keramieken bolletjes binnenin de bal die het vuil in kleding los schijnen te weken, precies zoals wasmiddel dat doet. Hoe het precíes werkt, kan alleen de Koreaanse ingenieur die het kleinood bedacht heeft, uitleggen. Maar de bal doet het, merkt ook VKbanen, die hem thuis uitprobeerde. Hij verwijdert vlekken even goed als wasmiddel en scoort op kleurvastheid en krimp zelfs beter, zeggen Van As en Elzas, die hem later lieten testen door een onafhankelijk bureau.

Stormloop
Het designerstel nam contact op met de producent met de vraag of zij de bal in Nederland mochten gaan distribueren, en vroeg een bevriend koppel of ze mee in de zaak wilden stappen. Marc Bokeloh ontwerpt bij Philips verpakkingen en bedacht dus het (biologisch afbreekbare) doosje voor de bal, Margriet Cooymans weet meer van marketing en sales en bezorgde de Ecowasbal een flinke dot free publicity (waarvan akte).

Op een Duurzame Zondag in Haarlem probeerde het viertal met een kraampje voor het eerst klanten te overtuigen. ‘Praten als Brugman’ moesten ze, maar ze verkochten wel elke drie minuten een bal. Sinds eind oktober is de wasbal via internet te bestellen. Voor 30 euro, inclusief verzendkosten.

Een telefoontje in die periode naar energiebedrijf Greenchoice veroorzaakte een eerste stormloop. Op de website hadden ze gezien dat de directeur een paar kinderen had. Van As: ‘Veel kinderen, dus veel was, dachten wij. Eén telefoontje volstond om hem doorgeschakeld te krijgen. Bleek hij ook nog zelf de was te doen thuis. Stuur maar een bal op, zei hij. Een week later belde hij terug: het ding werkt, laten we een actie doen.’ Het energiebedrijf stuurde haar 250 duizend klanten een kortingsbon voor de bal.

Vierhonderd GreenChoice-klanten bestelden die eerste dag nog een bal, na vier dagen waren dat er meer dan duizend. In huize Elzas-Van As in Amsterdam Oud-Zuid was de hele kelder volgestouwd met dozen vol wasballen die nog ingepakt, bestickerd en verzonden moesten worden. De plaatselijke DHL kon de verzendingen niet meer aan. Elzas moest zich bezighouden met zijn praatje op de Amsterdamse Tedx-conferentie, Van As zat met een glaasje wijn met een groepje vrienden wasballen in te pakken, en besefte dat ze de verzending uit moesten gaan besteden.

Citroenfris
Drie maanden na de lancering zijn er negenduizend ballen verkocht. Bij de Frozen Fountain, een designwinkel om de hoek bij het stel, ligt de eco-wasbal op de toonbank, net als in een tiental andere winkels verspreid over het land. Zeshonderd gemeenteambtenaren in Katwijk kregen de bal als kerstpakket, een woningstichting in Haarlem heeft er 250 aan de Voedselbank gegeven. Binnenkort staan ze ook op de Huishoudbeurs, een exotisch oord voor een edelsmid en een ontwerper. Van As: ‘De wasbal is hip en duurzaam én levert je ook geld op. Waar voor jou de nadruk ligt, is voor iedereen anders.’

Diehards kunnen de bal zonder zeep gebruiken. Maar voor wie gehecht is aan de appelbloesemgeur van pasgewassen goed, raden Van As en Elzas aan het bijgeleverde maatlepeltje met waspoeder te vullen. Dat doen ze zelf namelijk ook, zeker bij de vuile hockeykleren van zoon Adriaan. Elzas: ‘Dan spaar je nog altijd 80 procent wasmiddel uit. Als heel Nederland dat zou doen, besparen we 120 miljoen kilo wasmiddel en miljoenen kilo’s aan verpakkingsmiddelen.’

Zo ben je er nooit mee bezig, zo krijg je het etiket duurzaam ondernemer opgeplakt. Sinds de wasbal hun pad kruiste, bezoekt Elzas veel duurzaamheidsymposia om kennis in te halen. Dat de was ook zachter wordt door de wasbal, zoals gebruikers rapporteerden, wisten ze bijvoorbeeld niet. ‘Wij gebruiken altijd een droger’, zegt Van As. ‘Da’s ook helemaal niet groen.’

Nieuwe zoekopdracht

uitgebreid zoeken