Europese Commissie zoekt vertalers via YouTube

Europa is hard op zoek naar jonge tolken. Zeker voor de 'oude' talen dreigt een groot tekort nu in de komende jaren veel ervaren tolken op pensioen gaan. Op YouTube gaat de Europese Commissie alvast op zoek naar Engelstaligen. Volgend jaar volgt een campagne voor het Nederlands.

Geflits van tientallen camera’s, naarstig schrijvende journalisten, een delegatie die kordaat een mededeling voorleest over de zojuist afgelopen vergadering van de eurocommissarissen. Elke woensdagmiddag rond 12 uur gaat het er ongeveer zo aan toe in de perszaal van de Europese Commissie.

Een journalist met een vraag drukt op de knop naast zijn stoel. In de tolkencabines die om de zaal heen liggen, spitsen dan tweeënveertig tolken de oren. Ian Andersen, woordvoerder van de tolkenafdeling van de Europese Commissie, wijst vanuit de nu uitgestorven zaal om zich heen. ‘Als de journalist geïdentificeerd is, worden zijn stem en mimiek doorgeseind naar hun cabines. Per twee nemen de tolken één taal voor hun rekening – alle officiële EU-talen zijn hier vertegenwoordigd, behalve Iers en Maltees.’

Nieuwe tolken
Na afloop van de persconferentie reppen de tolken zich naar de volgende vergadering op hun werkrooster. Dagelijks zet de Commissie tolken in op zo’n vijftig à zestig vergaderingen. Dat kan gaan van een ministerraad of bijeenkomst van de energie-experts tot meetings over opkoopfondsen, douanecodes of klimaatverandering.

Maar als de EU niet snel nieuwe tolken vindt, wordt de vertaaldienst binnenkort misschien onmogelijk. Voor Engels zijn die problemen paradoxaal genoeg het acuutst. ‘Een tolk vertaalt doorgaans enkel naar zijn eigen moedertaal’, legt Andersen uit. ‘Veel van de Britse en Ierse tolken zijn naar Brussel gekomen na de toetreding van hun landen tot de EU in 1973. Van de zeventig Engelstaligen in vaste dienst bij de Commissie gaat de komende tien jaar de helft met pensioen. Ook het freelancersbestand is dringend aan verjonging toe.’

Talenknobbels
Voor degenen die weggaan, komen er te weinig nieuwelingen in de plaats: gemiddeld één per jaar. En het is nog maar de vraag of dat vervangingstempo vol te houden is. Want Engelstaligen, toch al niet de grootste talenknobbels, zijn gestopt met talen studeren. ‘Het Engels heeft zich de laatste jaren ontpopt tot dé voertaal in internationale instellingen. Ze denken dat het niet meer nodig is. De laatste jaren is het aantal Britse studenten dat talen als Frans en Duits studeert, met driekwart gedaald’, aldus Andersen, Deen en zelf gewezen tolk vanuit onder meer het Engels, Duits, Italiaans en Chinees. Bovendien vissen andere internationale instellingen in dezelfde vijver. ‘De schaarse Engelstalige afgestudeerden die een paar vreemde talen beheersen, kunnen zo terecht bij de Verenigde Naties of de Wereldbank. Zelfs Canada werft zijn tolken Engels/Frans op de Europese markt.’

Dat er genoeg Engelstalige tolken zijn, is cruciaal voor een goede werking van de Europese instellingen. Voor ongeveer elke vergadering wordt Engelse vertaling aangevraagd. Is een tolk Slowaaks of Lets niet te vinden, dan gaat een meeting waarschijnlijk toch door. Maar als er geen tolk Engels beschikbaar is, zal de vergadering afgelast moeten worden.

Campagne
Andersen en zijn team lanceerden daarom vorige week een campagne en bijhorend YouTube-filmpje om jonge Britten en Ieren aan te sporen meer talen te leren. Ook voor Frans en Duits dreigen door de vergrijzing grote tekorten en staan later dit jaar ook campagnes gepland. In 2010 volgen Nederlands en Italiaans.

Tekst gaat verder na de video.

