
Het ding van deze week? Een knoop, een braillehorloge, een wierookhouder: soms vragen we ons op de redactie af wat onze lezers allemaal voor geestverruimende middelen gebruiken voordat ze gaan raden. Dit, beste mensen, is een stemfluit. Om de juiste toon te vinden voor een koor of een snaarinstrument. Winnaar van deze week: Willem Jager uit Den Haag.
DE GEBRUIKER: Handiger dan een stemvork
Eigenlijk is een stemfluit een soort harmonica, legt muziekleraar Frits Lutz uit Assen uit. Binnenin het ding zitten metalen ‘tongen’ die trillen als je er doorheen blaast. Op de toon die die trilling voortbrengt, kun je een instrument stemmen of een koor laten inzetten. Lutz: ‘Er zijn bijvoorbeeld speciale stemfluiten voor gitaar, waarop je de zes noten van de zes snaren kunt spelen. Het handige is dat je bij het stemmen het fluitje in je mond doet, zodat je beide handen vrij hebt om de gitaarsnaar aan te slaan en aan het stemmechaniek te draaien.’
Het voordeel van een stemfluitje boven een stemvork is ook dat de fluit in staat is om meerdere tonen te produceren, soms zelfs een volledige chromatische toonladder. ‘Een stemvork geeft alleen de A’, zegt Lutz. ‘Maar lang niet alle melodieën beginnen natuurlijk op A.’ Voor een koordirigent is een stemfluitje dus een uitkomst. Toch wordt de stemfluit nog maar weinig gebruikt: tegenwoordig heeft iedereen een elektronisch stemapparaat waarop een wijzertje of een serie lampjes aangeeft of een noot hoger of lager moet.
DE VERKOPER: ‘Ze zijn vals te fluiten’
Nog geen 9 euro kost zo’n stemfluitje bij muziekhandel Alphenaar in Haarlem. Daar worden ze vooral verkocht aan mensen die zingen, vertelt Otto Alphenaar. ‘Het voordeel van dit type fluitje is dat elke noot van de toonladder erop te spelen is. Ze worden veel gebruikt bij muziekgroepen of voor de klas.’ Er bestaan aparte stemfluitjes voor allerlei soorten instrumenten: gitaar, mandoline, viool. Die fluitjes beschikken dan alleen over de noten van de losse snaren van die instrumenten.
Wel heeft de stemfluit beperkingen, zegt Alphenaar. ‘Na verloop van tijd zijn ze vals gefloten, dan zijn de tonen die eruit komen niet zuiver meer.’ En ook hij merkt op dat de meeste mensen kiezen voor digitale stemapparaten, zeker als ze net beginnen met een instrument en het muzikale gehoor nog niet ontwikkeld is.
EscenicId: 755054