banen met inhoud

2012: wat vaker verplicht een dagje vrij

20/12/2011 / Nanda Troost

Eind 2010 hadden Nederlandse werknemers 83 miljoen vrije dagen tegoed, met een waarde van 15 miljard euro. Door een uitspraak van het Europese Hof kunnen vakantiedagen vanaf 1 januari minder lang worden opgespaard. Wat vaker een verplicht dagje vrij dus.

Het is eigenlijk een kwestie van praten, zo leert de ervaring bij Red Bull, het bedrijf van het drankje met de vleugels, en winnaar van de Beste Werkgever Award 2011 voor kleine bedrijven (70 werknemers). De gemiddelde Red Buller had een vakantiestuwmeertje van tien dagen. Door erover te praten is dat gedaald tot zes. Dat is een redelijk aantal, zeker afgezet tegen het Nederlandse gemiddelde van 18,5 dagen. 'Om in balans te zijn moet je rust nemen als het kan, en knallen als het moet', zegt Karin van Daalen, hr-manager (heeft nog vijf vakantiedagen staan).

83 miljoen dagen tegoed
De vakantiewet verandert per 1 januari. Dat betekent dat werknemers vakantiedagen kunnen kwijtraken als ze die niet snel genoeg opmaken. De termijn waarbinnen de wettelijke vakantiedagen kunnen worden opgespaard wordt drastisch ingekort. Nederlandse werknemers hadden eind 2010 83 miljoen dagen tegoed. Die staan voor 15 miljard euro, heeft werkgeversvereniging AWVN berekend. Bedrijven hebben daar last van: ze moeten geld reserveren voor opgepotte vakantiedagen.

De vakantieregeling is veranderd als gevolg van een uitspraak van het Europese hof. Dat bepaalde dat zieke werknemers dezelfde rechten hebben. Nu krijgen langdurig zieken alleen vakantiedagen over het laatste half jaar dat ze ziek zijn. De uitspraak van het hof kost werkgevers 100 miljoen euro per jaar, stelt ondernemersorganisatie VNO-NCW. Door het opnemen van vakantie meer te verplichten, is het kabinet de werkgevers tegemoetgekomen.

'Ik kan me er wel wat bij voorstellen', zegt Marco Veenstra, adviseur juridische zaken van AWVN (heeft ook atv-dagen, en daardoor in tien jaar een saldo van 45 vakantiedagen opgebouwd). 'Om een beetje fris te blijven, is het belangrijk dat je af en toe ook eens vrij neemt. Maar daar ligt niet het echte probleem. Als werknemers alleen vakantiedagen hebben, dan worden deze vaak wel opgenomen. De stuwmeren ontstaan waar mensen atv-dagen hebben of tijd voor tijd krijgen bij overwerk. Zij kunnen vaak al weken vrij nemen voordat zij de eigenlijke vakantiedagen hoeven aan te spreken. Overigens was atv niet bedoeld om werknemers meer vakantie te laten genieten, maar om meer werkgelegenheid te scheppen. Dat is uit beeld verdwenen. Voor veel functies is de arbeidsmarkt inmiddels krap geworden. Vraag is of je atv dan niet zou moeten afschaffen.'

De vakbonden willen de vervaltermijn zo veel mogelijk via cao's repareren. 'Het gaat om opgebouwd vermogen van werknemers', zegt Maurice Limmen, vicevoorzitter van de vakcentrale CNV (vakantiedagen op). 'Natuurlijk zijn vakantiedagen er om opgenomen te worden. Maar de overheid vaart een zigzagkoers. Opsparen werd juist gestimuleerd, voor een sabbatical of zorgtaken. Dan vind ik die 18,5 dagen helemaal niet zo veel. En werkgevers moeten geen krokodillentranen huilen. De extra uren worden in het belang van de werkgevers gemaakt.'

Movares (zesde plaats Beste Werkgever bij de grote bedrijven, 1.300 werknemers) gooit alle dagen op één hoop. 'Bedrijven zaten niet te wachten op deze wetswijziging, die veel omslachtiger wordt als je hem helemaal uitvoert. Wij maken geen onderscheid, voor alle dagen blijft de vervaltermijn vijf jaar', zegt beleidsaviseur Ronald Stoeckart (drie dagen). Bij het ingenieurs- en adviesbureau krijgen werknemers tussen de 36 en 46 dagen. 'Een paar jaar geleden zijn de atv-dagen omgezet in gewone vakantiedagen. Dat houden we zo. Wat wel spannend is: hoe gaat het met de vakantiedagen die langdurig zieken opbouwen? Als je met mooi weer een dag in de tuin zit, ben je dan bezig met je herstel of heb je een vakantiedag? Dat wordt iets voor de bedrijfsarts.'

De werknemer veel vrijheid geven en verantwoordelijk voor zijn eigen werk maken, dat werkt het beste om stuwmeren te voorkomen, zegt Van Daalen van Red Bull. 'Dan ben je soms heel druk, en is er op andere momenten alle ruimte. Wat helpt: de gemiddelde leeftijd ligt bij ons op 31. Die generatie reist graag. Hun mentaliteit is dat de work-life balance belangrijk is.'

Hoe zit het?

Alleen wettelijke dagen vervallen sneller

Met ingang van 2012 is er een belangrijk onderscheid tussen wettelijke vakantiedagen (20 stuks voor wie fulltime werkt) en bovenwettelijke vakantiedagen (de rest, bijvoorbeeld ook seniorendagen). Daarnaast hebben sommigen opgespaarde dagen van vóór 1 januari 2012.

De verandering zit in de wettelijke dagen. Die zijn niet meer vijf jaar geldig, maar moeten worden opgemaakt binnen de anderhalf jaar waarin ze zijn gekregen. Voor 2012 betekent dit dat de wettelijke vakantiedagen op 1 juli 2013 op moeten zijn. De bovenwettelijke dagen blijven zoals nu vijf jaar geldig. Hetzelfde geldt voor de opgespaarde dagen van vóór 2012.

Nieuw is dat zieke werknemers de wettelijke dagen opbouwen. In de oude situatie bouwde een zieke alleen over het laatste half jaar van de ziekteperiode vakantierechten op. Er zijn uitzonderingen mogelijk: als het volgens de werkgever niet mogelijk is vakantiedagen op te nemen, kunnen ze niet vervallen. Wie parttime werkt, krijgt vakantiedagen naar rato. Andere soorten van verlof kunnen zijn: atv en compensatie in tijd wegens overwerk. De wet regelt daar niets over.

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account