‘De problemen voor het Nederlands zijn dezelfde, alleen op iets kleinere schaal. Voor ongeveer 30 procent van de bijeenkomsten wordt een tolk Nederlands aangevraagd’, zegt Annechiene De Mey-Van Ree, hoofd van de Nederlandstalige afdeling. ‘Van de 34 mensen van onze permanente staf zijn er 14 boven de 50. Over een jaar of vijf gaan die allemaal met pensioen. Het is een rampzalige leeftijdspiramide, want we hebben in totaal maar drie of vier mensen onder de 40.’ De Commissie verwacht tegen 2018 een tekort van 47 procent bij de vaste krachten Nederlands en 36 procent aan freelancerskant.

Leegte
Beginnende tolken kunnen de leegte die door hun voorganger is nagelaten, hoe dan ook niet helemaal opvullen. ‘Tolken worden tijdens hun carrière actief aangemoedigd nieuwe talen aan te leren. Als ze met pensioen gaan, spreken ze dikwijls zes of zeven talen. Daarna valt er een groot gat’, zeggen De Mey-Van Ree en Andersen.

Waarom alle EU-medewerkers niet verplicht communiceren in een of meerdere werktalen, zoals nu in de praktijk al vaak gebeurt? In de Europese instellingen heeft ieder het recht zijn eigen taal te gebruiken, een recht dat ook verankerd ligt in de eerste Europese wet. Wie zijn standpunt over geautomatiseerde speedboten, illegale migratie of gaspijplijnen wil verdedigen, doet dat vaak het liefst in zijn moedertaal. De tolken zijn er om al dat jargon te vertalen en miskleunen te voorkomen.

‘Dat is het principe, wij zijn er voor de praktische uitwerking. Lang niet alle talen zijn bij elke bijeenkomst vertegenwoordigd’, zegt Ian Andersen. ‘Taalgroepen als Nederlands en de Scandinavische talen passen vaak een assymmetrisch regime toe: dan kun je wel praten in je eigen moedertaal, maar er niet naar luisteren. Voor vertalingen krijg je dan de Engelse of Franse tekst in je oortje. Dat scheelt een heleboel geld.’

Met 23 officiële talen komt de teller van het totale aantal mogelijke talencombinaties inmiddels op 506 te staan, maar dat is volgens Ian Andersen een totaal ‘artificieel’ getal. ‘Ik heb nog nooit meegemaakt dat pakweg een Finse tolk Pools begrijpt, of een Deense tolk Grieks onder de knie heeft. Al bij de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, iets meer dan vijftig jaar geleden, speelde dit probleem.’ Een handjevol tolken hielp de onderhandelaars van het verdrag van Rome toen om elkaar in vier talen te verstaan: Frans, Duits, Italiaans en Nederlands. ‘Toen al werd er geen enkele Italiaan gevonden die Nederlands verstond. Dus werd Nederlands vertaald naar het Frans en Duits, waarna de Italiaanse tolk naar een van die twee ‘tussentalen’ luisterde om dat weer in Italiaans om te kunnen zetten.’

Tolken bij de EU
Tolken worden ingezet bij mondelinge communicatie, vertalers voor geschreven teksten. Een tolk hoeft niet letterlijk te vertalen, maar moet vooral de ideeën en de toon van de oorspronkelijke sprekers zo goed mogelijk weergeven in een andere taal. Meestal doet de tolk aan ‘simultaantolken’. Hij of zij volgt de spreker op de voet en luistert en tolkt vrijwel gelijktijdig.

Met elke EU-uitbreiding nam het aantal talen toe: op dit moment zijn er 23 officiële talen in de EU. De Europese Commissie heeft 550 tolken in dienst, die ook voor de ministerraden en het Hof van Justitie werken. Daarnaast worden dagelijks tussen de drie- en vierhonderd freelancers ingeschakeld. Het Europees Parlement heeft een min of meer even grote eigen tolkenafdeling.

Een beginnende EU-tolk verdient rond de vijfduizend euro netto per maand. In 2007 bedroegen de totale kosten voor de tolkendiensten van de Commissie, het Parlement en Europese Hof van Justitie samen 204 miljoen euro. Dat komt neer op ongeveer 0,41 euro per inwoner van de EU.

Meer informatie

Vergelijk en luister naar de 23 officiële talen van de EU

Informatie over de accreditatietest, plus aanmeldingsformulier

Directoraat-generaal tolken van de Europese Commissie

Carrièremogelijkheden bij DG Tolken

EscenicId: 739312

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen