banen met inhoud

Ambtenaar bedreigde soort

24/06/2010

Van alle sectoren krijgt de overheid het meeste last van vergrijzing. Vooral kleine gemeenten zullen vacatures niet meer zomaar kunnen opvullen. Toch wordt nog nergens de stormbal gehesen. ‘Voor de recessie was er meer belangstelling voor de bevolkingsopbouw dan nu, terwijl de problemen alleen maar dichterbij komen.’

Over vele maatschappelijke thema’s mogen de meningen mijlenver uit elkaar liggen, over één ding zijn de politieke partijen het roerend eens: het ambtenarencorps van bijna 1 miljoen werknemers moet van GroenLinks tot PVV uitgedund worden. De volkswens om met minder ambtenaren toe te kunnen, komt niet uit de lucht vallen, maar is de afgelopen decennia voortdurend te horen geweest. Sinds 2008 probeert een heuse Stuurgroep, onder leiding van topambtenaar Roel Bekker, de rijksoverheid af te slanken.

Ondanks die grote eensgezindheid en de stuurgroep, laat de ambtenaar zich niet zo makkelijk wegwerken. Dat heeft deels te maken met de goede ontslagbescherming die hij geniet – waarover veel te doen is en waarover de meningen hevig uiteenlopen – en die van rijksdiensten saneren een ingewikkelde klus maakt. En er is meer. Bekker legde in 2008 op Overheid.nl uit dat de komende jaren 30 duizend mensen de dienst zullen verlaten, terwijl bijna 13 duizend functies moeten worden geschrapt. Dat lijkt dus een ‘eitje’, maar valt in de praktijk tegen: ‘Het is nooit exact degene van wie de functie vervalt die nou net het initiatief neemt om de dienst te verlaten of die met pensioen gaat’, schreef hij.

Op schema ligt de operatie dan ook niet. In 2011 zouden, meer precies, 12.700 functies geschrapt moeten zijn, maar dat gaat niet lukken. Het streefcijfer is nu bijgewerkt naar 6.090 ambtenaren minder, omdat er tussentijds toch steeds weer ambtenaren bijkomen. ‘Schande’, roept menig burger. Bekker ziet het anders: ‘Je kunt niet zeggen: er mag nooit iets nieuws gebeuren. Als men nieuw beleid wil, dan kan dat, maar dat moet dan vanwege de bezuinigingsdoelstellingen in een aparte boekhouding worden weergegeven. Het einddoel is natuurlijk niet een zo klein mogelijk overheid, maar een zo goed mogelijke overheid.’

Bureaucratie
Toch zeggen veel mensen dat wél: doe maar zo klein mogelijk, dat overheidsapparaat. Al die ambtenaren eten belastinggeld op, creëren een ondoordringbare bureaucratie en doen vaak niet waarvoor ze zijn aangesteld. Let wel, diezelfde burgers en politici willen tegelijk wel meer politieagenten op straat, voor de veiligheid, en liever géén grotere schoolklassen.

Nationale mopperkont Maarten van Rossem moet daarom niets van zulke ‘borrelpraat’ hebben. In het juni/juli-nummer van Maarten! staat hij pal voor de ambtenaar: ‘Er zijn tal van zaken die door de overheid efficiënt en verhoudingsgewijs goedkoop verricht kunnen worden. De Nederlandse ambtenaren die de overheid draaiende houden, zijn, internationaal vergeleken, gering in aantal en verrassend effectief. Laten de politici daarom ophouden die ambtenaren te gebruiken als boksbal bij hun goedkope populistische pugilistiek (bokskunst, red.).’

Een opsteker voor het vaak als een, aldus Bekker, enge ‘infectieziekte’ afgeschilderde ambtenarencorps. Tegelijk dreigt uit een andere hoek alweer nieuw gevaar: een té gering bemand overheidsapparaat. Ligt de gemiddelde leeftijd bij Nederlandse bedrijven en organisaties op 40,6 jaar, bij de overheid is dat 45,5 jaar. ‘De komende tien jaar heeft de overheid met een veel grotere pensioenuitstroom te maken dan het bedrijfsleven’, zegt Steven Marshall, adviseur bij Berenschot. Door de economische recessie heeft de overheid, als blessing in disguise, de laatste jaren geen moeite gehad om vacatures te vervullen.

Dat zou in de toekomst al helemaal niet het geval moeten zijn, met al die hogeropgeleiden die een baan zoeken. Zou kunnen, maar Marshall merkt niet dat overheden, uitzonderingen daargelaten, strategische personeelsplanning als topprioriteit hebben. ‘Terwijl vergrijzing voorspelbaar is, en het ontstaan van tekorten dus ook. Je zou verwachten dat men hard bezig is met werven en intern opleiden voor de functies waar straks tekorten gaan ontstaan.’ En omdat dat nog zo weinig gebeurt, is de vergrijzing nergens zo’n bedreiging van de productiviteit als bij de (semi-) overheid.

Kleine gemeenten
Marshall: ‘Vooral specialistische functies komen onder druk te staan. Er kan een groot gebrek ontstaan aan, vooral, zeldzame ict- en technische expertise.’ Marshall vermoedt dat bij de landelijke overheid de knelpunten nog wel kunnen worden opgelost. ‘Zij hebben ten minste een rijkstraineeprogramma om talent te werven’. Hij vreest dat lagere overheden en dan weer de kleine gemeenten de klos zijn. ‘Het zou me niets verbazen als die met onvervulde vacatures en kennislacunes komen te zitten. Kleinere gemeenten moeten in de toekomst waarschijnlijk nog meer gaan samenwerken.’

Bij de semi-overheidsectoren, zoals de zorg, het bijzonder onderwijs en de woningcorporaties, wordt de stormbal evenmin echt gehesen. Terwijl ook daar, met een gemiddelde leeftijd van 43,2 jaar, de uitstroom groot zal zijn. Opvallend: ‘Voor de recessie was er meer belangstelling voor de demografische ontwikkeling dan nu, terwijl de problemen alleen maar dichterbij komen.’

Het alom gehoonde fenomeen dat bij verschillende overheden, ambtenaren om saneringsredenen vertrekken, maar ‘aan de achterkant’ meteen weer voor veel geld worden ingehuurd, is de Berenschot-adviseur ook bekend. Omdat het werk dat gedaan moet worden, anders blijft liggen. Marshall: ‘Die gedetacheerden tellen niet mee voor de formatie, maar je denkt wel: wie houdt wie hier nu voor de gek?’ In die zin deelt hij Van Rossems visie op de ambtenaar als makkelijke boksbal. ‘Wil je echt bezuinigen, dan moet je keuzes maken: wat wil je als overheid blijven doen, en wat niet meer?’

Die keuzes zouden het ook aanstormend, baanzoekend talent duidelijker maken: waar moet je wezen, waar wordt geïnvesteerd, voor welke overheid en welk takenpakket ga je je inzetten? Misschien dat het nieuwe kabinet daarover nog eens een visie onthult?

EscenicId: 764102

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

lezersreacties (1)

15/06/2011 14:09

, Senior Business Consultant, troubleshooter and Process architect is looking for a new job opportunity

Ik heb zelf meerdere opdrachten gedaan bij de overheid, echter momenteel heb ik geen opdrachten. Ook zie ik nog geen vaste banen beschikbaar in mijn werkgebied.
Heeft iemand suggesties?