'Zonder talent mag je ook trots zijn op jezelf'

'Laat me duidelijk zijn, ik ben er voor dat mensen zich willen ontwikkelen en verbeteren. Talenten moeten zeker hun hoofd boven het maaiveld uitsteken', zegt Anneke Dekkers (50). 'Het gaat mij vooral om al dat móeten. Alles moet tegenwoordig uit een werknemer worden gehaald, wat dat ook moge zijn. Maar niet iedereen heeft het talent en het karakter om méér te geven. Werkgevers zouden die mensen gewoon hun werk moeten laten doen. Als ze willen dat medewerkers langer doorwerken, kun je toch niet van ze verlangen dat ze dat nog veertig jaar op topsnelheid doen?'

Volgens Dekkers is de massa van de werknemers middelmatig: ze werken niet in de top, maar zijn ook geen zogeheten losers. Ze gaat er vanuit dat de medewerker zijn best doet z'n werkzaamheden zo goed mogelijk in te vullen. 'Behalve als iemand misschien op de verkeerde plek zit, of een echte dwarsligger is.'

Met 'Gelukkig, ik ben een grijze muis' wil Dekkers de middelmatige werknemer een hart onder de riem steken. 'Soms wordt het ze moeilijk gemaakt zichzelf te waarderen. Een werkgever die zegt: jij moet jezelf verder ontwikkelen, zegt eigenlijk: 'wat er nu is, is niet goed genoeg'. Vooral hogeropgeleiden, die wat meer kunnen en kans maken op een goede carrière, verwachten meer van zichzelf, net als de omgeving dat doet. Zij zouden meer moeten beseffen: een gemiddeld talent kan óók uniek zijn.'

'Niet iedereen kan de beste zijn'
Als organisatie kun je volgens Dekkers ook goed presteren als werknemers kunnen doen waar ze goed in zijn. 'Je hebt altijd een paar toppers, en die heb je ook nodig. Maar niet iedereen heeft het talent en de kwaliteiten om de beste te zijn. Werknemers maken fouten, en daar leren ze niet altijd van. Falen moet je domweg accepteren. Verlies hoort nou eenmaal bij het leven.'

De middelmatige werknemer die een fout maakt, probeert dat volgens Dekkers zoveel mogelijk uit de weg te gaan. 'Anders denken ze dat ze er niet toe doen.' Ze geeft een voorbeeld uit de praktijk. 'Tijdens een training vertelde een jongen uit de IT-branche, die veel projecten onder z'n hoede had, dat hij van zijn leidinggevende te horen had gekregen dat hij zich meer moest profileren in een team. Het was een bescheiden man. Als je hem sprak, wist je: dat kun je niet van zo'n man vragen. Je kunt van een introvert persoon geen extravert persoon maken. Ik daagde hem een beetje uit, zei: dat wil je toch helemaal niet? Hij gaf dit toe, en je zag een enorme opluchting bij hem.'

Dan een Olympische topper: Mark Huizinga. De judoër verloor en zei: Je hoeft niet succesvol te zijn om een mooi leven te hebben. Daar is Dekkers het helemaal mee eens: 'Ik ben voor een nieuwe definitie van succes: de moeite waard zijn. Iedereen heeft een unieke gave die hij in zijn werk kan inzetten. Werknemers zouden dus moeten genieten van wat ze wél kunnen en doen. Dat is helemaal niet zo gewoon als de meesten denken.'

Willen is kunnen? Niet altijd
Dekkers geeft toe dat sommige werkgevers juist te weinig van hun werknemers vragen. Maar anderen slaan er in door: een cursus hier, een lezing daar. De Human Resource-afdeling die constant aandacht besteedt aan persoonlijke ontwikkelingsplannen, leeft in een andere werkelijkheid dan die van de werknemer, stelt ze. 'Ik denk dat het beter is om met werknemers te praten dan altijd eerst van die HR-instrumenten in te zetten. Niet alles is maakbaar. Willen is kunnen, zeggen ze altijd, maar daar geloof ik niet in. Niet bij iedereen.'