
Het kan hard aankomen: ineens sta je op straat, ondanks een vast contract en een keurige staat van dienst. Veel ontslagen mensen zijn met hun baan ook een deel van hun identiteit kwijt. Maar voor sommigen is het ronduit een blessing in disguise.
Op de brug staat een huilend meisje haar moeder te bellen. ‘Ik ben ontslagen.’ Met gierende uithalen probeert ze uit te leggen: ‘Ik wist wel dat het niet goed ging, en ik deed echt, écht mijn best om het beter te doen.’ Ze hangt op en snuft wat na. Wat nu?
Dat meisje, dat ben ik. Het was mijn eerste baan. Ik was zo blij dat ze me hadden aangenomen bij de kleine, gemoedelijke uitgeverij, dat ik de eerste dag zonnebloemen mee had genomen om iedereen te bedanken. De sollicitatiegesprekken waren fantastisch gegaan, ik ging het helemaal maken. Anderhalf jaar later stond ik op die brug en vroeg me af waar ik dan in vredesnaam wel geschikt voor was.
Ik had mijn ontslag wel aan zien komen. De uitgever voerde al een paar maanden regelmatig voortgangsgesprekken met me.
Wie het echt niet zag aankomen is Mariëlle Ketellapper (27). Ze wist dat haar bedrijf, een groot consultancybureau, niet ongeschonden door de kredietcrisis kwam. Op andere vestigingen waren al mensen ontslagen. Maar ze had een vast contract en dacht dat ze voorlopig nog even veilig was. Totdat ze uitgenodigd werd voor een gesprek. ‘Toen was het me wel duidelijk dat het geen goed nieuws zou zijn. Ik werkte niet bij het soort bedrijf dat regelmatig even evalueert met de medewerkers.’
Patrick (30, achternaam bekend bij redactie) hoorde pas op het laatste moment dat zijn proeftijd niet werd verlengd bij een ict-dienstverlener. ‘Het is niet leuk gegaan. Ik hoorde op 31 december om 16.00 uur dat ze niet verder met me zouden gaan en om 16.30 stond ik buiten.’ Bij zijn vorige werkgever was hij in goed overleg weggegaan, dat deed minder pijn. ‘Het is minder heftig als je het zelf in de gaten hebt.’
Crisis
Ik raakte in een existentiële crisis: het was mijn eerste baan en ik leek
geknipt voor het werk bij een uitgeverij. Als student had ik in de redactie
gezeten van een tijdschrift en twee almanakken. Bovendien waren de
werkzaamheden helemaal niet zo moeilijk: afbeeldingen zoeken voor boeken en
beoordelen, lijsten maken van die afbeeldingen, registers maken, teksten
nalezen op spelfouten, achterflapteksten schrijven, drukproeven controleren¿
Hoe kon het dan mislukken? Was ik dan niet geschikt om te werken? Was ik wel
wie ik dacht dat ik was?
Zo¿n werkgerelateerde identiteitscrisis blijkt helemaal niet zo raar te zijn. Mensen ontlenen een deel van hun identiteit aan hun werk, zeggen Bert Cozijnsen en Joost van Wielink, auteurs van het boek Over de rooie. Emoties bij verlies en verandering op het werk. Cozijnsen: ‘Als je je voorstelt, zeg je er vaak bij wat je doet, bijvoorbeeld: ik ben stewardess of ik ben psycholoog. Als je wordt ontslagen, verlies je een deel van wie je bent.’
|
Wat voel je bij ontslag? |
Marielle Ketellapper herkent die twijfel. Voordat ze bij het consultancybureau ging werken had de psychologe volgens velen een droombaan. Toen het haar duidelijk werd dat het werk haar niet echt lag, overwoog ze om te stoppen. ‘Maar het is moeilijk om te besluiten te stoppen als iedereen om je heen je voor gek verklaart.’ Ook nu, na haar ontslag, denkt ze weer na over wat ze wil en waar ze voor geschikt is. ‘Misschien een kleiner adviesbureau, waar je je meer met mensen kunt bezig houden.’
Ik legde een lijst aan van alle activiteiten waar ik blij van werd. Zo hoopte ik erachter te komen waar ik dan wel goed in was. Er stonden voor de hand liggende dingen op als vriendinnen bellen en boeken lezen, maar ook lezingen over sterrenkunde luisteren en boekrecensies tikken. Wat er niet op stond was: organiseren, regelen, achter mensen aanzitten, plannen. En dat is precies wat het werk in een uitgeverij inhoudt. Ook Ketellapper maakte zo’n lijstje en ontdekte dat haar ‘droombaan’ nooit voor haar weggelegd was.
Meteen solliciteren?
Maar zelfs als je stevig in je schoenen staat en weet wie je bent en wat je
kunt, doet een ontslag pijn. Patrick vond het ontslaggesprek ‘surreëel’.
‘Het wordt je medegedeeld en dan is het ineens werkelijkheid. Je hebt het
maar te slikken.’ De week van haar ontslag heeft Ketellapper nog gewerkt,
maar daarna is ze in overleg met haar leidinggevende van haar werkzaamheden
ontheven. ‘Het was heel dubbel. Ik zat daar en mensen vroegen of ik wilde
helpen. En ik dacht, ik wil wel, maar ik werk hier straks niet meer.’
Patrick sloeg meteen na zijn ontslag driftig aan het solliciteren. ‘De markt ligt nu even stil, maar ik heb een oproep geplaatst op LinkedIn en ik praat met bestaande relaties. Zo solliciteer ik gericht.’
Zo snel gaan solliciteren, dat is volgens de experts geen goed idee. Hugo van der Heide van loopbaanadviesbureau Carrière Switch: ‘Een ontslag voelt als het verlies van je bestaansrecht. Zo iemand is niet sollicitabel.’ Carrière Switch begeleidt jaarlijks zo’n vijfhonderd kandidaten bij het vinden van het juiste werk. Het eerste wat het bureau doet is, is de financiën op orde brengen. ‘Dat is het eerste wat het thuisfront vraagt’, legt Van der Heide uit. ‘Kunnen we de hypotheek nog betalen? Als je dat weet, keert de rust weer.’
Die rust heeft Ketellapper. Zij maakt zich over het geld niet al te veel zorgen. ‘Mijn vriend en ik hebben een Excel-sheetje met al onze uitgaven en inkomsten. We redden het wel met de WW en zijn salaris. Er zijn hele gezinnen die van minder rondkomen. Alleen de extra’s, uit eten gaan, leuke kleren kopen, dat kan even niet.’
Depressie
Ontslagen worden is niet leuk. Ontslagen worden tijden een recessie die
vergeleken wordt met de Grote Depressie uit de jaren dertig is nog veel
erger. Ketellapper, Patrick en ik (30) zijn van de verwende generatie Y, de
internetkinderen voor wie het altijd alleen maar beter werd. De generatie
die gelooft in het individu en zijn eigen leven wil scheppen. En nu breekt
er een recessie uit. Kunnen we dat wel aan?
‘Geen enkele generatie is recessieproof, voor elke is er een eerste keer’, zegt Karin van Steensel, jongerenonderzoeker bij het Centrum voor Online Onderzoek. Dat betekent niet dat de huidige twintigers en dertigers nu ineens bij de pakken neer gaan zitten. ‘De jongere generaties van na 1975 zijn opgegroeid in positieve tijden. Zij hebben daardoor een basaal optimisme, dat gaat echt niet stuk.’ Wel heeft Van Steensel de indruk dat jongeren door de crisis gericht zoeken in branches waar nog wel werk te vinden is en langer blijven zitten op een plek die niet ideaal is.
Er is zelfs reden tot optimisme. Een hele generatie babyboomers staat klaar om met pensioen te gaan. Juist deze generatie is, in vergelijking met die ervoor en erna, enorm groot. Kortom, een paar jaartjes sappelen en dan zijn er banen in overvloed.
Er gloort dus hoop aan de horizon. Na een ontslag komt ook zonneschijn, zeggen de experts. ‘Een ontslag kan een geweldige kans zijn’, zegt Van der Heide. ‘Veel mensen weten zelf wel dat het niet goed gaat, maar ze nemen geen initiatief.’ Ook voor mensen die hun werk verliezen door de recessie, kan het ontslag een kans betekenen. ‘Durf te dromen’, zegt Van Wielink. ‘Een ontslag is niet alleen maar ellende.’ Dit is het moment om na te denken over wat je leuk vindt en wat je nog wilt bereiken. Maak een lijstje van activiteiten waar je energie uit haalt vraag vrienden familie welke kwaliteiten ze in jou zien. Met die informatie kun je op zoek naar een baan die je goed past.
Het moment om te gaan solliciteren is als je weer zin in het leven hebt. ‘Als je denkt, potverdrie, ik zie een kans, zegt auteur Joost van Wielink. Het hele proces van ontslag tot solliciteren kan volgens Van der Heide van twee weken tot drie maanden duren. Als het langer duurt, is het verstandig om professionele hulp in te roepen.
Patrick heeft een paar maanden naar werk moeten zoeken. Vlak voor verschijnen van dit artikel belde hij. Zijn digitale zoektocht heeft vruchten afgeworpen. Een werkgever vond zijn profiel op LinkedIn en nodigde hem uit voor een gesprek. De baan is precies wat hij zocht, vertelt hij opgetogen: een salesfunctie in de telecom.
Ketellapper is nog zoekende. ‘Werkloos zijn is niet leuk’, zegt ze. ‘De kredietcrisis komt ineens heel dichtbij. Maar ik denk niet dat het nu nooit meer goed komt. Ik ben optimistisch.’ En niet zonder reden; ze heeft al allerlei vacatures toegestuurd gekregen.
En ik? Ik heb aan al die voortgangsgesprekken met de uitgever een blijvende angst voor beoordelings-, functionerings- en evaluatiegesprekken overgehouden. En ik heb ontdekt dat mijn nieuwsgierigheid en behoefte aan deadlines zich veel beter leent voor een journalistieke redactie dan voor een bedachtzame uitgeverij. Het was niet leuk om ontslagen te worden, maar ik ben blij dat het gebeurd is.
EscenicId: 741473
Op de Nederlandse snelwegen stond vanmiddag op het hoogtepunt 831 ...
Sommige mensen opperen dat een opgeruimd bureau zorgt voor effectiever en ...
40 procent van de werknemers wil liever niet werken voor een werkgever die ...
De werkloosheid onder westerse en niet-westerse allochtonen is het ...
Een Italiaanse vrouw kon het niet meer aanzien dat haar zoon zonder werk ...