banen met inhoud
Het is: een holank
23/02/2010
Een rare magische presse-papier? Nee, dat is het Ding van deze week niet. Het is een holank. Edelsmeden gebruiken die om stukjes metaal hol en bol te maken. Een plat stuk goud of zilver wordt op een holletje gelegd, en met een speciale bolvormige pons en een hamer tikt de smid dan voorzichtig het metaal in de gewenste vorm. Winnaar van deze week: Elise Dokkum uit Hilversum.
De gebruiker: Elke holling heeft zijn eigen pons
Van de holank (spreek uit hol-ank, de ank valt in de categorie
‘vormgereedschap’) bestaan grofweg twee soorten, vertelt edelsmid Willem
Tredgett uit Groningen: een kubusvormige zoals deze, en een rechthoekige.
Overeenkomst is de serie holletjes in allerlei verschillende maten. ‘Ik heb
er een van messing, een hele oude’, vertelt Tredgett. Hij gebruikt het ding
als hij een bolling in een stuk metaal wil krijgen. ‘Je legt een stuk zilver
of goud, of welk metaal dan ook, op de holank. Vervolgens tik je met een
bolvormige pons de bolling erin.’
Maar pas op: je kunt niet zomaar elk stuk metaal op de bolling van de gewenste
grootte leggen en gaan slaan, zegt Tredgett, want dan scheurt het metaal. De
truc is om van groot naar klein te gaan. ‘Stel je wil een bol van 10
millimeter doorsnee. Dan moet je een rekensommetje maken: je doet 10 keer
3,14 (pi), dat deel je grofweg door de helft, dus dan kom je op 15, 16
milimeter. Dat is de diameter van het plaatje waarmee je een bol maakt. Op
het holletje van die omvang begin je voorzichtig met tikken. En dan telkens
een kleiner holletje.’
Je hebt als edelsmid dus ook voor elke maat hol een pons nodig die er precies
in past, zegt Tredgett.
Tredgetts oude holank van messing is al redelijk versleten, vertelt hij. ‘Die
gebruik ik dus niet meer voor mooie stukjes zilver, want al die butsen zie
je terug in het resultaat.’
Een holank is bij de gespecialiseerde handelaar te krijgen vanaf ongeveer 50
euro. Die prijs gaat hard omhoog naar mate er harder metaal wordt gebruikt,
of er meerdere holmaten in zitten.
EscenicId: 758394
Geef je reactie
Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.
Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account
